Onvrede onder Amerikaanse boeren zet Republikeinse trouw onder druk

Amerikaanse boeren staan onder hoogspanning. Ze hebben te maken met sterk gestegen kosten voor onder meer diesel en kunstmest terwijl de prijzen van veel producten niet best zijn. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw bracht in september een prognose uit waarin zij verwachten dat het boereninkomen dit jaar, inclusief inflatie, 5,5 procent lager is dan verleden jaar.

Kortom de Amerikaanse boer mort. Met de verkiezingen voor de ‘midterms voor de ‘deur is het de vraag of de meeste boeren net als voorheen hun onvoorwaardelijke steun uitspreken voor de Republikeinse partij van Donald Trump. ‘Boeren in de Verenigde Staten vormen traditioneel misschien wel de meest trouwe Republikeinse achterban’, zegt landbouwattaché Mark Zonnenberg. ‘Maar er ontstaan nu scheuren in het vertrouwen van die traditionele boerenachterban en dat heeft alles te maken met het landbouwbeleid dat wordt gevoerd.’

Tegenmaatregelen

De tarievenoorlog die president Donald Trump met diverse landen is gestart heeft geleid tot tegenmaatregelen waardoor handelsstromen en teelten verschuiven. Ook het verdrag om meer rundvleesimport toe te staan zit veehouders hoog. Daarnaast helpt ook de oorlog die de VS tegen Iran is begonnen niet mee. Dit heeft geleid tot hogere prijzen voor diesel en kunstmest. Ook zijn er door het anti-immigratiebeleid zorgen over de beschikbaarheid van personeel dat deels uit het buitenland komt.

Landbouwraad Meeuwes Brouwer herkent de ontevredenheid. ‘We hebben recent met veel boeren gesproken, onder meer in Iowa en in West-Virginia. Dan hoor je heel veel ontevredenheid bij boeren en mensen die werkzaam zijn in agrarische sector. De winstmarges staan behoorlijk onder druk. Spelen ze quitte of niet, daar gaat het om. En het enige dat ze hebben gemerkt van het beleid zijn compensatiepakketten voor hoge kosten, bijvoorbeeld voor de dieselprijzen, maar niet de aanpak van onderliggende factoren.’

Kredietbemiddeling

Dat Amerikaanse boeren het moeilijk hebben, signaleert ook Jochum Wiersma, adviseur en onderzoeker aan de University of Minnesota. ‘Wat mij vooral zorgen baart, is de financiële positie van akkerbouwers’, zegt hij. ‘De opbrengsten zijn niet goed, de prijzen zijn slecht en de kosten zijn gestegen. Daarom verwacht ik dat nog meer bedrijven in zo'n kredietbemiddeling terechtkomen. Afgelopen voorjaar waren de aantallen al hoog en wat wij horen, is dat de situatie sindsdien alleen maar erger is geworden. Ik verwacht dat veel boeren deze winter een zwaar gesprek met hun bank krijgen.’

Wiersma ziet dat agrariërs nu al voorzichtig zijn bij de inkoop voor volgend seizoen. ‘Normaal is in het najaar al een groot deel van de kunstmest en andere productiemiddelen voor het volgende jaar gekocht. In eerdere jaren kon 60 tot 80 procent daarvan al in het oude boekjaar zijn vastgelegd. Nu stellen boeren die beslissingen uit. Ze willen eerst de eindafrekening van dit jaar zien en weten hoeveel financiële ruimte ze überhaupt hebben. Ik verwacht daarom dat veel aankopen pas richting februari plaatsvinden.’

Voor komend seizoen wordt het bouwplan heel interessant, denkt Wiersma. ‘Tarwe is hier in Minnesota al jaren terrein aan het verliezen. Afgelopen seizoen zijn we ongeveer een kwart van het areaal kwijtgeraakt. Tarwe deed het door de droogte relatief beter dan soja, maar ik verwacht niet dat dat voldoende is om de trend te keren. Als de tarweprijs niet flink verbetert, denk ik dat er opnieuw areaal verdwijnt.’

Daarbij spelen de hoge kunstmestprijzen een belangrijke rol, zegt de onderzoeker. ‘Soja heeft minder stikstof nodig dan mais. Als kunstmest duur blijft, kan dat de onderlinge verhouding tussen gewassen veranderen. Blijft het daarnaast droog en krijgen we geen nat voorjaar, dan zouden zonnebloemen hier juist areaal van mais kunnen overnemen. Zonnebloemen zijn dit jaar een van de weinige echte lichtpunten geweest. De opbrengsten en prijzen waren goed.’

