24/7 automatisch melken en voeren levert 6 liter extra melk per koe op bij familie Jensma

Sinds de overstap naar automatisch melken en voeren ligt de melkproductie ongeveer 6 liter per koe per dag hoger, terwijl de arbeidsdruk lager is en de rust in de stal is toegenomen. ‘De koeien regelen hun eigen dag. De een gaat eerst eten, de ander eerst melken. Dat past veel beter bij de koe’, vertelt Menno Jensma.

De geschiedenis van het bedrijf gaat terug naar 1934, toen de overgrootvader van Jensma op deze locatie startte. Menno en Vera Jensma werken sinds 2009 samen op het bedrijf en namen het in 2012 officieel over van zijn ouders.

Vandaag de dag melken de ondernemers 265 koeien, verzorgen ze het bijbehorende jongvee en beheren ze 185 hectare grond. Naast het melkvee lopen er op het erf ook schapen, geiten, ezels, kippen, honden en een kat rond. Samen met één vaste medewerker runnen de veehouders het bedrijf. Hun drie zoons van zeventien, vijftien en dertien jaar helpen eveneens regelmatig mee. Ook het landwerk doen ze zoveel mogelijk in eigen beheer.

De eerste gedachten over automatisering ontstaan vanuit een herkenbare uitdaging: arbeid. ‘We probeerden drie keer per dag te melken, maar het werd steeds lastiger om alles rond te zetten. Toen onze vaste medewerker vertrok, kwam het proces in een stroomversnelling’, vertelt Menno Jensma. Samen met zijn vrouw bezoekt hij verschillende bedrijven, ze spreken met collega-veehouders en vergelijken diverse systemen. ‘Bij Lely sprong vooral het aansluiten van de spenen eruit. Dat verliep heel nauwkeurig. Daarnaast sprak de ruimte in de box ons aan. Koeien hebben daar veel bewegingsvrijheid. Ook het managementprogramma Horizon vonden wij een groot pluspunt.’ In 2023 zetten de ondernemers de stap naar automatisch melken: in totaal vijf robots, waarvan vier direct in een definitieve en de vijfde eerst in een tijdelijke opstelling.

Waar de melkveehouders zelf moeten wennen aan nieuwe routines, pakken de koeien de overstap direct op. ‘De koeien waren er heel rustig onder. Eigenlijk pakten ze het meteen op’, vertelt Jensma. Door het automatisch melken bepalen de dieren zelf hun dagindeling. Hoogproductieve koeien bezoeken de melkrobot vaker, terwijl andere dieren hun eigen ritme volgen. ‘Vroeger bepaalden wij wanneer er werd gemolken. Nu bepaalt de koe dat zelf. Dat zie je terug in de productie, maar ook in de gezondheid van de dieren’, zegt de ondernemer. De melkproductie stijgt van gemiddeld 31 liter naar 35 à 36 liter melk per koe per dag.

Na automatisch melken volgt automatisch voeren

De volgende stap dient zich aan wanneer de melkveehouders nadenken over arbeidsgemak, verduurzamen en verdere optimalisatie van de bedrijfsvoering. Met zonnepanelen op het dak en een eigen windmolen produceren zij veel eigen stroom. Elektrisch voeren past daarom naadloos binnen hun toekomstvisie. ‘We verbruikten diesel met de voermengwagen en hadden veel arbeid nodig. Dan is elektrisch voeren een mooie stap. We gebruiken onze eigen stroom voor de voerrobots. Dat voelt echt als een win-win’, benadrukt Jensma. De Lely Vector sluit bovendien goed aan bij de indeling van het bedrijf, vindt hij. ‘De Vector rijdt bij ons over drie voerpaden en gaat zelfs door een smalle doorgang naar het jongvee. Dat maakt het systeem heel geschikt voor onze situatie.’

Waar de melkrobots zorgen voor vrijheid rondom het melken, zorgt de Vector voor continue beschikbaarheid van vers voer. ‘Twee keer per week vullen we de voerkeuken. Verder draait het systeem grotendeels zelfstandig’, licht de melkveehouder toe. Een groot voordeel vinden de ondernemers de voerhoogtemeter. Die bepaalt automatisch wanneer een nieuwe voerronde nodig is. ‘De voerrobot past zich aan de behoefte van de koeien aan. Daardoor ligt er altijd genoeg voer voor het voerhek.’ Ook de opslag van voer ervaren zij als praktisch. ‘Wij werken liever niet met voerbunkers. In de voerkeuken blijven de producten mooi vers in blokken staan. Op vrijdag vullen we de voerkeuken, in het weekend hebben we daar nauwelijks werk van.’

