Klimaatverandering laat sporen na in Kroatische wijnbouw

Als je vanuit het Oost-Kroatische Osijek richting de Servische grens rijdt, wordt het landschap geleidelijk heuvelachtiger. Rond Ilok liggen de wijngaarden op de westelijke uitlopers van de Fruška Gora, vaak op lössgrond. Het continentale klimaat, de hellingen en de bodem bieden gunstige teeltcondities voor wijnbouw. Bij wijnbedrijf Ilocki Podrumi kunnen druiven in warme zomers goed rijpen. Koelere nachten helpen om de smaak te behouden.

Maar de wijngaarden worden steeds vaker geraakt door extreme weersomstandigheden. Ilocki Podrumi heeft daarom in de afgelopen jaren op diverse plekken nieuwe wijnstokken aangeplant. Dit jaar ligt de oogst 30 tot 40 procent lager dan normaal door extreme droogte, zo blijkt bij een bezoek van agrarische journalisten half september. Ondanks die tegenvallende opbrengst wordt er volop geoogst.

Tijdens het bezoek trekt de zelfrijdende oogstmachine al snel aandacht. Het imposante apparaat rijdt als het ware over de wijnrij heen. Binnenin zitten flexibele schudstaven die de wijnstokken snel heen en weer bewegen, waardoor de druiven loslaten. Onderaan vangt de machine de vruchten op, waarna transportbanden ze naar opslagtanks brengen. Ventilatoren verwijderen ondertussen bladeren, takjes en ander materiaal.

‘We zijn sterk gemechaniseerd’, zegt Ivan Kraljevic, teeltspecialist bij Ilocki Podrumi. ‘Ongeveer 80 procent van de druiven wordt met drie machines geoogst en 70 procent van al het werk is gemechaniseerd.’ Volgens hem blijft een deel handwerk, vooral op plekken die machines moeilijk kunnen bereiken en bij snoeiwerk. ‘Onze werknemers komen vooral uit Ilok, maar het wordt wel lastiger om jonge aanwas te krijgen. Vandaar dat we zoveel mogelijk proberen te mechaniseren.’

Het bedrijf beschikt over 360 hectare wijngaarden en produceert 3 tot 3,5 miljoen liter wijn per jaar. Daarnaast betrekt het druiven van gecertificeerde leveranciers. Graševina is het belangrijkste ras, naast onder meer Traminac, Chardonnay, Riesling, Pinot Blanc, Frankovka en Cabernet Sauvignon. Met zijn omvang behoort Ilocki Podrumi tot de grootste wijnproducenten van Kroatië. Het Zuidoost-Europese land telt 16.400 hectare geregistreerd wijnbouwareaal, waarvan 5.800 hectare in het oosten van Kroatië. Ilocki Podrumi heeft daarvan ruim 6 procent in beheer.

Klimaatverandering

Volgens Bojan Stipeševic is klimaatverandering steeds duidelijker merkbaar in de wijngaarden. De hoogleraar agrobiotechnische wetenschappen aan de Universiteit van Osijek stelt vast dat Oost-Kroatië te maken heeft met hetere en drogere zomers en dat druiven eerder rijpen. Bij Ilocki Podrumi valt de oogst dit jaar drie weken eerder, bevestigt Kraljevic. De kwaliteit van de druiven is goed.

Opvallend is dat het extremere weer ook de strategie voor vruchtdunning verandert. Dat geldt overigens niet alleen voor Ilocki Podrumi. ‘Pakweg twintig jaar geleden moesten telers zeker de helft van de vruchten dunnen om de resterende druiven goed te laten afrijpen’, meldt directeur Tomislav Panenic van Graševina Croatica, de wijnbouwvereniging in de regio’s Slavonië en het Kroatische Donaugebied. ‘Nu proberen telers juist zoveel mogelijk druiven te laten hangen, omdat de afrijping onder warmere condities gemakkelijker verloopt.’

In de wijngaarden van Ilocki Podrumi is geen beregening aangelegd. Kraljevic durft het niet aan. ‘Mijn inschatting is dat het financieel niet uit kan en ik ben bang dat beregenen te veel risico’s met zich meebrengt. Het kan leiden tot een lagere suikerconcentratie in de druiven. Ook zorgt het voor een hogere ziektedruk’, legt de teeltspecialist uit.

Acht tot tien bespuitingen

De ziektedruk valt doorgaans mee, maar toch voert het bedrijf jaarlijks acht tot tien fungicidebespuitingen uit. Daarbij wordt ook gebruikgemaakt van zwavel en koper, respectievelijk tegen echte en valse meeldauw. Tegen plagen als de suzuki-fruitvlieg worden indien nodig insecticiden ingezet.

Lees ook: Natte nazomer voorkomt nieuw topjaar voor wijnbouwers

Zowel Kraljevic als Panenic krabben zich achter de oren als naar de toekomst van de Kroatische wijnbouw wordt gevraagd. Panenic, die in 2016 minister van Economische Zaken van Kroatië was, vertelt dat het aantal druiventelers afneemt en dat goedkope import en een dalende binnenlandse wijnconsumptie de markt onder druk zetten. De goedkope import speelt vooral sinds de toetreding tot de Europese Unie in 2013.

Ilocki Podrumi zoekt zijn toekomst niet in volume. Het bedrijf zet in op modernisering en wijnen met een hogere toegevoegde waarde. ‘Met regionale rassen als Graševina en Traminac willen we ons sterker op premiumwijnen en export richten’, besluit Kraljevic.

Bedrijfsgegevens
Ivan Kraljevic is eigenaar van het 360 hectare tellende bedrijf Ilocki Podrumi. De onderneming is met zijn omvang een van de belangrijkste wijnproducenten van het Donaugebied in het oosten van Kroatië, gelegen tegen de Servische grens. Kraljevic verbouwt zeven druivenrassen. De jaarlijkse opbrengst bedraagt 2.500 tot 3.000 ton druiven. De wijnproductie ligt op 3 tot 3,5 miljoen liter per jaar.