Winterswijkse melkveehouders passen bedrijfsvoering aan

Een van die melkveehouders is Rob Boeijink. Met 85 melkkoeien op 75 hectare, waarvan 20 hectare natuurgrond, is Boeijink begin dit jaar aangesloten bij de extensiveringsgroep in Winterswijk. Enige overtuigingskracht was daar wel voor nodig. 'Ik zag het in eerste instantie niet zitten', erkent hij. 'Geen kunstmest meer strooien, dat was voor mij een brug te ver.'

Toch ging de ondernemer overstag. De belangrijkste voorwaarden rond de regeling: vrijwillig maximaal 150 kilo stikstof per hectare produceren en bemesten zonder stikstofkunstmest. Een informatiebijeenkomst en een bemoedigend woordje van gemeenteambtenaar Arie Schoenmaker veranderden het standpunt van Boeijink.

'Ik had er weleens over gehoord en gelezen, maar nooit gedacht dat het bij mijn bedrijf zou passen. Nu weet ik: als het hier niet kan, dan kan het nergens', aldus de melkveehouder. 'Het maakte mij nieuwsgierig, zet je op scherp en ik hou wel van een uitdaging. Ik wilde weten wat het daadwerkelijk inhield en wat het mij financieel en qua voerproductie zou opleveren.'

De ruwvoerproductie lijkt mee te vallen zonder stikstofkunstmest. Dit moet uiteindelijk worden overgenomen door klavers en kruiden in het grasland. In het voorjaar heeft Boeijink pas inzicht in de voorraadverschillen en kan een goede inschatting worden gemaakt. 'Maar het is, ondanks een aantal drogere periodes, een redelijk groeizaam jaar geweest. De inzaaikosten liggen wel een stuk hoger, maar dat is een investering in de grond. Dat hadden we anders misschien ook wel gedaan, alleen nu iets sneller.'

Boeijink stelde één harde eis: zijn veestapel moest gezond blijven en in aantallen gelijk. 'Onze koeien draaien een melkproductie van zo'n 10.000 kilo. Dan kun je ze niet op een soberder rantsoen zetten.' Hij ging te rade bij collega's, ook buiten Winterswijk. De belangrijkste les die hij kreeg, kwam van een boer uit Lochem: begin niet te snel in de omschakeling.

Kennisdeling

In Winterswijk zet men ook actief in op het delen van kennis. Melkveehouder Twan Lubbersen is namens DLV Advies aangehaakt. Hij ziet hoe verschillend de bedrijven zijn. 'Het is niet een kwestie van één knop omzetten', benadrukt hij.

Ging het maar zo makkelijk, vervolgt Lubbersen. 'Zowel de veestapel als het landgebruik moet binnen de gestelde eisen passen. Sommige boeren hebben een deel van hun vee verkocht en alleen de beste dieren aangehouden. Daardoor stijgt de gemiddelde productie per koe binnen de excretieklassen. Wat vervolgens extra bijsturing vereist in dieraantallen, melkproductie en ureumwaarden.'

De kracht van de Winterswijkse aanpak zit volgens Lubbersen vooral in het delen van de verschillende ervaringen. 'Boeren leren van elkaar: wat werkt wel en wat werkt niet. Daar organiseren we bijeenkomsten voor. Met drie adviseurs spelen we een belangrijke rol bij de monitoring en rapportages.'

Voldoende grond vergaren

In het geval van Boeijink zit de kennisdeling vooral in het vergaren van voldoende grond. 'Ik ben altijd in gesprek met landgoedeigenaren waar ik grond van kan huren. Natuurmonumenten had ook natuurgrond beschikbaar, en ik heb nog wat grond aangekocht. Daarop weid ik droge koeien, dragende pinken en heb ik in het voorjaar wat hooi. Het jongvee besteden we uit. Dat komt half april terug en dat weid ik op de natuurpercelen.'

In de praktijk bleek Boeijink al een deel van de weg te hebben afgelegd. Hij had eerder enkele percelen extensief beheerd en kon daardoor stapsgewijs opschalen. 'Maar je moet eraan wennen dat je niet kunt bijsturen met stikstofkunstmest. Percelen met kruidenrijk grasland en klaver herstellen sneller en leveren meer op. Maaien zodra het moet en dan hopen op regen. Dat vraagt om een stukje management.'

Zo min mogelijk pachters

Boeijink kent een boer die ook wil extensiveren, zelfs al kruidenrijk grasland heeft, maar simpelweg niet over voldoende grond beschikt. 'Dan moet je koeien wegdoen, en dat wil niet iedereen. Het moet wel kunnen. Natuurmonumenten streeft naar zo min mogelijk pachters; ze willen minder aanspreekpunten. Daardoor vallen soms boeren af, dat is jammer.'

Bij hem lukt het wel om de kringloop rond te krijgen. In de komende jaren wil Boeijink door met het kruidenrijk maken van zijn laatste percelen. Hij heeft geen directe opvolging, maar wil het bedrijf het liefst toekomstbestendig achterlaten.

Ook droomt Boeijink van een groot strohok voor de droge koeien. 'Maar daar ga ik nu geen vergunning voor aanvragen, want je weet niet waar je in belandt', zegt hij met enig cynisme. 'Dit terwijl je wel bijdraagt aan een oplossing van het stikstofprobleem', vult Lubbersen aan. 'Dit moet juist mogelijkheden bieden om vergunningen te verstrekken voor projecten die bijvoorbeeld het dierenwelzijn bevorderen.'

Voor collega-boeren die twijfelen, heeft Boeijink een duidelijke boodschap. 'Kijk of het bij je past. Elke situatie is anders. Het is geen regeling voor iedereen, maar wel een mooie kans. Ik heb er langzaam aan mogen ruiken. Daardoor ging de omschakeling geleidelijk en wist ik wat het met de grond deed.'

Boeijink heeft met Natuurmonumenten afgesproken dat hij ook na afloop van de regeling extensief blijft boeren. 'Het past bij het gebied. Als ik zo doorga, dan wordt mijn bedrijf misschien wel extensiever dan biologisch.'