AJF: stikstofbrief zet bedrijfsovername door jonge boeren op het spel

Kooistra vroeg het AJF in augustus tijdens een ledenavond om verhalen te verzamelen van jonge boeren die gevolgen ervaren van het stikstofbeleid. Aanleiding was de bespreking van het huidige stikstofbeleid en de Friese aanpak. Op verzoek van Kooistra sprak het AJF met verschillende jonge boeren over hun persoonlijke situatie. Die gesprekken zijn gebundeld in twaalf interviews.

De verhalen laten volgens AJF-voorzitter Yke Bijlstra zien hoe groot de impact van het stikstofbeleid is op jonge boeren. ‘Het begint met een jonge boer die pas kort geleden heeft gesloten het bedrijf over te willen nemen, maar door de stikstofbrief daar toch geen kansen voor ziet. De verhaallijn eindigt met een jonge boer die geen perspectief meer ziet en besluit het bedrijf en besluit het bedrijf niet langer over te nemen.’

Met de interviews wil het AJF de menselijke gevolgen van het stikstofbeleid nadrukkelijk onder de aandacht brengen van de politiek. ‘We hopen met deze verhalen het gevoelige, emotionele verhaal te vertellen over hoe de brief jonge boeren raakt’, zegt Bijlstra.

Volgens de voorzitter is het huidige beleid voor jonge boeren nauwelijks uitvoerbaar. ‘Het komt er nu gewoon op neer dat het voor een jonge boer met de huidige stikstofbrief bijna onmogelijk is om te boeren.’ Het AJF hoopt dat de verhalen bijdragen aan aanpassing van het landelijke stikstofbeleid. ‘Ze moeten de brief radicaal willen veranderen en daarin grote aanpassingen doen.’

Vierjarige landbouwvisie

Naast de twaalf interviews kreeg Kooistra vrijdag de vierjarige landbouwvisie van het AJF overhandigd. Deze visie werd in juni gepresenteerd en is opgesteld door het bestuur en de leden van het jongerenkontakt. Tijdens een ledenavond zijn de belangrijkste aandachtspunten voor de toekomst van de landbouw opgehaald. Die zijn vertaald naar vijf speerpunten richting de provinciale politiek

Het eerste speerpunt is duidelijk en betrouwbaar langetermijnbeleid. Volgens het AJF hebben jonge boeren behoefte aan een heldere stip op de horizon, stabiele regelgeving en investeringszekerheid. Ook moeten de kaders rond stikstof, vergunningen en ontwikkelruimte duidelijk zijn en aansluiten bij de lange financieringstermijnen van agrarische bedrijven.

Het tweede speerpunt is het haalbaar en betaalbaar maken van bedrijfsovername. Het AJF vindt economisch perspectief daarvoor de basis. Daarnaast moeten begeleiding en kennisdeling worden gefaciliteerd en moeten jonge ondernemers toegang krijgen tot structurele financiering met betere voorwaarden. Ook wil het AJF ruimte voor verschillende routes in het ondernemerschap.

Een eenvoudiger en sneller vergunningsproces is het derde speerpunt. De jongeren pleiten voor kortere doorlooptijden, duidelijke kaders en een centraal loket of aanspreekpunt. Ook moeten verantwoordelijkheden en begeleiding beter worden geïntegreerd.

Grond en verduurzaming

Het vierde speerpunt is voldoende toegang tot grond. Het AJF wil dat extensivering wordt gestimuleerd en gefaciliteerd en pleit voor meerjarig pachtbeleid. Ook zien de Friese agrarische jongeren een rol voor de provincie in actief en slim grondbeleid. Agrariërs zouden daarbij nadrukkelijker moeten worden erkend als beheerders van natuurgrond.

Tot slot vraagt het AJF aandacht voor het betalen van verduurzaming. Jonge boeren willen verduurzamen, maar daarvoor moeten volgens hen wel de financiële randvoorwaarden aanwezig zijn. Het AJF pleit onder meer voor financiële ondersteuning van ecosysteemdiensten, duidelijke en toegankelijke procedures en subsidies die effectief zijn en beter op elkaar aansluiten. Ook moet verduurzaming volgens de jongeren beter aansluiten op de marktvraag.

Beleidsmedewerker van het AJF en melkveehoudster Lena Bloemhoff was betrokken bij het opstellen van de vierjarige visie en de interviews. Zij hoopt dat de visie wordt meegenomen in het provinciale en landelijke beleid voor stikstofreductie en natuurherstel. ‘Wij vinden het belangrijk om van onderop te werken. De visie is samen met het bestuur en de leden opgesteld’, zegt Bloemhoff.

De vierjarige visie moet volgens het AJF de komende jaren als uitgangspunt dienen in gesprekken over de ontwikkeling van de landbouw in Friesland. ‘AJF vindt een toekomstbestendige landbouw belangrijk. Samen willen we werken aan oplossingen die de landbouw sterker, duurzamer en toekomstbestendig maken’, zegt AJF-voorzitter Bijlsma.