Staatssecretaris Silvio Erkens trekt lessen uit de lelieteelt

De staatssecretaris duidelijk in zijn ambitie: het beëindigen van de polarisatie rond gewasbescherming, een stop op het zogenoemde postcodebeleid van gemeenten, een einde maken aan rechtszaken en handhavingsverzoeken, rechtszekerheid bieden aan telers en duidelijkheid geven aan omwonenden.

Op een perceel met lelies nabij Beilen kregen staatssecretaris Erkens en convenant-voorzitter Gert-Jan Segers onlangs uitleg over de werking van moderne onkruidbestrijdingsmachines. De rondgang ging van de meest moderne volveldsspuit en precisiewiedeg langs (robot)spotsprayers en een laserrobot. De twee bestuurders keken zichtbaar hun ogen uit naar wat er met innovatieve technieken allemaal mogelijk is in het besparen van het aantal kilo’s gewasbeschermingsmiddelen per hectare.

Hightech prestaties

Maar ook bij deze hightech prestaties stuiten de bestuurders op het eerste grote vraagstuk: hoe communiceer je deze milieuwinst naar de burger? Want in de reactie van voorbijgangers en omwonenden blijkt dat het niet uitmaakt of de boer op een spotsprayer van 200.000 euro over zijn perceel rijdt. Mensen zien de tank en denken ‘gif’, zo is de ervaring van veel telers.

Dit is meteen een van de grote uitdagingen op het bordje van Erkens en Segers. Hoe communiceer je de voortuitgang die agrarisch ondernemers op het gebied van gewasbeschermingsmiddelen boeken richting de burger? ‘Het geeft de urgentie aan van de goede afspraken die we met elkaar moeten maken op dit vlak’, laat de staatssecretaris van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur weten.

Terug op de boerderij laat lelieteler Tom Rispens uit Smilde op zijn smartphone een video zien van een man die zijn land oploopt en lelieplanten begint te vertrappen. Zeer frustrerend voor de teler en het illustreert hoe hoog de spanning oploopt in de provincie. ‘De discussie in Drenthe over toepassing van gewasbescherming is een voorbode voor heel Nederland’, zegt Erkens, na een daaropvolgend besloten gesprek met verschillende burgerorganisaties en telers.

Bekijk ook de video: Erkens wil einde maken aan postcodebeleid bij gewasbescherming

Met het Convenant Gewasbescherming wil de staatssecretaris deze potentiële veenbrand in de maatschappij in de kiem smoren. ‘Er zat veel emotie in. Maar het geeft vooral aan dat je toch met elkaar aan tafel moet zitten om hier afspraken over te maken. Want op de huidige manier is iedereen slechter af’, vat Erkens het besloten gesprek samen.

Reagerend op de video van Rispens noemt hij het een noodzaak dat de partijen die samenwerken binnen het convenant eruit gaan komen. Van Essen: ‘Telers en burgers komen steeds weer tegenover elkaar te staan. En de resultaten worden aan beide kanten niet beter. Want telers zeggen ook: geef ons de randvoorwaarden om sneller stappen te kunnen zetten. En andersom, voor omwonenden, is de gang naar de rechter ook een heel stroeve moeizaamheid. Kortom: het geeft onzekerheid voor iedereen.’

Innovatie speelt in de aanpak die Erkens voor zich ziet een belangrijke rol. Dat het daarbij niet alleen gaat om prijzige spotsprayers blijkt uit de gesprekken met brancheorganisatie BO Akkerbouw, het samenwerkingsverband De Drentse Lelie en diverse telers. Ook de overheid kan veel doen door blokkerende regelgeving weg te nemen, bijvoorbeeld bij het stimuleren van integrale gewasbescherming. Boeren onderling het verbruik van gewasbeschermingsmiddelen laten vergelijken, blijkt ook een enorme stimulans om het gebruik fors te verminderen.

Omnibus-voorstel

Daags na het werkbezoek kan Erkens zijn in Drenthe opgedane ervaringen delen tijdens een Kamerdebat over gewasbescherming. De roep vanuit de agrarische sector om groene gewasbeschermingsmiddelen sneller toe te laten is door de staatssecretaris van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur gehoord. Zo verdedigde hij het Europese Omnibus-voorstel dat dit moet regelen met verve.

Een van de onderdelen binnen dat voorstel is het schrappen van de periodieke herbeoordeling van chemische gewasbeschermingsmiddelen, die vaak eens in de tien à vijftien jaar plaatsvindt. Daardoor zou er bij de Europese herbeoordelingsautoriteiten meer ruimte moeten komen voor het versneld beoordelen van nieuwe innovatieve groene middelen, ook wel biocontrol genoemd. Die komen nu nauwelijks aan bod omdat het Europese beoordelingssysteem is vastgelopen.

Ondanks de kritiek uit de Tweede Kamer dat het Europese voorstel ook versoepelingen bevat voor chemische gewasbeschermingsmiddelen, zal Nederland voor de Omnibus stemmen. ‘Het huidige systeem piept en kraakt ook. Dat is ook niet echt het systeem dat echt goed werkt’, aldus Erkens tijdens het debat.

Blokkerende minderheid

Helaas blijkt een dag later dat er onder de Europese lidstaten een blokkerende minderheid is die het Omnibus-voorstel tegenhoudt. Ook in de parlementen van die landen leefden grote zorgen over de gevolgen van het loslaten van de periodieke herbeoordeling, wist Erkens. Doorgaans betekent een dergelijke ‘nee’ van lidstaten dat een voorstel op de lange baan wordt geschoven. En dus loopt de door Nederland gewenste snellere toelating van groene middelen waarschijnlijk behoorlijk wat vertraging op.

Het is een tegenvaller voor Erkens en de sectorpartijen aan de convenanttafel. De staatssecretaris hoopt dat de nieuwe voorzitter Ierland van de Europese Unie het Omnibus-voorstel snel weer oppakt. ‘We gaan het opnieuw agenderen en dan met betere waarborgen voor de veiligheid’, laat de staatssecretaris aan de Tweede Kamer weten.