Proef De Marke: meer maisopbrengst door klei op zand

Nieuws Melkvee Pieter Stokkermans 20 jan 2026 om 15:27uur

Het mengen van klei door zandgrond is een effectieve methode om de opbrengst van snijmais structureel te verhogen. Resultaten van zeven jaar onderzoek op Agro-innovatiecentrum De Marke in het Gelderse Hengelo laten zien dat vooral zware klei zorgt voor een betere vochthuishouding en een hogere zetmeelopbrengst.

Het aanbrengen van klei verbetert de bodem en verhoogt de opbrengst van snijmais. Dat blijkt uit onderzoek van De Marke in het Gelderse Hengelo.

Sinds 2019 onderzoekt De Marke, mede op initiatief van provincie Gelderland, het effect van kleitoevoeging aan zandbodems. Daarmee wil het innovatiecentrum de voordelen van beide grondsoorten combineren. Waar zand in het voorjaar snel opwarmt voor een vlotte groeistart, biedt klei de nodige capaciteit om vocht en mineralen vast te houden tijdens droge perioden.

Per jaar komt 100.000 kuub klei vrij, bijvoorbeeld door afgravingen. In de Achterhoek is klei, die vaak overtollig is, ingezet als bodemverbeteraar voor zandpercelen, door een laag van 5 centimeter op het perceel aan te brengen. Er zijn ook proeven gedaan met een laag van 10 centimeter, maar de praktische uitvoerbaarheid hiervan is lastiger.

De resultaten over de periode 2019-2025 zijn overtuigend. Het toevoegen van een laag van 5 centimeter zware klei leidde tot een gemiddelde stijging van de drogestofopbrengst met 10 procent. Nog opvallender is de impact op de kwaliteit: de zetmeelopbrengst lag tussen 2022 en 2025 gemiddeld 19 procent hoger dan op onbehandelde zandgrond.

Verder zorgt de klei voor een stijging van het organischestofgehalte met 0,3 procent, een verbeterde vochthoudende capaciteit met gemiddeld 2 procent meer bodemvocht en een CO2-vastlegging die overeenkomt met zo'n 23 ton per hectare.

Klei verweren

Hoewel dikkere lagen klei ook zijn onderzocht, blijkt een laag van 5 centimeter in de praktijk het meest haalbaar. Voor een optimale menging adviseren onderzoekers om de klei een winter op het perceel te laten 'verweren' door vorst en neerslag. Daarna kan de klei in het voorjaar met een rotorkopeg of frees door de bodem worden gewerkt.

• Lees ook: Klei toevoegen aan droog akkerland lijkt effect te hebben

De kosten voor het verdelen van de klei op het land liggen rond de 6 tot 7 euro per kuub. Tot nu toe worden de aanvoerkosten door subsidies gedekt, waardoor de drempel voor agrariërs laag blijft. Per hectare is ongeveer 500 kuub klei nodig.

Om de uitwisseling tussen grondverzetprojecten en boeren te stimuleren, begint provincie Gelderland in 2026 een speciale marktplaats. Hier kunnen vraag en aanbod van klei direct bij elkaar komen.

Ook wordt er gekeken naar een centrale rol voor loonwerkers. Zij kunnen als 'kleidepot' fungeren, zodat klei die vrijkomt bij wegwerkzaamheden of bouwprojecten in de wintermaanden efficiënt over de akkers verdeeld kan worden.