Tomorrow’s Dairy in de praktijk: Bas Duineveld reduceert de footprint van melk stap voor stap

Vreugdenhil Dairy Foods en Nestlé zijn in 2022 samen met 17 melkveehouders gestart met de pilot Tomorrow’s Dairy. Samen met inmiddels ruim 150 melkveehouders willen ze verandering mogelijk maken om in 2030 de footprint van melk met 50 procent te reduceren ten opzichte van 2018. Hierbij wordt rekening gehouden met de principes van regeneratieve landbouw, met aandacht voor bodemgezondheid, waterkwaliteit en bevordering van de biodiversiteit.

Dat sprak de vader van veehouder Bas Duineveld meteen aan. ‘Mijn vader was altijd al actief bij Vreugdenhil. Met name binnen groepen die zich inzetten voor duurzaamheid. Vreugdenhil vroeg aan ons of we met het programma mee wilde doen en mijn vader zei meteen ja. Hij wilde wel dat ik het ging doen als de nieuwe generatie.’

Duineveld ziet het als een hele mooie stap om meer te leren over de footprint van zijn bedrijf. ‘Door dit programma leer ik anders te ondernemen en in te spelen op de kansen en uitdagingen wat betreft de reductie van broeikasgassen.’ De veehouder vertelt dat de start van het programma een beetje zoeken was. ‘Door de jaren heen groeit het in je manier van denken over je bedrijfsvoering.’

Tomorrow’s Dairy kan voor iedere bedrijfsvoering interessant en leerzaam zijn. ‘Wij zijn vrij extensief met 140 melk- en kalfkoeien en ruim 85 hectare blijvend grasland. Met begeleiding door de adviseurs van PPP-Agro advies weet je welke knoppen de juiste zijn voor jouw bedrijf.’

Duineveld legt uit dat het op bepaalde vlakken voor intensievere boeren makkelijker haalbaar is om de footprint per kilogram melk te verlagen. ‘Binnen het programma kijk ik samen met andere collega-veehouders die ook extensief zijn, hoe we kunnen helpen met het doorontwikkelen van het programma op het gebied van biodiversiteitsvergroting.’

Broedsucces weidevogels

De veehouder ziet kansen in zijn omgeving en vindt het belangrijk om daar op in te spelen. ‘In de polders waar wij actief zijn, geven we graag ruimte aan weidevogels waar dat kan en waar ze zich prettig voelen en dus blijven terugkeren.’ Duineveld was nooit heel erg bezig met weidevogelbeheer maar werd een aantal jaar geleden gemotiveerd door een nieuwe weidevogelwachter. ‘Door jaren achter elkaar te monitoren kwamen we erachter waar het broedsucces van de weidevogels het hoogst is en zijn we het beheer gaan uitbreiden.’

De ondernemer is gaan kijken op welke plekken in zijn areaal vanuit nature al weidevogels nestelen. ‘We hebben een aantal stukken ingericht om in het voorjaar weidevogels aan ons te binden.’ Hij heeft momenteel twee hotspots waar de vogels graag zitten. ‘Een rustige hoek grasland waar we uitgesteld maaien toepassen samen met een plasdras-perceel en een oude veenpolder met veel water en greppels. Hier passen we verschillende beweidingsvormen toe.’

Duineveld doet aan voorweiden en extensief weiden. ‘Vanaf 1 mei tot 15 juni weiden we de koeien niet meer in de percelen waar we voorweiden. Dan hebben de weidevogels een periode van anderhalve maand waarin de nesten rustig kunnen uitkomen.’ Bij extensief weiden lopen er ongeveer twee koeien per hectare.

Pensfermentatie

Daarnaast heeft Duineveld een gebied inricht met een plasdras en een uitgestelde maaidatum. Binnen Tomorrow’s Dairy is dit een uitdaging voor de veehouder. ‘Met een uitgestelde maaidatum en oud grasland heeft het voer een heel andere voederwaarde, wat zorgt voor een hogere pensfermentatie. Een hoge pensfermentatie verhoogt weer de footprint.’

De verhoogde pensfermentatie kan goed gecompenseerd worden met een deel snijmais in het rantsoen. De ondernemer werkt samen met een akkerbouwer uit de buurt. ‘De akkerbouwer kreeg ruimte in zijn bouwplan voor tarwe, veldbonen en snijmais. Die voeren wij nu en daardoor kunnen we met het ruwvoer al een lagere pensfermentatie halen.’

Het ruwvoer wordt aangevuld met krachtvoer. ‘Het krachtvoer was eigenlijk de eerste aanpassing die we gedaan hebben om onze footprint te verlagen. We zijn gaan uitzoeken of we krachtvoer konden inkopen met een lagere footprint. We gebruiken nu andere grondstoffen en bijproducten die een lagere uitstoot hebben.’

Naast het aanpassen van het rantsoen is Duineveld ook overgestapt op andere brandstof. ‘We zijn op HVO100 gaan rijden in plaats van op normale diesel. Dat reduceert 90 procent van de diesel-footprint. Dat lijkt veel maar op de totale uitstoot per kilo melk is het een druppel op een gloeiende plaat. Maar het zijn de kleine aanpassingen die samen zorgen voor een groot verschil.’

Over de helft

Duineveld laat weten over de helft te zijn met de halvering van de reductie van broeikasgassen op zijn bedrijf. ‘De eerste grote stappen zijn redelijk makkelijk te maken maar de tweede helft is het moeilijkst.’ Het streven van de veehouder ligt op 600 gram CO2-equivalenten per liter melk. ‘We zitten nu op 733 gram per liter maar die laatste 150 gram is pittig. Een verkeerd oogstjaar kan al flink roet in het eten gooien.’

De ondernemer kijkt naar het langjarig gemiddelde. ‘Een paar jaar geleden konden we pas in juni maaien. Dan heb je heel ander gras met een heel andere voederwaarde en dus een andere pensfermentatie en uitstoot. Je kan niet ieder jaar winnen. Het is het langjarige gemiddelde waar je goed moet uitkomen.’ Volgens Duineveld is het belangrijkste van het programma dat je bewust bezig bent met de footprint en probeert daarop in te spelen.

De veehouder vindt dat je het als een geheel moet zien. ‘We kunnen met elkaar doelen halen. De een wat meer op het verlagen van de footprint per kilogram melk en de ander scoort beter op verbeteren van biodiversiteit. Optimalisatie en goede balans is daarbij de uitdaging.’