'Klanten vragen of ik meedoe aan de Cum Laude Awards en hoe hoog ik heb gescoord'

De familie Van Dieijen in het Zuid-Hollandse Bodegraven maakt al vier generaties lang kaas. 'In deze regio is het vrij normaal dat melkveebedrijven hun melk zelf verkazen. Sinds 2016 hebben we bijna geen melk meer geleverd aan de fabriek', zegt Joost van Dieijen. In totaal zorgen zijn koeien voor een jaarproductie van 4 miljoen liter melk, wat goed is voor 40 ton kaas.

De kaas van de familie won vorig jaar de Den Besten Cum Laude Kaas 2025. De award is een initiatief van de Bond van Boerderijzuivelbereiders en is de grootste landelijke keuring van kaas, zachte kazen en zuivelproducten geproduceerd op de boerderij. Eén keer per jaar is er een landelijke keuring en daar doen bijna alle leden van de bond aan mee.

Binnen de awards wordt kaas beoordeeld per categorie, zoals oud, jong, jong belegen en zacht. De kaas wordt gekeurd door kaaskeurmeesters. 'Zij kijken naar verschillende aspecten, waaronder het uiterlijk, de doorsnede en de consistentie. Maar het allerbelangrijkst zijn natuurlijk smaak en geur', licht Van Dieijen toe. De Zuid-Hollandse melkveehouders hebben hun lekkerste en mooiste kazen uitgekozen en opgestuurd. Deze kregen een score en de hoogst scorende kazen werden nog eens beoordeeld op smaak en geur. Uiteindelijk wonnen ze met hun oude kaas.

Reclame voor handelaren

'De Bond van Boerderijzuivelbereiders heeft de Cum Laude Awards in de afgelopen jaren heel goed opgezet', vindt Van Dieijen. De prijzen werden uitgereikt in Fort Wierickerschans in Bodegraven. Bij die uitreiking waren naast alle vierhonderd leden ook veel handelaren aanwezig. 'Het is een gezellige dag. Je spreekt weer eens met collega-boeren en het is ook een soort reclame voor de handelaren die aanwezig zijn.'

Van Dieijen merkt dat de verkiezing erg leeft onder de klanten. 'Klanten als handelaren en eigenaren van kaasspeciaalzaken vragen of ik wel meedoe en hoe hoog ik heb gescoord. Ik merk echt dat mijn klanten het leuk vinden. Het zou niet worden gewaardeerd als ik niet meedeed', lacht de veehouder.

Na het winnen van de award is Van Dieijen het nieuws zelf gaan verspreiden. 'We hebben ons verhaal bijvoorbeeld gedaan bij verschillende radiozenders en kranten, zodat de prijs niet zomaar aan mensen voorbijgaat.'

Het winnen van de Cum Laude Awards heeft de familie meer klanten opgeleverd. 'Circa 1 procent van alle kaas verkopen we aan huis en die verkoop is sinds onze winst verdubbeld. Dat is op de hele productie natuurlijk maar een klein verschil, maar het betekent wel dubbel zoveel klanten aan huis als eerst.'

Markten en kaasspeciaalzaken

De rest van de kaas wordt verkocht aan acht verschillende handelaren. 'Onze kaas ligt vooral op markten en in speciaalzaken', aldus Van Dieijen. De veehouder vertelt dat de kaas uitsluitend via de groothandel wordt verkocht. 'Op de markten en in kaasspeciaalzaken wordt het product echt verkocht onder onze naam. Het winnen van de Cum Laude Award is dan natuurlijk goede reclame.'

De handelaren kopen de kaas wanneer deze dertien dagen oud is. 'We verkopen het product dus heel jong en de handelaren laten het doorrijpen, omdat zij de contacten hebben met de speciaalzaken en marktkoopmannen die weten waar op dat moment de meeste vraag naar is', legt Van Dieijen uit.

Momenteel ziet Van Dieijen dat jong belegen kaas een trend wordt. 'Bij de kaasautomaat bij ons thuis en in speciaalzaken groeit de vraag. Vroeger kwamen mensen vooral voor een stuk belegen of oude kaas, maar ik zie de trend langzaam naar jong belegen verschuiven.'

De consumenten die voor de kaas van Van Dieijen kiezen, lopen uiteen. 'Bij de automaat aan huis zien we vooral mensen uit het dorp en de omgeving. Dat zijn klanten die echt de moeite nemen om naar de boerderij te komen', vertelt de ondernemer. Hij maakt ook witte meikaas, die veel wordt verkocht in Rotterdam. 'Deze kaas verkopen we jaarrond vooral aan buitenlanders.'

Het valt Van Dieijen op dat kaas niet per se wordt verkocht aan consumenten met hoge inkomens. 'Op markten lopen ook mensen met een wat lager inkomen rond. Zij maken dus ook geld vrij voor een stuk goede kaas.'

