Debat voedselzekerheid vernauwt tot de vraag: plantaardig of vlees?

Inez Kostic van de Partij voor de Dieren wakkerde de discussie aan, door te hameren op een forse afbouw van de veehouderij. Het Kamerlid kreeg daarbij steun van PRO en D66, al gingen die partijen minder ver in het opleggen van een vegetarisch menu. Meer plantaardig betekent minder afhankelijk van importen, was voor deze partijen de voornaamste motivatie.

Een switch van minder vlees naar een meer plantaardig menu bracht vooral de rechtse partijen in verzet. BBB, SGP, PVV, de groep-Markuszower en Kamerlid Mona Keijzer ageerden fel tegen de oproep van PvdD. Voorstanders van meer plantaardig wezen daarbij naar een nieuw adviesrapport van Instituut Clingedael, dat is opgesteld in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).

Aanleg noodvoorraden

De afhankelijkheid van de Nederlandse veehouderij van de import van grondstoffen voor veevoer maakt de productie van vlees en zuivel kwetsbaar voor verstoringen van de aanvoerketen, stellen de onderzoekers van Clingendael. Zij adviseren daarom de aanleg van noodvoorraden. Met de huidige opslagcapaciteit zou de sector het twee tot drie maanden kunnen uitzingen.

Bij een tekort aan veevoer dreigt een verstopping van de verwerkingsketen, omdat dieren versneld naar de slacht moeten. Met de noodvoorraden kan de varkens- en pluimveehouderij gecontroleerd worden afgebouwd, luidt het advies. PRO en D66 willen een dergelijke situatie voor zijn. ‘Het is geen discussie over nul vlees. Maar we worden wel weerbaarder als we meer plantaardig gaan eten’, zei Anne-Marijke Podt (D66).

Vlees boven bonen

De eerdergenoemde rechtse partijen willen niks weten van een menu met minder vlees. Daarnaast zien ze geen reden voor de afbouw van de veestapel. Niet alle grondsoorten zijn geschikt voor de teelt van groenten en de concentratie van eiwitten in vlees is veel hoger dan in bonen, wierp Caroline van der Plas (BBB) tegen. SGP’er André Flach wees op de wereldwijde stijgende vraag naar vlees en zuivel. ‘Dat afbouwen in Nederland helpt niet.’

De rechtse partijen spraken staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) ook aan op het stikstofbeleid dat zij niet kunnen rijmen met voedselzekerheid. Onafhankelijk Kamerlid Keijzer ziet een botsing tussen beide beleidsdoelen en voorziet een daling van de Nederlandse voedselproductie van 40 procent.

Lees ook: Voedselzekerheid: hoe ver kijken we vooruit?

‘We voeren geen beleid om de voedselproductie af te bouwen, maar om de vergunningverlening los te trekken’, reageerde Erkens. De staatssecretaris verwacht dat Nederland ook met de stikstofaanpak een sterke ‘landbouwnatie’ blijft.

Aan een nauwkeurige voorspelling waagde Erkens zich niet. Daarvoor is het wachten op een rapport van Wageningen University & Research over de sociaaleconomische effecten van de stikstofplannen van dit kabinet. Dat komt eind dit jaar.

Kracht in innovatie

CDA en VVD benadrukten dat de kracht van de Nederlandse landbouw niet alleen zit in meer productie, maar ook in innovatie. Het extensiveren en verduurzamen van de veehouderij moet van deze partijen hand-in-hand gaan met een hoogtechnologische akker- en (glas)tuinbouw.

Het CDA werkt aan een nieuwe eigen visie op de landbouw, liet Joris Lohman van die partij weten. Hij wil de Nederlandse ‘exportgerichte veredelingslandbouw’ verder versterken en stelde dat de hele keten van banken, toeleveranciers en afnemers hieraan moet bijdragen.

Eiwithub Rotterdam

‘Het voedselsysteem is te complex om elkaar te bevechten op meer of minder vee’, zei Lohman, die in principe geen tegenstander is van soja-importen uit Zuid-Amerika. ‘Ik heb niets tegen de eiwitteelt daar, mits de omstandigheden verbeteren. De haven van Rotterdam blijft de overslaghub voor Europa.’

Staatsecretaris Erkens komt begin volgend jaar met een strategische agenda voedselzekerheid. Volgens de eerder gepubliceerde hoofdlijnen zet de agenda in op innovatie, een toekomstbestendige landbouw en een voedselsysteem dat verstoringen in de aanvoerketens kan opvangen.

De strategie moet borgen dat Nederland ook op langere termijn beschikt over voldoende, veilig en betaalbaar voedsel. De definitieve vaststelling van de agenda staat gepland voor volgend jaar zomer.