Conflict Midden-Oosten jaagt rente omhoog

De inflatie binnen Europa is van 1,7 procent in februari opgelopen naar 2,6 procent in maart en 3,0 procent in april. Volgens Elwin de Groot, hoofd macrostrategie bij Rabobank, is energie de duidelijkste aanjager van deze hogere inflatie. Maar ook de voedselgerelateerde inflatie was in april harder gestegen dan verwacht.

Dat de inflatie oploopt en steeds hardnekkiger lijkt te worden, wordt ook op de financiële markten ingeprijsd. Zowel de rentes voor de korte als voor de langere looptijden zijn opgelopen.

Een opmerkelijke ontwikkeling, aangezien de markt voor het uitbreken van de Iranoorlog optimistisch was dat de inflatie juist de kop was ingedrukt. Een tienjarige Nederlandse staatsobligatie daalde toen nog naar ongeveer 2,7 procent, terwijl deze rente op het hoogtepunt na de uitbraak van de oorlog met bijna 20 procent steeg tot ruim 3,2 procent. De rentes met korte looptijden op de Euribor laten een soortgelijke ontwikkeling zien.

ECB verhoogt rente

Centrale banken wereldwijd zijn steeds meer bezig met het al dan niet verhogen van de beleidsrente. Ook bij de Europese Centrale Bank (ECB) wordt zo’n renteverhoging overwogen. Hoewel de ECB de rente onlangs nog op 2 procent liet staan, gaf voorzitter Christine Lagarde duidelijk aan dat een renteverhoging dichterbij komt. De verwachting is dat in juni dan een renteverhoging plaatsvindt.

Volgens de Groot zit de ECB ondertussen in een lastige positie. ‘Aan de ene kant wil de centrale bank de inflatie onder controle houden. Aan de andere kant remt een hogere rente de economie. En die staat al onder druk door de hoge energieprijzen. Het risico bestaat dat er een situatie ontstaat van hoge inflatie en lage groei. Daarom lijkt de ECB te kiezen voor een voorzichtige aanpak: waarschijnlijk één of twee renteverhogingen, in plaats van een lange reeks zoals bij eerdere inflatieschokken.’

Volgens De Groot is de reden voor deze aanpak verwachtingsmanagement, om te voorkomen dat inflatieverwachtingen en looneisen uit de hand lopen. ‘De ECB beïnvloedt direct de korte rentes. Bij langere looptijden spelen vooral marktverwachtingen en risicopremies een rol, die ook worden beïnvloed door geopolitieke instabiliteit en de financiële situatie van overheden.’

Op het moment van schrijven hebben de lange rentes al een voorschot genomen op de renteverhogingen van de ECB. De markt verwacht nu twee of drie verhogingen. ‘Als de ECB uiteindelijk minder verhoogt dan de markt verwacht, zouden de lange rentes zelfs iets kunnen dalen’, aldus de macrostrateeg van Rabobank.

Toch lijken de huidige renteontwikkelingen bij veel agrarisch ondernemers niet bovenaan het prioriteitenlijstje te staan. Volgens Gea Bakker, sectormanager akkerbouw bij Rabobank, zitten veel akkerbouwers nog met de naweeën van de oogst van 2025. Vooral het vormgeven van het bouwplan en het regelen van goede contracten voor de producten zijn volgens haar de grootste prioriteiten op dit moment.

Daar komt bij dat de rente vaak maar een beperkte component is wanneer je naar het hele kostenniveau kijkt, geeft Bakker aan. ‘Kosten voor kunstmest, zaaizaad en loonwerk zijn veelal grotere posten op de jaarrekening. De rente is vaak een gegeven en fluctueert meestal met tienden van procenten, niet met hele procenten tegelijk.’

Nog geen alarmbellen

In de varkenshouderij gaan ook niet direct alarmbellen rinkelen. Volgens Rabobank-sectormanager René Veldman hebben de meeste bedrijven momenteel voldoende liquiditeitsruimte. ‘De ruimte om te investeren was de afgelopen jaren beperkt door een gebrek aan vergunningen, waardoor veel varkenshouders extra hebben afgelost. Bedrijven zijn daarom financieel sterker geworden.’

Voor de melkveehouderij ligt dit anders. Sectormanager Marijn Dekkers, die zich bij Rabobank richt op de melkvee- en geitenhouderij, geeft aan dat die eerste sector te maken heeft met een hoge kapitalisatiegraad met relatief veel financiering en dunne marges. De invloed van een hogere rente kan dus zeker aanwezig zijn.

Toch blijft Dekkers genuanceerd: ‘In eerste instantie is men meer gefocust op mest en de melkprijs, want een verandering van een paar cent heeft veel meer invloed dan de rente. De beweging in de rente is er wel, maar is nog niet extreem. Het hangt er vooral vanaf of er gunstige rentecontracten vrijkomen die nu naar een hoger niveau gaan.’ Geen van de ondervraagde sectormanagers verwacht dit jaar pieken in het aantal herfinancieringen.

Vooruitkijkend hangt veel af van hoe de situatie in het Midden-Oosten zich ontwikkelt. Als de energieprijzen hoog blijven of verder stijgen, is de kans groot dat de ECB de rente daadwerkelijk gaat verhogen. Alleen als het conflict in het Midden-Oosten snel afneemt en de olieprijs weer daalt, kunnen renteverhogingen worden voorkomen.