Grond delen vraagt om samen vooruitkijken

Op zandgrond is nitraatuitspoeling een blijvende uitdaging. Gronduitwisseling kan een oplossing zijn. Kennis over het perceel is cruciaal: wat stond er, hoe is er bemest en welke voedingsstoffen bleven achter? De antwoorden helpen de volgende teler om de juiste gewaskeuze en bemesting te bepalen.

Volgens Luijkx, projectleider doelsturing bij AgroProeftuin Noordoost-Brabant, biedt samenwerking beide ondernemers meerwaarde. De melkveehouder kan extra ruwvoer oogsten, terwijl de akkerbouwer zijn gewasrotatie verruimt. Hij zegt: ‘Gras vormt een uitstekend rustgewas tussen akkerbouw- of groenteteelten. Daardoor blijft de bodem in conditie en kan de teler zijn rotatie beter organiseren.’

Wulfse, die voor de AgroProeftuin samen met Luijkx aan doelsturing werkt, wijst vooral op de periode na de hoofdteelt. Na een vroeg geoogst gewas kan gras de achtergebleven stikstof opnemen. ‘Zo kan de melkveehouder zonder extra mest voer winnen en neemt het risico af dat stikstof uitspoelt. Het vergt een planning die verder reikt dan de eigen oogst.’

Gras na de groenteoogst

Van Summeren werkt als akkerbouwer al jaren samen met zijn buurman, melkveehouder Vermeer. Zij wisselen percelen uit en stemmen teelten op elkaar af. Een praktijkproject en begeleiding vanuit ‘Van Kavel naar Tafel’ verdiepten de samenwerking: ze kijken gerichter naar wat de ene teelt achterlaat en de volgende kan benutten.

Lees ook: Betere bodem door samenwerking akkerbouwers en melkveehouders

Na vroege groenteteelten, zoals sperziebonen en waspeen, zaaien ze gras. Van Summeren: ‘De kunst is om zo snel mogelijk na de oogst het gras in te zaaien. Idealiter zit er een week tussen, zodat er tijd is voor de benodigde grondbewerkingen, maar de achtergebleven stikstof geen kans krijgt om uit te spoelen.’ Die timing helpt om het volledige groeiseizoen te benutten. ‘Het gras groeit vaak eind augustus nog goed door en levert daardoor prima voer op voor de melkveehouder.’

De winst van de samenwerking tussen hem en zijn buurman zit volgens Van Summeren vooral in een betere afstemming van teelten en bemesting. ‘We kijken steeds meer naar het gezamenlijke systeem. Waar zit stikstof? Waar kunnen we die benutten? Kunnen we de bemesting ergens iets verlagen of anders verdelen? Dat soort gesprekken voeren we nu.’

Informatie delen

Metingen tijdens het project geven de ondernemers houvast. ‘Door het intensieve meten gedurende het project kwamen we erachter dat we heel laag zitten qua stikstofuitspoeling.’ Om gezamenlijk de juiste keuzes te maken, moeten ondernemers informatie delen over bodemmonsters, bemesting en voorgaande teelten, stellen de onderzoekers. ‘Neem bijvoorbeeld gras-klaver’, zegt Wulfse: ‘Die teelt voert veel kali af. Een aardappelteler die het perceel daarna gebruikt, wil weten wie het aanvult.’

Van Summeren en Vermeer bespreken iedere winter het afgelopen seizoen en wat de samenwerking bracht. Van Summeren: ‘De ene keer profiteert hij meer en de andere keer ik. Het elkaar gunnen is het belangrijkste.’ Samenwerking kan uitspoeling verlagen, maar het ondernemersbelang staat voorop, vindt Wulfse. ‘Samenwerking moet niet verplicht worden, maar kan ondernemers iets opleveren. Het houdt je grond zoveel mogelijk productief en benut de stikstof die beschikbaar komt.’