Frustratie en teleurstelling

Landbouwraad Brouwer ziet voor meer soja wel een probleem opdoemen. De VS exporteerde altijd veel soja naar China, maar sinds de tarievenruzie tussen beide landen is dat flink teruggelopen. ‘China heeft ook de import verschoven naar Brazilië. Dat heeft kwaad bloed gezet bij de telers. Onlangs hebben de Trump en Xi Jinping elkaar ontmoet. De soja-exporteurs hadden gehoopt dat daardoor er weer meer export mogelijk zou zijn, maar dat is uitgebleven. Dus ja, van alle kanten zie je frustratie en teleurstelling of zorgen.’

Dat boeren ontevreden zijn betekent automatisch niet dat zij in grote getalen overstappen van de Republikeinen naar de Democraten. ‘Sommige geluiden zeggen dat die mensen thuisblijven. Ze gaan gewoon niet stemmen’, zegt Zonnenberg. ‘Maar het verschilt per staat. In sommige staten zitten Democraten wat meer in het middenveld en misschien spreekt dat mensen aan die hiervoor op een Republikeinse kandidaat hebben gestemd.’

Als een deel van de plattelandsbevolking niet gaat stemmen, kan dat een Politieke verschuiving betekenen. Brouwer ziet staten die voorheen altijd Republikeins stemden nu omslaan. ‘Neem Iowa, dat is een diep conservatieve staat waar nu de kans groot is dat er een democratisch gouverneur komt en waarbij de kans fifty fifty is dat er een democratische senator komt. Ook in bijvoorbeeld Nebraska en Texas wordt het spannend. Dat is echt een trendbreuk: traditioneel Republikeinse staten kunnen nu naar de Democraten gaan. Dat was eerder ondenkbaar.’

Witte Huis

Toch verwacht Brouwer geen grote omslag als de Democraten de meerderheid in het congres krijgen. ‘Dat komt doordat de meeste beleidsbesluiten worden genomen vanuit het Witte Huis en niet vanuit het Congres.’

‘De huidige regering heeft onder meer als doel om meer te produceren in eigen land, dus ook meer landbouwproducten, en om die goederen te exporteren’, legt Brouwer uit. ‘Op die manier willen ze de negatieve handelsbalans vooral inkrimpen. Daar sturen ze op en dat zal voorlopig zo blijven.’

Ook de beoogde nieuwe Farm Bill, een soort gemeenschappelijk landbouwbeleid in de VS, dat overigens verder gaat dan agrarische sector, komt niet per definitie dichterbij met een verschuiving in het Congres, zegt Zonnenberg. ‘Het kan hooguit zo zijn dat de Republikeinen – als ze een veel zetels verliezen - bereid zijn een compromis te sluiten over de Farm Bill in combinatie met andere wetten om in de laatste anderhalve maand dat ze er zitten toch iets te bereiken.’

Nederland

Voor de rest van de wereld, en dus ook voor Nederland, speelt vooral het grotere geheel dat gebukt gaat onder onzekerheid. ‘Dat zie je bijvoorbeeld aan de investeringsbereidheid’, zegt Brouwer. ‘Er wordt hier aan de Oostkust minder geïnvesteerd in glastuinbouw. Dat merken toeleveranciers en kassenbouwers uit Nederland.’

Een ander punt dat Nederland mogelijk merkt, zijn de effecten van het handelsconflict tussen Canada en de VS. ‘Sommige Canadese telers exporteren tussen de 70 en 90 procent van hun snijbloemen naar de VS’, zegt Brouwer. ‘Die telers krijgen enorme klappen door hogere importtarieven van 50 procent. Zij maken een pas op de plaats en dat merken ook de leveranciers van kassen en aanverwante technologie en plantaardig uitgangsmateriaal, zoals zaden, stekken en bloembollen. Dus het heeft daarmee soms indirect ook weer impact op Nederland.’

Dit staat er bij de midterms op het spel
De Amerikaanse midterms zijn tussentijdse verkiezingen halverwege de vierjarige ambtstermijn van de president. Amerikanen kiezen dan alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden, ongeveer een derde van de 100 senatoren en in veel staten ook gouverneurs en lokale bestuurders. De uitslag bepaalt in belangrijke mate welke partij de macht heeft in het Congres en daarmee hoeveel politieke ruimte de zittende president heeft.