Tweede Kamer geeft landbouw geen uitzonderingspositie

Aanleiding voor de discussie over het verdienvermogen is het rapport 'De route naar toekomstige welvaart' over het Nederlandse verdienvermogen en investeringsklimaat. Het is vorig jaar gepresenteerd en opgesteld onder leiding van voormalig ASML-topman Peter Wennink op verzoek van toenmalig demissionair kabinet-Schoof.

Het rapport bevat een analyse van de Nederlandse economie en gaat in op de vraag hoe Nederland zijn economische positie kan versterken. Wennink adviseert in het rapport te investeren in vier strategische domeinen, die hij essentieel acht voor toekomstige groei. Dit zijn: Digitalisering & AI, Veiligheid & Weerbaarheid, Energie- & Klimaattechnologie, en Life sciences & Biotechnologie. Onder dat laatste domein vallen ook de veredelingssector en voedseltechnologie.

Strategische sector

De grote vraag is welke plaats de agrifoodsector moet innemen in het toekomstige verdienvermogen van Nederland. Een aantal partijen op de rechterflank - BBB, SGP en Forum voor Democratie - ziet agrifood als een strategische sector die expliciet prioriteit verdient vanwege zijn economische, maatschappelijke en regionale betekenis. Eerder al hamerden landbouworganisaties en zeventien grote bedrijven op het belang van de sector.

Lees ook: LTO Nederland onderschrijft urgentie uit rapport-Wennink

Voor het standpunt van die partijen is veel te zeggen. De land- en tuinbouw is onderdeel van een bredere keten van voedselproductie, bedrijvigheid en innovatie. In sommige regio’s, vooral buiten de Randstad, speelt de sector een belangrijke economische rol. Daar komt bij dat in het rapport-Wennink juist wordt gewezen op de kansen voor agrifood, onder meer via het programma Food 2040, een van de vele investeringsvoorstellen.

Toch voelt een meerderheid in de Tweede Kamer niets voor een uitzonderingspositie voor de land- en tuinbouw. Een motie van BBB en Forum voor Democratie om de sector die uitzonderingspositie wel te geven, krijgt steun van een aantal oppositiepartijen aan de rechterflank. Dat is niet genoeg, want daarmee scharen slechts 43 van de 150 Kamerleden zich achter het voorstel.

Gerichte ondersteuning of selectie?

Uit het debat valt nog een andere conclusie te trekken. De discussie over de vraag hoe Nederland zijn economische toekomst vormgeeft, staat op een kantelpunt. Gaat dit via gerichte ondersteuning van traditionele sterke sectoren of via een selectie van technologische groeidomeinen waarin agrifood slechts een van de bouwstenen vormt?

Het kabinet kiest duidelijk voor een bredere, technologiegedreven benadering, waarbij landbouw vooral onderdeel is van andere innovatieagenda's. Denk daarbij aan ontwikkelingen in robotisering en AI. Die ontwikkelingen kunnen ook in de land- en tuinbouw kunnen worden toegepast. Daarmee is duidelijk dat landbouw niet wordt uitgesloten, maar ook geen uitzonderingspositie krijgt.