Supermarkten schuiven met melkstromen

Het werd groot aangekondigd in 2019. Jumbo bracht, samen met de Dierenbescherming, Vogelbescherming Nederland en Natuur & Milieu, het één ster Beter Leven-keurmerk voor zuivel op de markt. Later volgde ook zuivel met twee sterren.

Twee jaar later presenteerde PLUS een ander nieuwtje. De supermarktketen lanceerde het initiatief om alle dagverse melk en yoghurt van het huismerk biologisch te maken. Het prijsverschil tussen de reguliere en de duurdere biologische variant werd door de supermarkt zelf opgevangen, zodat de klant de normale prijs bleef betalen. In 2022 werd dit concept uitgebreid naar meer varianten huismerkzuivel.

Inmiddels zijn de supermarkten er (deels) mee gestopt. Jumbo haalde per 1 april de huismerkzuivel met het Beter Leven-keurmerk uit het schap en PLUS neemt sinds dit voorjaar circa de helft minder biologische huismerkzuivel af bij zuivelcoöperatie Eko-Holland.

On the way to PlanetProof

Jumbo stapt met al zijn eigen merk zuivel en Nederlandse kaasproducten over op het keurmerk On the way to PlanetProof. Volgens een woordvoerder van de supermarktketen vinden klanten het in de praktijk lastig om het Beter Leven-keurmerk te onderscheiden van On the way to PlanetProof.

‘Daar kwam bij dat kaas nog niet was voorzien van een keurmerk. We kiezen liever voor uniformiteit en duidelijkheid richting de consument. Ook voor melkveehouders is het nu duidelijk waarvoor wij kiezen en welke richting zij op kunnen bewegen. Het is bovendien efficiënter om voor één keurmerk te gaan vanwege inefficiëntie van meerdere melkstromen in de keten.’

Teleurstelling

Sommige melkveehouders zijn teleurgesteld in de stap van Jumbo. Een van de melkveehouders die volgens deze melkstroom levert, is Suzanne Ruesink uit het Gelderse Aalten. ‘Ik ben er niet blij mee. Wij hoorden bij de eerste zes melkveehouders die voor de Beter Leven-melkstroom leverden. Op redelijk korte termijn wordt het weer teruggeschroefd, terwijl melkveehouders in langere termijnen rekenen met hun investeringen.’

Lees ook: Melkveehouder Ruesink: '5 cent extra voor Beter Leven-zuivel'

Commercieel directeur Jehannes Miedema van zuivelbedrijf Farmel dat de Beter Leven-zuivel levert aan Jumbo, noemt het ‘best wel jammer, maar begrijpelijk’ dat Jumbo stopt met het Beter Leven-keurmerk in het huismerk. ‘Er is een aantal jaren in geïnvesteerd door veehouders, door ons en door Jumbo. Het was een gedurfde stap. Niemand deed dit nog’, zegt hij.

‘Tegelijkertijd is de verkoop van Beter Leven-zuivel niet breder door andere partijen opgepakt’, stelt Miedema. ‘Dan is het te begrijpen dat Jumbo op een gegeven moment met On the way to PlanetProof kiest voor harmonisatie en de mogelijkheid om breed te verduurzamen.’

De commercieel directeur vindt het dan ook geen wispelturig beleid. ‘We zijn er in 2019 mee begonnen en inmiddels is het 2026. Dus er is best tijd uitgetrokken om deze melkstroom de kans te geven.’

Balans zoeken

Voor Farmel is het de balans zoeken tussen langjarige zekerheid voor melkveehouders en voldoende flexibiliteit voor supermarkten. ‘Het is wel te begrijpen dat supermarkten zich niet voor vijftien tot twintig jaar kunnen vastleggen. Tegelijkertijd moeten melkveehouders investeringen doen die zij terug moeten kunnen verdienen’, zegt Miedema.

‘Als Farmel hebben we wel de mogelijkheid om melkveehouders te begeleiden richting andere melkstromen. Een aantal melkveehouders is inmiddels dubbel gecertificeerd, zowel voor het Beter Leven-keurmerk als On the way tot PlanetProof, en kan dus voor beide melkstromen leveren’, vertelt de commercieel directeur.

PLUS noemt andere redenen dan Jumbo om het aandeel biologisch binnen het zuivelhuismerk te verminderen. ‘In de afgelopen jaren hebben we continu stappen gezet om meer biologisch aan te bieden. Vijf jaar geleden heeft PLUS een grote stap gezet door alle huismerkmelk en -yoghurt biologisch aan te bieden’, zegt een woordvoerder.

Consument kiest voor voordeel

‘We hoopten dat het de nieuwe standaard in de markt zou worden’, vervolgt de woordvoerder. ‘Helaas zien we dat onze stap geen navolging heeft gekregen: marktpartijen zijn ons niet gevolgd en klanten willen in deze tijd de keuze voor een voordeligere optie.’

De prijsperceptie dat biologisch duurder is, bleef volgens PLUS bestaan. ‘Om marktconform te blijven, hebben we besloten naast biologische zuivel ook zuivel met het On the way tot PlanetProof-keurmerk aan te bieden.’

Bij PLUS is Eko-Holland de leverancier van biologische huismerkzuivel. Voorzitter René Cruijsen is niet ontstemd over de stap. ‘PLUS is een betrouwbare partner en er was sprake van een proefperiode. Dat gaat heel transparant. Maar we hebben zekerheid nodig. Het kan niet elke maand veranderen. Wij werken met tweejaarlijkse contracten.’

Inmiddels zijn er nieuwe bestemmingen gevonden voor de melk, doordat er in Nederland meer biologische melk wordt verkocht dan verwacht en doordat er fors meer A2-melk in poedervorm wordt verkocht, vooral naar Nieuw-Zeeland en Australië. Cruijsen: ‘Alles bij elkaar hebben we dit jaar zelfs meer afzet dan vorig jaar.’

Pilot On the way to PlanetProof met extra dierenwelzijn Het Beter Leven-keurmerk (BLK) is vooral gericht op dierenwelzijn. Door de overstap van BLK naar On the way to PlanetProof is er in de zuivel minder aandacht voor dierenwelzijn in de verduurzaming. Jumbo geeft daarom aan positief te zijn over de pilot van Stichting Milieukeur en de Dierenbescherming. Hierbij worden stappen gezet op het gebied van dierenwelzijnscriteria binnen het On the Way to PlanetProof-schema. Dertig melkveehouders van FrieslandCampina zijn aan de slag met extra dierenwelzijnseisen, bovenop wat ze op dat gebied al doen binnen On the Way to PlanetProof. Doel van de pilot is om te begrijpen waar melkveehouders in de praktijk en qua kosten tegenaan lopen. ‘De pilot laat zien dat er door samenwerking in de keten concrete stappen naar nog meer dierenwelzijn kunnen worden gezet’, stelt Jumbo. ‘Dat sluit aan bij de richting die Jumbo heeft gekozen richting een duurzamer zuivelschap waar ook stappen worden gezet op dierenwelzijn.’