Deelname ecoregeling loopt terug, Van Essen grijpt in

Boeren konden tot en met 18 mei een aanvraag indienen voor de rechtstreekse betalingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2026. In totaal hebben 43.276 boeren dat gedaan. Dat is 1 procent minder dan in 2025. Dit past volgens Van Essen in een langjarige dalende trend die verband houdt met de daling van het aantal landbouwbedrijven in Nederland.

Van deze 43.276 GLB-deelnemers hebben 32.052 boeren gekozen voor deelname aan de ecoregeling. Dat is 6 procent minder dan vorig jaar. ‘Die daling is significant en heeft mogelijk te maken met het niet voldoen van aanvragers aan de subsidievoorwaarden in 2025’, meldt de landbouwminister in een brief aan de Tweede Kamer.

Voor 2026 is in totaal is voor 195,3 miljoen euro subsidie aangevraagd, op een beschikbaar budget van 197,3 miljoen euro. Dat is fors hoger dan de 152 miljoen euro die oorspronkelijk voor de ecoregeling was gepland.

Resultaatverplichting

Van Essen baseert dat vermoeden op gesprekken met boeren, adviseurs en hun vertegenwoordigers. Daaruit komt naar voren dat deze daling mede samenhangt met de wijze van uitvoering en handhaving van de regeling, waaronder de inzet van satellietmonitoring en de beoordeling van resultaatverplichtingen.

Deelnemers geven bij het ministerie van ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan dat het toekennen van subsidie op basis van behaalde resultaten, en niet uitsluitend op basis van de geleverde inspanning, leidt tot onzekerheid over de uiteindelijke subsidie. Dat geldt vooral wanneer weersomstandigheden of andere externe factoren van invloed zijn op het behalen van de vereiste resultaten. Deze onzekerheid kan voor sommige aanvragers aanleiding zijn om van deelname af te zien.

De landbouwminister wil vasthouden aan het sturen op resultaten zoals die zijn afgesproken in het Nationaal Strategisch Plan en die onderdeel vormen van de ambitie van de ecoregeling. Die aanpak sluit ook aan bij de eisen die binnen het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid worden gesteld. Van Essen benadrukt dat dit nodig is om te borgen dat het geld daadwerkelijk bijdraagt aan de afgesproken milieu- en klimaatdoelen binnen het GLB.

Maatregelen

Toch wil de minister voorkomen dat de systematiek bij deelnemers tot onzekerheid leidt. Daarom neemt hij maatregelen. Het ministerie werkt met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) aan uitbreiding en verbetering van de communicatie over monitoring en subsidievoorwaarden binnen de ecoregeling. Zo wordt uitgebreidere informatie beschikbaar gemaakt op websites van RVO over de controles, de wijze van beoordeling en de resultaatverplichting binnen de ecoregeling.

De daling van de deelname aan de ecoregeling heeft volgens Van Essen ook te maken met de werking van de ecoregeling. Door de huidige punteninstapeis en medaillesystematiek (goud-zilver-brons) kan afkeuring van een enkele activiteit grote financiële consequenties hebben. Dat voelt voor veel deelnemers als onrechtvaardig. Daarom werkt de minister aan een aanpassing van de regeling voor 2027.

Aan de herbeoordeling van de ecoregeling over 2025 wordt nog gewerkt. De afgewezen aanvragen worden nu handmatig door medewerkers van RVO beoordeeld. Daarbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met situaties waarin sprake kan zijn geweest van een doodgevroren gewas. Het gaat om 1.345 aanvragen voor ongeveer 3.700 percelen.