Binnen de kaasindustrie is volgens de Zuid-Hollandse melkveehouder veel concurrentie. 'Door een overschot aan melk staat de prijs onder druk. Er is veel kaas en daardoor ook veel concurrentie. Als ik een fout maak, ben ik de klant kwijt en lig ik eruit. Dan ben ik jaren bezig om al mijn kaas weer te kunnen verkopen en kan ik niet drie maanden later weer aankloppen.'

Monomestvergister

Naast het maken van kaas draait sinds begin dit jaar een monomestvergister op de boerderij. 'Ik had al eens gehoord van het principe en vond het wel passen bij mijn bedrijfsvoering. We hadden ruimte op ons bouwblok, genoeg mest en een gasaansluiting dichtbij', licht Van Dieijen toe. Dit zorgde ervoor dat de veehouder de bouw van de vergister in gang zette. 'Door de ruimte op ons bouwblok konden we snel een vergunning krijgen. Daarmee hebben we Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE)-subsidie aangevraagd.'

Op 6 september 2024 moest de vergunning binnen zijn, om dat jaar mee te kunnen doen. 'SDE-subsidie krijg je pas als de vergunning helemaal rond is. Zonder dat geld is het kansloos, omdat je dan een te onzekere businesscase hebt', stelt Van Dieijen. Toen de vergunning en subsidie binnen waren, startte de ondernemer met de bouw. 'Ik moet eerlijk zeggen dat er een hoop op me af kwam. Maar dat had ik vooraf wel verwacht. Ik heb veel zelf moeten uitzoeken en regelen om het allemaal op tijd draaiende te krijgen. Daar heb ik echt veel tijd en energie in gestoken.'

Voor de bouw van de monomestvergister heeft Van Dieijen flink wat aanpassingen moeten doen. 'Allereerst moest de elektra op de boerderij opnieuw worden aangelegd. Ook is het belangrijk dat je genoeg stroom hebt. Het systeem werkt namelijk met verschillende pompen en schuiven, omdat de vergister dagverse mest gebruikt', legt de Zuid-Hollandse melkveehouder uit.

Daarnaast is de erfverharding compleet vernieuwd, na het ingraven van alle leidingen en afstortputten. En er moest een dichte vloer in de stal komen. Omdat de vergister geen mest uit de mestkelder gebruikt, heeft Van Dieijen ook schuiven en pompen aangeschaft die de mest van de vloer naar de vergister krijgen.

De monomestvergister warmt de mest op naar 40 graden Celsius. Daardoor ontstaat ruw biogas dat wordt afgezogen. Het biogas bevat dan 60 procent methaan en wordt in een container op aardgaskwaliteit naar 90 procent methaan gebracht. Het gas van aardgaskwaliteit komt vervolgens in het leidingennetwerk terecht. De vergister heeft een maximale capaciteit van 50 kuub per uur. 'De totale inhoud is 1.400 kuub en het doel is om iedere dag 35 kuub drijfmest en 8 ton vaste mest toe te voegen', geeft Van Dieijen aan. Nadat het gas is afgezogen, blijft digestaat over. Dat wordt opgeslagen in de mestkelder.

Stikstofstripper

Op korte termijn wil Van Dieijen ook een stikstofstripper plaatsen op zijn bedrijf. 'Daarmee wordt de stikstof uit het digestaat verwijderd. Je houdt dan vloeibare minerale stikstof en ontstikt digestaat over.'

De ondernemer wil de vloeibare minerale stikstof opslaan in een mestzak en gebruiken als kunstmestvervanger, mits deze wordt goedgekeurd als renure. 'Ik denk dat het een realistische verwachting is dat het vervangen van kunstmest door vloeibare stikstof landelijk wordt goedgekeurd, aangezien dit Europees al zo is.'

Uiteindelijk houdt Van Dieijen drie soorten mest over: dikke en dunne fractie digestaat en vloeibare, minerale stikstof. 'Door deze verschillende soorten mest kan ik in de toekomst preciezer gaan bemesten en verwacht ik dat mijn ruwvoerkwaliteit verbetert. Daarnaast hoef ik minder mest af te voeren, omdat het stikstofgehalte daalt, en wordt de emissie sterk gereduceerd.'

Voor de nabije toekomst staat dus eerst de stikstofstripper op de planning. Verder is Van Dieijen niet zo bezig met toekomstbestendigheid. 'Ik doe wat bij mij past en het loopt altijd anders dan je denkt. De kunst is om te kunnen schakelen en niet vast te roesten in oude gewoontes. De volgende stap is misschien wel het verwerken van de wei, die als reststroom overblijft na de kaasproductie', besluit de Zuid-Hollandse ondernemer.