Hoge grondprijzen zetten melkveehouderij onder druk

Daardoor komen investeringen, bedrijfsovernames en toekomstige bedrijfsontwikkeling onder druk te staan. Waar landbouwgrond vroeger vooral werd gewaardeerd op basis van de opbrengsten die ermee konden worden gerealiseerd, spelen tegenwoordig andere factoren een steeds grotere rol, constateert Rabobank. Schaarste aan beschikbare grond, concurrentie van woningbouw, natuurontwikkeling, infrastructuur en duurzame energieprojecten zorgen ervoor dat prijzen blijven oplopen. Ook andere agrarische sectoren, zoals akkerbouw, tuinbouw en boomteelt, kunnen vaak hogere bedragen betalen door hun hogere rendement per hectare.

Voor melkveehouders heeft die ontwikkeling grote gevolgen. De kapitaalslasten van grond liggen volgens Rabobank al jarenlang hoger dan het financiële rendement dat dezelfde hectares opleveren. Toch blijft grond onmisbaar voor de bedrijfsvoering, bijvoorbeeld voor de ruwvoerproductie, mestplaatsing en toekomstige grondgebondenheid.

Meer grondgebondenheid

Juist op het moment dat politiek en sector inzetten op meer grondgebondenheid, wordt extra grond voor veel melkveehouders steeds moeilijker bereikbaar. De hoge hectareprijzen maken het kostbaar om voldoende grond in eigendom te verwerven. Rabobank verwacht daarom dat samenwerking, pachtconstructies en regionale afspraken over mest en voer belangrijker worden. Volgens de bank moet grondgebondenheid in de toekomst niet alleen worden beoordeeld op grondbezit, maar ook op de manier waarop melkveehouders duurzaam toegang hebben tot grond.

Wanneer een aangrenzend perceel te koop komt, staan ondernemers daardoor voor een lastig dilemma. Strategisch kan de aankoop aantrekkelijk zijn, maar financieel wordt het steeds moeilijker om zo'n investering terug te verdienen. Rabobank benadrukt daarom dat ondernemers kritisch moeten kijken naar de meerwaarde van iedere grondaankoop voor de continuïteit van hun bedrijf.

Prijzen blijven oplopen

Dat de prijzen blijven oplopen, blijkt uit cijfers van het Kadaster. In het eerste kwartaal van 2026 kostte een hectare landbouwgrond gemiddeld 101.700 euro. Vooral in Flevoland zijn de prijzen hoog, met gemiddeld 206.500 euro per hectare. In Friesland ligt het prijsniveau met 69.900 euro per hectare aanzienlijk lager. Volgens Rabobank onderstrepen deze verschillen dat de grondprijs steeds vaker wordt bepaald door schaarste en concurrentie om ruimte en steeds minder door wat een melkveehouder daadwerkelijk met de grond kan verdienen.

De hoge grondprijzen zorgen ook voor problemen bij bedrijfsovernames. Omdat grond een steeds groter deel van de totale bedrijfswaarde vertegenwoordigt, neemt de financieringsbehoefte toe. Volgens Rabobank was een gespecialiseerd melkveebedrijf met een productie van ongeveer 400.000 kilo melk twintig jaar geleden vaak nog goed financierbaar. Tegenwoordig ligt die grens eerder rond 1 miljoen kilo melk.

Stoppende ondernemers

Daar komt bij dat stoppende ondernemers steeds vaker veel eigen vermogen nodig hebben voor een nieuwe woning. De combinatie van hoge woningprijzen en dure landbouwgrond maakt bedrijfsovernames voor jonge ondernemers financieel steeds complexer.

Volgens Rabobank wordt het voor veel bedrijven financieel onhaalbaar om alle benodigde grond zelf in eigendom te hebben. Daarom zullen pachtconstructies en samenwerkingen met andere grondgebruikers aan belang winnen. In de praktijk werken veel melkveehouders al samen met akkerbouwers via grondruil, mestafzet en voerteelt.

Verbreding

Door de hoge investeringskosten kijken steeds meer melkveehouders ook naar andere manieren om hun bedrijf te ontwikkelen. Verbreding met recreatie, zorg, energieproductie of andere nevenactiviteiten kan voor extra inkomsten zorgen en de afhankelijkheid van verdere schaalvergroting verminderen. Volgens Rabobank kan daarmee financiële ruimte ontstaan voor toekomstige investeringen.

Ondanks de hoge prijzen verwacht Rabobank niet dat landbouwgrond op korte termijn fors in waarde daalt. Wel waarschuwt Dekkers dat ondernemers investeringsbeslissingen niet uitsluitend moeten baseren op de verwachting dat grond verder in waarde stijgt.

Volgens de bank ligt de uitdaging voor melkveehouders vooral in een goede balans vinden tussen grondgebruik, financierbaarheid en ondernemerschap. Niet het maximale aantal hectares, maar de vraag welke investering daadwerkelijk bijdraagt aan een toekomstbestendig bedrijf zou daarbij centraal moeten staan.