Melkveehouder Martin Brandsma: ‘Je zit veel korter op je koeien en kunt daarom sneller bijsturen’

‘Het lijkt wel enorm aan elkaar vast te hangen; als de lactose zakt, wordt die koe ziek.’ Dat is misschien wel de belangrijkste les die melkveehouder Martin Brandsma uit het Friese Scherpenzeel trok sinds hij werkt met DeLaval Milk Solids Analysis. Het systeem analyseert tijdens iedere melkbeurt automatisch melkcomponenten zoals vet, eiwit en lactose. De resultaten worden vervolgens direct verwerkt in DeLaval Plus, waar afwijkingen en trends overzichtelijk zichtbaar worden.

Brandsma runt samen met zijn oom en twee neven een melkveebedrijf waar ongeveer honderd hectare grond wordt bewerkt. Naast zijn werkzaamheden op het bedrijf werkt hij als voeradviseur. Juist die combinatie maakte hem nieuwsgierig toen de kans kwam om met Milk Solids Analysis te gaan werken. ‘Als voeradviseur vind ik gehaltes altijd interessant. Met dit systeem kun je niet alleen op koppelniveau kijken, maar juist heel gericht naar individuele koeien.’

Volgens Brandsma zit de meerwaarde niet alleen in het meten van melkgehaltes, maar vooral in wat je vervolgens met die informatie kunt doen. Via DeLaval Plus zijn de resultaten direct beschikbaar en kunnen veehouders zelf referentiewaarden en attenties instellen. ‘Je krijgt echt een wereld aan gegevens. Als adviseur vind ik dat enorm interessant, maar als melkveehouder moet je vooral selecteren wat voor jouw bedrijf in de dagelijkse praktijk waarde toevoegt.’

Onderdeel van de dagelijkse routine

Op het bedrijf heeft Milk Solids Analysis inmiddels een vaste plek gekregen in de dagelijkse werkzaamheden. ’'s Morgens kijk ik in DeLaval Plus welke attenties er zijn, welke koeien opvallen en hoe de gehaltes zich ontwikkelen. Daardoor zie je in één oogopslag welke dieren extra aandacht vragen.’ Vooral de ontwikkeling van het lactosegehalte trekt daarbij zijn aandacht. ‘Als die lactose ineens begint te zakken, dan weten we inmiddels dat er vaak iets aan de hand is. Dat blijkt een belangrijke indicator.’

Die ervaring werd bevestigd toen een individuele koe plotseling afwijkende lactosedata liet zien. ‘De lactose begon ineens sterk te dalen. Op basis daarvan zijn we die koe direct gaan bekijken.’ Wat volgde, werd voor Brandsma een belangrijk omslagmoment in het gebruik van het systeem. ‘Op de geleidbaarheid zagen we nog niets bijzonders. Maar toen we gingen kijken, bleek die koe al afwijkende, waterige melk te hebben.’

Volgens Brandsma liet dat zien dat veranderingen in melkgehaltes soms eerder zichtbaar zijn dan andere signalen waarop normaal wordt gestuurd. ‘Dat was voor ons echt een aha-moment. De daling in lactose viel direct op en daardoor waren we er eerder bij.’

Veel korter op de koe

Voor Brandsma is juist dat vroege signaleren de grote meerwaarde van het systeem. In plaats van te werken met een momentopname uit een periodieke melkcontrole beschikt hij nu over actuele gegevens van iedere melkbeurt. ‘Met een melkcontrole kun je net een belangrijk stukje missen. Misschien zit die koe net buiten het meetmoment of is ze nog maar kort aan de melk. Nu zie je veel eerder hoe die gehaltes zich ontwikkelen.’ Daardoor kan sneller worden gereageerd op veranderingen in gezondheid, lactatiestadium of voeding.

Ook rondom verse koeien ziet Brandsma duidelijke voordelen. ‘Je kunt heel mooi volgen hoe dieren uit de droogstand komen. Als het eiwitgehalte in de eerste dagen achterblijft, dan weet je dat je bijvoorbeeld naar de voeropname moet kijken.’

Daarnaast gebruikt hij de gegevens om de voedingsstrategie te beoordelen. ‘Wanneer het vetgehalte bij meerdere koeien aan de hoge kant zit, dan weet ik dat ik ergens energie laat liggen of dat koeien reserves aanspreken. Dan kun je tijdig bijsturen.’ Volgens Brandsma verschuift het management daardoor steeds meer van reageren naar anticiperen. ‘Je kunt veel korter op je koeien zitten. Dat is eigenlijk de grootste winst.’

Van data naar actie

Hoewel Milk Solids Analysis de gegevens levert, benadrukt Brandsma dat het gebruiksgemak minstens zo belangrijk is. ‘De kracht zit voor mij in het meten van de gehaltes, maar ook in de manier waarop die informatie beschikbaar komt in DeLaval Plus.’ Vanuit een attentie kan hij direct doorklikken naar een individuele koe en het verloop van vet-, eiwit- en lactosewaarden bekijken.

‘Je krijgt overzichtelijk te zien welke dieren aandacht nodig hebben. Vervolgens kun je meteen beoordelen of er echt iets speelt. Dat maakt het praktisch.’ Het systeem is volgens hem daardoor een waardevolle aanvulling op de al beschikbare managementinformatie.

Hoewel de eerste ervaringen nog relatief vers zijn, ziet Brandsma veel potentieel voor de toekomst. ‘Wanneer je straks meerdere lactaties kunt vergelijken, krijg je nog veel meer inzicht in hoe gehaltes zich ontwikkelen gedurende de hele lactatie.’

Of hij het systeem zou aanbevelen aan andere robotmelkers? Daar hoeft hij niet lang over na te denken. ‘Als je investeert in een melkrobot, dan zou ik serieus overwegen om Milk Solids Analysis direct mee te nemen. Omdat je veel korter op die gehaltes kunt zitten, zie je eerder wat er speelt. En juist doordat alle informatie direct beschikbaar is in DeLaval Plus, kun je daar ook meteen iets mee doen.’

Wat is DeLaval Milk Solids Analysis?
DeLaval Milk Solids Analysis analyseert tijdens iedere melkbeurt automatisch belangrijke melkcomponenten, zoals vet, eiwit en lactose. Hierdoor krijgen melkveehouders continu inzicht in de ontwikkeling van melkgehaltes op zowel koe- als koppelniveau.
De meetgegevens worden direct verwerkt in DeLaval Plus, het farmmanagementplatform van DeLaval. Via slimme attenties, trendanalyses en koerapporten worden afwijkingen snel zichtbaar. Dit helpt melkveehouders bij het monitoren van gezondheid, voeding en transitie, zodat zij eerder kunnen inspelen op veranderingen binnen de veestapel.