Melkgift stijgt in een jaar tijd van gemiddeld 25 naar 34 liter per dag

Dijkshoorn verhuisde vorig jaar van het familiebedrijf in het Noord-Hollandse Wieringerwaard naar Hitzum. Hij wilde groeien met het bedrijf en de hoge grondprijs in Noord-Holland stond dat streven in de weg. De jonge ondernemer verkocht het bedrijf en de veestapel en ging op grotere schaal verder op het bedrijf in Hitzum met 120 hectare grasland. 'Ik heb de bestaande veestapel overgenomen. Je hebt dan het voordeel dat de koeien niet hoeven te wennen aan de stal en het bedrijfssysteem', licht hij toe.

In dit eerste jaar voerde de melkveehouder op alle punten verbeteringen door om tot de indrukwekkende productiestijging te komen. 'Zelf gaan voeren met een eigen voermengwagen bijvoorbeeld. Dan heb je meer controle dan met een loonwerker. Daarmee zijn we de koeien ook harder gaan voeren', legt hij uit.

Zijn focus op vruchtbaarheid en koegezondheid hielpen Dijkshoorn ook bij de verbeteringen. Hij leunt daarbij op het systeem van smaXtec dat met behulp van een bolussensor in de netmagen de koeien zowel individueel als groepsmatig volgt. Op basis van de activiteit van de koeien, de temperatuur en herkauwen brengt het systeem de gezondheid en vruchtbaarheid van elke koe in beeld.

24/7 ogen in de stal

'Ik kijk natuurlijk zelf ook naar de koeien, maar met de meting via de bolussen heb ik 24/7 ogen in de stal voor mij aan het werk', ervaart de ondernemer. Hij gebruikte smaXtec ook al op zijn bedrijf in Wieringerwaard.

Tochtdetectie is voor de melkveehouder nummer 1 om het systeem te gebruiken. Op basis van de temperatuur, herkauwfrequentie en dieractiviteit geeft smaXtec precies aan wanneer de koe aan inseminatie toe is. 'Het systeem ziet dat vaak eerder dan ik het zelf zie', zegt de ondernemer.

Bijzonder is ook de waarschuwing dat de koe gaat kalven. Dat sein komt ongeveer vijftien uur van tevoren, zodat de boer de koe op tijd naar de afkalfbox kan brengen. 'Wij meten de temperatuur op 0,01 graad Celsius precies', legt Alfred van der Zijl van smaXtec uit. 'En dan in de koe, niet van buitenaf.' Een kleine temperatuurdaling in combinatie met draagtijd en veranderingen in het drink- en herkauwgedrag geven een goede voorspelling van het moment van afkalven.

Tussenkalftijd verkort

Het systeem met een bolus in de netmaag van elke koe hielp Dijkshoorn om de tussenkalftijd met veertig dagen terug te brengen. Een gezondere veestapel met een hogere gemiddelde leeftijd is zijn verdere doel. 'Daar ben ik nog niet waar ik wil zijn. Daarvoor speelden er in deze voor mij nieuwe veestapel toch wat te veel groeistuipen.'

SmaXtec richt zich met het systeem op gezondheid aanvullend op gangbare koemanagementsystemen. 'De koe is een kuddedier en laat daarom niet snel zien dat er wat mis is', legt Van der Zijl uit. 'De bolus meet wel direct dat de temperatuur omhooggaat en dat het drink- of herkauwgedrag afwijkt. Zo weet je twee dagen voordat je het ziet, dat er iets mis is met een koe.' De melkveehouder knikt instemmend. 'Als je er bijvoorbeeld bij mastitis of longproblemen eerder bij bent, scheelt dat in antibioticagebruik. Je kunt dan problemen al vaak oplossen met pijnstillers.'

Updates

Het systeem draait ondertussen bij enkele honderden melkveehouders in Nederland. Wereldwijd zitten er honderdduizenden bolussen in netmagen van koeien. De gegevens van al deze sensoren gaan ook naar het hoofdkantoor van SmaXtec Animal Care in het Oostenrijkse Graz. Daar wordt continu gewerkt aan verbeteringen die vervolgens via updates ook naar alle gebruikers gaan. Zo wordt onder andere gekeken hoe het systeem gebruikt kan worden voor meer informatie over voeren en voer.

Voeradvies is nog een stap te ver, geeft Van der Zijl aan. 'Je kunt wel zien of verandering van het rantsoen gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de drink- of herkauwactiviteit.' Dijkshoorn deelt daarover een voorbeeld.

'Ik zette de koeien voor droogzetten eerst altijd een paar dagen op hooi', vertelt de melkveehouder. 'Daarna waren ze altijd een paar dagen van slag. Na een advies ben ik daarmee gestopt. Ik bleef ze gewoon doorvoeren. Ik geef ze nu bij droogzetten melkstoppillen en dan gaan ze direct naar de groep droge koeien.' Een simpele maar effectieve aanpassing. Via de metingen met de bolussen kon de ondernemer zien dat de koeien daar uitstekend op reageerden. 'Omdat je het goed kunt controleren, durfde ik die stap te maken.'

App helpt ook stagiair

De melkveehouder melkt de koeien in een 2x14-stands melkstal. Hij bestiert het bedrijf grotendeels in zijn eentje. Wel loopt er op het bedrijf nu een stagiair en verder springt een paar dagen per week een 'avondmelker' bij. De stagiair heeft de smaXtec-app ook op de telefoon. 'Zo kan hij ook gemakkelijk zien welke koe een melding heeft of klaargezet moet worden voor inseminator', stelt Dijkshoorn.

Vals alarm krijgt de melkveehouder nooit. 'Nou ja, er is een koe die volgens smaXtec niet drinkt, maar die geeft wel 40 liter melk, dus daar maakte ik mij al niet druk om. Sinds ik een keer zag hoe deze koe drinkt al helemaal niet meer.' 'Die koe lepelt zeker', reageert Van der Zijl. De koe schept het water slokje voor slokje met de tong naar binnen. De temperatuur in de netmaag daalt vrijwel niet door deze langzame manier van drinken. Daardoor meet smaXtec de waterinname niet goed.

Dit artikel is gecreëerd door onze kennispartner smaXtec