Stikstofkenners waarschuwen: ‘Emissiereductie leidt niet automatisch tot natuurherstel’

De in de stikstofdiscussie bekende mensen als Gerard Ros (foto), Wouter de Heij, Harm Borgers en Wim de Vries hebben de Tweede Kamerleden woensdagmiddag bijgepraat over hun analyse ‘De Nederlandse stikstofcrisis; van verwarring naar verbinding’. Daarnaast was stikstofprofessor Jan-Willem Erisman aangeschoven om vragen van Kamerleden te beantwoorden.

Ros, verbonden aan Wageningen University & Research, wijst op een belangrijk verschil in benadering bij het meest recente rapport ten opzichte van eerdere rapporten. ‘Het verschil is dat we een knip leggen tussen emissiereductie en natuurherstel. Er is schade in de natuur en er is noodzaak tot het verlagen van emissies. Maar het is niet zo dat verlaging van emissies daadwerkelijk tot natuurherstel zal leiden. Daarvoor is meer nodig.’

Lees ook: Is de juiste combinatie van het stikstofslot eindelijk in beeld?

Verder wijst Ros op andere factoren zoals verdroging en versnippering van natuurgebieden die moeten worden aangepakt om tot natuurherstel te komen. Wouter de Heij van Food4Innovations stelt dat hier ook een taak ligt voor terreinbeherende organisaties omdat er meer aan natuurbeheer moet worden gedaan.

De Vries, eveneens verbonden aan Wageningen University & Research, voegt toe dat het stikstofvraagstuk vooral een optelsom is van jarenlange hoge emissie. ‘De erfenis van veertig jaar overbelasting weegt zwaar. Het grote probleem is niet wat er nu bij komt, want dat is al veel minder dan twintig jaar geleden, maar wat er al is. We hebben als het ware een schuld opgebouwd.’ Hij stelt dat niet kan worden verwacht dat de natuur in drie jaar is hersteld. ‘Dat kan wel honderd jaar duren.’

Juridisch uitdaging

Een ander punt dat Ros maakt, heeft betrekking op de juridische kant. Om Nederland van het stikstofslot te halen, is een combinatie nodig van juridische aanpassingen en geborgde emissiereductie. De opstellers van het rapport pleiten voor een verschuiving van depositiesturing naar emissiesturing. Ondernemers kunnen wel sturen op emissies vanuit hun eigen bedrijfsvoering, maar niet op de natuurkwaliteit in verder gelegen gebieden.

Ros stelt dat er op gebiedsniveau emissieplafonds voor bedrijven moeten worden vastgesteld. Ondernemers kunnen zelf bepalen hoe zij hun emissies reduceren. Een erkende stoffenbalans is daarbij het middel om de voortgang vast te stellen. Als boeren onder hun plafond komen, komt er ruimte voor vergunningverlening. Ook Erisman is deze mening toegedaan, al voegt hij toe dat het hele bedrijf hierbij in ogenschouw moet worden genomen en niet alleen de stallen.

Het rekenmodel Aerius vinden alle sprekers ongeschikt voor het doel. ‘Er is niets mis met rekenmodellen, zegt Erisman. ‘Maar er zijn modellen gebruikt voor beleid waar het niet voor is bedoeld. Daar gaat het scheef.’ De Vries beaamt dit. ‘Je moet gereedschap gebruiken waar het voor is bedoeld. Een betonboor werkt prima in de muur, maar niet bij de tandarts.’