Nog een liter extra door de Vector-voerrobot

Het effect van altijd vers voer laat niet lang op zich wachten. ‘Binnen twee weken zagen we alweer een stijging van ongeveer een liter melk per koe’, zegt Jensma. Daarmee komt de totale vooruitgang sinds de introductie van automatisch melken en voeren uit op ongeveer 6 liter melk per koe per dag. Volgens de ondernemer ligt de verklaring voor de hand. ‘Er ligt altijd vers voer. Ook de lagere rangkoeien hebben op ieder moment toegang tot een goed rantsoen.’

De kracht zit in de combinatie van automatisch melken en voeren
Voor Menno en Vera Jensma vormt juist de combinatie van automatisch melken en automatisch voeren de grootste winst. ‘De melkrobots en de Vector versterken elkaar. De koe bepaalt wat ze op dat moment nodig heeft. Eerst eten of eerst melken. Alles is mogelijk.’ Het resultaat zien zij dagelijks terug in de stal. ‘Het gaat iedere dag hetzelfde. Voor de koeien geeft dat veel rust. Er ligt altijd vers voer klaar en ze gaan naar de robot wanneer het hen uitkomt.’

Op het bedrijf valt vooral de rust op. ‘Vroeger hoorde je regelmatig machines draaien. Nu is dat veel minder. Het voelt rustiger op het bedrijf’, constateert Jensma. Hoewel het werk niet verdwijnt, verandert het karakter ervan wel, merkt hij. ‘Je bent niet meer gebonden aan vaste voer- en melktijden. Daardoor ontstaat ruimte voor andere werkzaamheden.’ Die tijd besteden de melkveehouders vooral aan hun dieren. ‘We hebben meer aandacht voor de koeien en voor het management van het bedrijf.’ Ook het restvoer laat een opvallende verandering zien, zegt Jensma. ‘Vroeger maakten we de voergang dagelijks schoon. Nu blijft het voer veel langer fris. Als het goed ruikt en goed aanvoelt, laten we het gewoon liggen. We schuiven nog maar zelden restvoer weg.’

Voeradviseur Jaap Visser van Visser Fourage uit Ingwierrum begeleidt de opstart van de Lely Vector bij de familie Jensma. Hij kijkt daar positief op terug. ‘De samenwerking met Lely verloopt open en transparant. Er is veel aandacht voor een goede opstart en dat zie je terug in het resultaat. Het systeem draait soepel en de overgang verloopt vlot.’ Vooral de voernauwkeurigheid valt hem op. ‘We zien meer rust in het koppel, nauwelijks voerselectie en bijna geen restvoer. Dankzij de frequente voerbeurten blijft het voer vers en nemen de dieren het rantsoen beter op. Ook bij de droge koeien zien we dat terug.’

Daarnaast profiteert het jongvee van een eigen rantsoen. Visser: ‘Door het continue inzicht in de voergift zien we precies wat de dieren opnemen. Dat geeft grip op de groei en maakt gericht sturen een stuk eenvoudiger.’

Tijdens de implementatie ervaren de melkveehouders veel ondersteuning vanuit Lely Center Heerenveen. ‘De opstart van zowel de melkrobots als de Vector verloopt goed. Als er een vraag is, krijgen we direct hulp. Vaak telefonisch en anders staat er snel een monteur klaar.’ Storingen blijven volgens hen beperkt. ‘Dat valt echt mee. Het systeem draait heel betrouwbaar.’

Geen weg terug

Als de ondernemers vandaag opnieuw voor dezelfde keuze staan, volgt er geen twijfel. ‘Dan komen er direct weer robots.’ Volgens Vera Jensma heeft de automatisering vooral rust gebracht. ‘De vrijheid voor de koeien en de vrijheid voor onszelf maken echt het verschil. We willen de robots voor geen goud missen. Vrijheid blijheid.’

De blik staat inmiddels alweer op de toekomst gericht. De melkveehouders denken na over een accu om nog meer eigen opgewekte stroom zelf te benutten. ‘Over tien jaar kijken we waarschijnlijk ook richting de volgende generatie. Onze jongens helpen nu al enthousiast mee op het bedrijf.’ Wat de toekomst precies brengt, weet niemand. Maar één ding staat voor de melkveehouders vast: een bedrijf waar koeien dag en nacht zelf bepalen wanneer zij eten en wanneer zij zich laten melken, brengt rust, arbeidsgemak en resultaat. ‘Het heeft onze hele bedrijfsvoering veranderd. Iedere dag zien we opnieuw waarom dat zo goed werkt.’

Kom kijken tijdens de landelijke Vector open dagen
Benieuwd hoe automatisch melken en voeren in de praktijk eruitziet? Op vrijdag 6 november van 13.00 tot 21.00 uur openen Menno en Vera Jensma met veel plezier de deuren van hun bedrijf in Ingwierrum.
Ook zijn er in de periode van 4 tot en met 13 november andere bedrijven te bezoeken tijdens de landelijke Vector open dagen. Kom langs en ga in gesprek over automatisch voeren. Meer informatie

Resultaten zijn niet geverifieerd door Lely of een onafhankelijke partij. Uw resultaten kunnen variëren.