‘De visie van Erkens betekent meer boetes en minder maatwerk’

Om met het laatste te beginnen: vergeet dat direct maar weer. Het simpeler maken van regels en het aantal regels verminderen wordt ons al sinds de jaren tachtig beloofd, maar tot nu toe met weinig succes.

Aantoonbaar goed gedrag moet volgens Erkens worden beloond met lichter toezicht en minder toezichtlast (groot vertrouwen). Tegenover die ruimte staat een stevige aanpak van wie bewust overtreedt. Ook nu al controleert de NVWA met name agrariërs van wie de organisatie vooraf denkt dat de kans groter is dat daar de regels worden overtreden. Constateert de autoriteit een overtreding, dan is de kans groot dat je meer controles krijgt. In zoverre dus weinig nieuws.

In het nieuws was vooral aandacht voor het onderdeel ‘stevige aanpak’. Erkens verhoogt de boetes fors. Allereerst met 40 procent vanwege de inflatie. Verder wil hij kijken of grotere bedrijven vaker een boete kunnen krijgen op basis van de omzet (maximaal 10 procent van de omzet).

Tussen de regels door lees ik ook dat de staatssecretaris van plan is om meer boetes op te gaan leggen. Dat zit zo. Dierenwelzijnsovertredingen worden nu vaak via het strafrecht afgehandeld. Vindt de NVWA dingen die niet op orde zijn, dan kan de ondernemer voor de strafrechter belanden. Dat klinkt heftig, maar in de praktijk is dit zo gek nog niet. De strafrechter levert wel echt maatwerk. Die bepaalt namelijk in alle vrijheid welke straf het meest passend is.

De strafrechtketen is echter overbelast en ik lees de brief van Erkens zo dat hij minder zaken strafrechtelijk wil afhandelen en meer bestuursrechtelijke sancties wil opleggen. Dat betekent dat de NVWA rechtstreeks boetes oplegt aan agrarisch ondernemers. Dat kost de overheid minder moeite en de kans op meer boetes lijkt me dan ook groot.

Boetes van de NVWA zijn standaardbedragen, die dus worden verhoogd, en de NVWA biedt nauwelijks maatwerk. Je kunt daartegen procederen bij de bestuursrechter, maar helaas staat de bestuursrechter er niet om bekend wel maatwerk te leveren. Boetes worden zelden gematigd. En zo zullen sancties door de strafrechter door maatwerk steeds meer uit de pas gaan lopen met die uit het bestuursrecht met weinig maatwerk.