AMvB dierwaardige veehouderij verdeelt sector en dierenwelzijnsorganisaties

Terwijl de gevestigde sector en vleesverwerkers pleiten voor marktwerking en een realistisch tempo, luiden koploperboeren en dierenwelzijnsorganisaties de noodklok over wat zij zien als een ‘tandeloos overheidsbeleid’ dat de echte vernieuwers in de kou laat staan.

Het debat draaide om de vraag hoe Nederland de overgang maakt naar een dierwaardige veehouderij. Aan de ene kant ligt er een wettelijke AMvB, aan de andere kant het vrijwillige Convenant dierwaardige veehouderij waarin marktpartijen, boerenorganisaties en de overheid afspraken proberen te maken.

Voorzitter Kees de Jong van de vakgroep Pluimveehouderij van LTO/NOP schetste de verhoudingen in de Tweede Kamer aan de hand van een wielermetafoor. Volgens LTO moet de AMvB fungeren als een bezemwagen: een wettelijke ondergrens die alleen is bedoeld om achterblijvers op te vegen. Het convenant is in zijn ogen de motor die het peloton op sleeptouw moet nemen, ondersteund door een onafhankelijke autoriteit die de voortgang bewaakt.

Producten buitenland

De Jong waarschuwde de Tweede Kamerleden om de wettelijke bezemwagen niet te snel te laten rijden. Als de Nederlandse wetgeving te ver vooruitloopt op de markt, vallen boeren om of verplaatst de productie zich naar het buitenland. 'Dan krijgen we via handelsverdragen zoals Mercosur of uit landen als Oekraïne en Turkije alsnog producten binnen die achter de bezemwagen rijden’, aldus de vakgroepvoorzitter. Hij benadrukte dat boeren vooral behoefte hebben aan vergunningen en manoeuvreerruimte om hun stallen aan te passen, liever dan een woud aan subsidieregels.

Lees ook: LTO en NAJK: houd AMvB Dierwaardige veehouderij in balans met convenant

Die waarschuwing werd ondersteund door algemeen secretaris Richard van der Kruik van brancheorganisatie VleesNL. Hij benadrukte dat slachterijen en vleesverwerkers de ambitie voor dierwaardigheid delen, maar dat de markt leidend moet zijn. Extra investeringen in dierenwelzijn creëren op zichzelf geen wettelijke marktpositie of vergoedingsgarantie.

Een geheel ander geluid klonk vanuit Caring Farmers. Hanneke van Ormondt sprak haar ongenoegen uit over de voorliggende AMvB en het convenant. Volgens haar wordt er al sinds de eeuwwisseling gesproken over dierenwelzijn, maar borgt het huidige beleid zelfs richting 2040 niet dat dieren hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen. ‘Een varken kan in 2040 nog steeds niet vroeten en een koe niet grazen’, hield Van Ormondt de Tweede Kamerleden voor. Zij bekritiseerde het feit dat er na vier jaar onderhandelen aan de convenantstafel nog steeds geen brede publiekscampagne is en dat koplopers die het kalf bij de koe laten, zoals het initiatief Kalverliefde, op eigen kracht moeten knokken voor een plekje in het supermarktschap.

‘Regels schieten tekort’

Hoewel het wetsvoorstel een eerste wettelijke ondergrens stelt, schiet het voorstel volgens experts tekort om natuurlijke dierbehoeften werkelijk te garanderen. Fleur Hoorweg, onderzoeker diergezondheid en dierenwelzijn bij Wageningen University & Research, waarschuwde de Tweede Kamerleden dat halfslachtige stalvernieuwingsregels de sector langdurig kunnen blokkeren. ‘Potentieel ontstaat zelfs een situatie dat je een werkelijk dierwaardige veehouderij voor de komende dertig jaar, misschien nog wel langer, in de weg staat omdat er opnieuw wordt gebouwd op een manier die zeker nog niet dierwaardig is.’

Als concreet risico wezen de onderzoekers op de bouw van dure kraamhokken met roostervloeren, waar door de constructie later geen strooisel meer in kan worden gebruikt. Hoogleraar Bas Rodenburg van Wageningen University & Research en de Universiteit Utrecht benadrukte dat haastige investeringen toekomstige stappen niet mogen belemmeren.

Cruciale kans

Als convenantpartner ziet de Dierenbescherming de voorgestelde AMvB als een cruciale kans om de landelijke ambitie voor een dierwaardige veehouderij in 2040 daadwerkelijk te verwezenlijken. Maar het huidige ontwerp van de AMvB roept volgens programmamanager veehouderij Lisanne Stadig van de Dierenbescherming grote zorgen op. Zo ontbreken essentiële gedragsbehoeften, bevat het voorstel te veel vrijblijvende open normen en zet het simpelweg te kleine stappen.

‘In de politieke belangenafweging dreigt de behoefte van het dier opnieuw de sluitpost te worden, waardoor het wettelijke einddoel voor 2040 niet wordt gehaald en op sommige punten zelfs het niveau van 1 ster van het Beter Leven-keurmerk niet eens wordt bereikt’, stelt Stadig.

Praktische voorzieningen

Hoewel de Dierenbescherming oog heeft voor grote belangen zoals emissiereductie, een eerlijke boerenprijs en betaalbaar voedsel, pleit de organisatie voor meer lef en creativiteit om tot echte integrale oplossingen te komen. Dit vraagt onder meer om praktische voorzieningen voor weidegang, emissieregels die dierwaardige stallen niet belemmeren en harde, afrekenbare afspraken met markt- en ketenpartijen over een structurele vergoeding voor dierwaardige producten. ‘Alleen wanneer de overheid via de AMvB een heldere stip op de horizon durft te zetten en het dier echt centraal stelt, kan de beoogde omslag richting 2040 tot een goed einde worden gebracht’, zegt Stadig.

Sandra Beuving van Eyes on Animals pleit voor een overheid die echt de regie durft te nemen, net zoals bij de grote ruilverkavelingen uit het verleden. Daarnaast vindt ze dat de overheid niet alleen moet vastleggen wat dierwaardig is, maar ook expliciet moet bepalen wat we in Nederland niet meer willen. De huidige AMvB schiet in haar ogen tekort. ‘Die AMvB schetst het einddoel niet en dat is niet goed voor zowel het dierenwelzijn als voor de boeren. Zij weten niet waar ze aan toe zijn.‘