Groen gas maakt mestbewerking betaalbaar

Tijdens het internationale congres ManurReSource begin maart in het Gelderse Ede passeerden meerdere technieken die zorgen voor emissiebeperking de revue. Al die technieken brengen kosten met zich mee. Groen gas en kunstmestvervangers spelen een belangrijke rol in het proces om er opbrengsten tegenover te zetten. Vier technieken lichten we uit.

Als je een koolhydraatrijk product als melasse toevoegt aan mest, dan zetten bacteriën dit om naar melkzuur. Zodra de zuurgraad van de mest hierdoor onder de 5,5 daalt, stoppen de emissies van ammoniak en methaan. Johan Sanders van Sanovation is een van de bedenkers van dit proces. Wim Bussink van het Nutriënten Management Instituut (NMI) heeft het al getest.

De partijen hebben gezamenlijk een praktijkproef opgezet bij een Groningse melkveehouder. Resultaat: in de stal kan de ammoniak-emissie met 60 tot 80 procent dalen. Voor de methaanemissie geldt een reductie van zo'n 90 procent. Door de zuurgraad laag te houden, blijven ammoniak en methaan ook bij langdurige opslag in de mest.

Vanuit de opslag wordt de mest gescheiden. De dikke fractie gaat naar de vergister. En omdat het methaan nog in de mest zit, stijgt de biogasopbrengst van 20 naar 50 kuub per ton mest, terwijl de verblijftijd met de helft daalt.

Door het aanzuren lost het fosfaat grotendeels op in de dunne fractie. Die fosfaat is eruit te halen door er struviet van te maken. Daarna is de stikstof uit de dunne fractie winbaar via strippen, waardoor wederom de ammoniakemissie daalt. Een dunne fractie met kali blijft over.

Met de zure dunne fractie zijn de roosters op een melkveebedrijf te sproeien om de ammoniakemissie in de stal te verlagen. De ammoniakemissie kan met dit hele proces met meer dan 80 procent dalen.

Aanzuren met melasse kan in vrijwel iedere stal, zowel bij rundvee als varkens. Sanders heeft berekend dat er bij varkensmest een totale kostenpost is van 59 euro per kuub en een opbrengst van 56 euro voor de meststoffen en het biogas.

Het Nederlandse bedrijf HTU bewerkt mest in een soort van grote hogedrukpan gedurende 20 tot 30 minuten. Daartoe wordt de mest eerst gescheiden. De dunne fractie is inzetbaar als renure. De dikke fractie is na de behandeling bruikbaar als grondstof voor asfalt of als biobrandstof.

Verse mest

Iedere installatie verwerkt 25.000 kuub mest, waardoor die op korte afstand van de circa honderd melkveehouders die de mest leveren te plaatsen is. Ook is hierdoor aanvoer van verse mest mogelijk. Een emissiereductie van circa 95 procent voor ammoniak en 90 procent voor methaan is haalbaar.

In het Drentse Emmen is Stercore gestart met de bouw van de eerste installatie die van dikke mest biogas en biochar maakt. Voor de levering van de in totaal 350.000 ton dikke fractie (equivalent van circa 1,3 miljoen ton mest) krijgen de aangesloten veehouders betaald. Die prijs is volgens Hans Jansen, samen met Richard Kusters oprichter van Stercore, afhankelijk van de kwaliteit.

Bij het proces wordt de dikke fractie eerst met restwarmte uit het eigen proces ingedroogd, tot 80 procent droge stof. Daarna wordt dit vergast, waarbij biogas vrijkomt met als restmateriaal 85.000 ton biochar. Daarin zitten de mineralen en vloeibaar ammoniumsulfaat. Beide zijn officieel erkend als kunstmest.

'De opbrengst van groen gas bedraagt 23 miljoen kuub. Dit is evenveel als van zeventig vergisters die 4 miljoen kuub mest verwerken', stelt Jansen. Daarnaast komt er ook kooldioxide vrij voor gebruik in kassen en is er nog 5 megawatt bruikbare duurzame restwarmte beschikbaar voor andere doeleinden.

Slangen in kelder

In Ierland wordt gebruikgemaakt van het systeem GasAbate om met behulp van waterstofperoxide de emissies van ammoniak, methaan of bijvoorbeeld waterstofsulfide te verlagen. Onderin de kelder komen slangen te liggen die de waterstofperoxide over de gehele oppervlakte van de kelder verdelen.

Het doseren gaat automatisch en kost volgens Stephan Fagan enkele euro's per kuub mest. De methaanemissie vanuit de kelder daalt volgens hem minimaal met 78 procent. Verder stijgt de biogasproductie bij het vergisten van de mest flink.

Het verlagen van de emissies verbetert het stalklimaat, blijkt uit een test op een gesloten varkensbedrijf met 550 zeugen. In de helft van de vleesvarkensafdelingen werd de mest behandeld met waterstofperoxide en in de andere helft niet. De dieren in de afdelingen met de behandelde mest waren twee weken eerder slachtrijp. Zo produceren ze ook twee weken minder mest.