Demo bemesten; de praktijk is weerbarstig

Als netjes en onder de beste omstandigheden wordt bemest, is er 10 procent vervluchtiging. In het tegenovergestelde geval grofweg 30 procent. Dat staat gelijk aan een verschil in opbrengst tussen de 240 en 300 kilo droge stof. Afhankelijk van het gewas komt dat neer op zo’n 75 euro per hectare, weet beleidsspecialist Herman Krebbers van Krebbers Agro Service.

‘Op bouwland moeten we toe naar een zo ondiep mogelijke emissiearme manier van bemesten’, stelt Krebbers. ‘Diep genoeg zodat de mest niet zichtbaar is, maar ook niet te diep. Dieper bemesten met een bouwlandbemester, bijvoorbeeld op 10 tot 12 centimeter, geeft het risico dat er kluiten naar boven worden getrokken. Ondiep bemesten kan alleen als de grond ook vlak is weggelegd in het najaar.’

Als er ook nog een vorenpakker is gebruikt of als er een extra werkgang is gedaan met bijvoorbeeld een kopeg, ligt de grond fijner. Dat helpt het onderwerken van de mest. Maar dit mag ook weer niet te fijn zijn, om dichtslaan van de grond te voorkomen bij een flinke regenbui. Ook kan fijne grond bij het sleepslangen aankoeken aan de slang en de grond bulldozeren.

Aan het begin van de demo wordt duidelijk hoe weerbarstig de praktijk is. Daar demonstreerden een Tjalma-sleufbemester met bolle schijfkouters en cultivatortanden en een Schouten-schijvenegbemester naast elkaar. 

Aanvoerslang in de weg

De 12 meter brede sleepslangcombinatie van Tjalma heeft bij de eerste werkgang de aanvoerslang in de weg liggen. Om daar toch te bemesten, wordt een sectie van een aantal elementen boven de grond gehouden, terwijl de rest van de bemester aan de grond passend werk levert.

Bezoekers die net zijn bijgepraat over de ‘do’s and don’ts’ rondom bemesten, zijn verbaasd. Waaronder enkele medewerkers van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. ‘Netjes bemesten scheelt niet alleen emissie, het voorkomt ook een boete van 1.500 euro voor de loonwerker. En erger nog, de boer loopt het risico om 15 procent te worden gekort op zijn toeslagrechten. Dan gaat het om groot geld’, waarschuwt Krebbers.

In dit geval moest de aanvoerslang tegen de perceelrand liggen en hielp sectieafsluiting op de bemester niet. Een slangverlegger die ook op de demo was te zien, kan helpen. Het is een hydraulisch aangedreven wiel aan de haspel voorop de trekker die de uitgerolde slang nog eens opzij legt.

Zoals zo vaak bij een demo gaan – na wat finetuning van de afstelling – de volgende werkgangen mooier. Een hogere rijsnelheid van 4,5 kilometer per uur en lagere gift van 70 naar 50 kuub per hectare deden het resultaat van de Tjalma goed. De bemester is met zijn schijfkouters in te zetten op grasland, in een groenbemester en op kaal bouwland.

De Schouten-schijvenegbemester werkt alleen op kaal bouwland. Ook hier werd de snelheid omhooggegooid. Hoe sneller de eg, hoe beter de mest wordt toegedekt. Zeker op de grovere en dus hardere, minder vlak geploegde grond. Alles draait om afstelling en de juiste werkwijze.

Opvallend is dat in het midden één spoortje mest onbedekt blijft. De schijven werken in twee richtingen naar elkaar toe. Zouden ze naar één kant werken, dan ontstaat een greppel bij elke werkgang.

Ammoniakemissie halveren

Op grasland werd ook de zodebemester van Slootsmid gedemonstreerd, die de mest in sleufjes toedekt met krijtsuspensie of magnesiumchloride. Hiermee is de ammoniakemissie te halveren tot slechts 5 of 10 procent. Het is een van de innovaties uit het project ‘Bemest op z’n best’, waar nu meer ervaring mee is opgedaan.

Een dosering van 500 liter krijt per hectare is nodig, wat een logistieke uitdaging blijkt. De krijtsuspensie wordt met een slangenpomp vanuit een kleine voorraadtank per element op de meststrook gelegd.

‘Belangrijk is dat de pijpjes die het krijt doseren recht boven de uitlopen van het bemesterelement hangen. Door de wind kan een meststrook worden gemist en de afdekking minder goed zijn. De afstelling komt dus heel precies’, benadrukt Krebbers.