'Is het huidige systeem nog juridisch te borgen?'

Het valt niet onomstotelijk aan te tonen dat geen schade wordt aangebracht aan de natuur, dus ook niet met een emissiearme stal. Die omgekeerde bewijslast nekt de boeren nu.

Wanneer ondernemers investeren in een techniek die op basis van jarenlang wetenschappelijk onderzoek is goedgekeurd, moet je kunnen rekenen op de overheid die zorgt voor de juridische borging. Dat is wat faalt.

Inmiddels hebben waarnemend landbouwminister Carola Schouten en stikstofminister Christianne van der Wal aangekondigd werk te maken van een 'robuustere' wetgeving. Deze verzachtende toon laat zien dat met de komst van de ervaren Schouten een ander geluid klinkt. Het is goed dat Van der Wal, alias de bulldozer, nu een vergelijkbare sterke persoonlijkheid naast zich heeft op het departement.

Toch laat deze week, met de uitspraak van de bestuursrechter, de afbouw van de derogatie en het vertrek van Staghouwer, ook iets anders zien. Het huidige systeem waarin de veehouderij zich bevindt, loopt vast. Het sluit niet meer aan bij de ecologische grenzen.

Die ongemakkelijke waarheid is misschien wel de reden dat de overheid faalt, omdat het systeem niet meer past, niet meer te borgen is. Het is van urgent belang dat Johan Remkes, het ministerie en vooral de sector zelf met een alternatief komen. Een perspectief waarin ecologie en economie in balans zijn binnen de grenzen van wat wettelijk mogelijk is en binnen de harde milieuafspraken die Nederland heeft gemaakt, niet zelden al decennia geleden.