‘De reductiepercentages moeten realistisch zijn’

Voor de zomer moeten de betrokken partijen op hoofdlijnen overeenstemming bereiken over de aanpak. Daarna volgt de verdere uitwerking in deelconvenanten. Volgens Coolman kan een akkoord alleen slagen als de hele keten verantwoordelijkheid neemt. In het najaar van 2026 neemt Coolman afscheid als portefeuillehouder bij NAJK.

Hoe staat het ervoor met het convenant?

‘Ik denk dat we voortvarend van start zijn gegaan en dat iedereen ziet dat we reductie van de milieubelasting moeten realiseren. De vraag is vooral hoe groot de ambitie wordt en wat daarvoor nodig is. Voor de hoofdlijnen hebben we weinig tijd; de deadline komt al snel in zicht en het is complexe materie.’

Waar zetten jullie op in?

‘Voor ons is het belangrijk dat doelen haalbaar zijn. Het moet niet alleen gaan over reductiepercentages voor telers, terwijl het voor andere partijen bij een inspanningsverplichting blijft. Om die reductie te halen, moeten er bijvoorbeeld laagrisico- en groene middelen beschikbaar komen, resistente rassen beschikbaar zijn en afnemers die deze rassen ook willen afnemen. We hebben de hele keten nodig om dit voor elkaar te krijgen.’

Wat staat er op het spel voor jonge boeren?

‘Het is duidelijk dat gewasbeschermingsmiddelen verdwijnen. Door het strenge toelatingsbeleid en de lange ontwikkeltijd van nieuwe middelen raakt de gereedschapskist van telers steeds leger. Daarom moeten nu afspraken worden gemaakt. Het kan niet zo zijn dat alleen de teler de gevolgen draagt.

Lees ook: 'Focus ligt te vaak op één specifiek gewasbeschermingsmiddel'

‘Daarnaast speelt voor ons de groeiende rechtsonzekerheid waarmee de sector te maken heeft. Je ziet steeds vaker zogenoemd ‘postcodebeleid’. Hierdoor ontstaat veel onzekerheid over de toekomst en over investeringen die telers willen doen. Er moeten landelijke kaders komen voor dit vraagstuk.’

Wanneer is het convenant voor NAJK akkoord?

‘De afspraken moeten in verhouding staan tot elkaar en verder gaan dan intenties. Als het alleen maar gaat over een hard reductiedoel en daar niets significants tegenover staat, dan is dat voor ons onvoldoende.’

Na vier jaar stop je als portefeuillehouder Akkerbouw. Hoe kijk je terug op jouw bestuursperiode?

‘Het zijn hele mooie jaren geweest. Ik ben mijn portefeuillehouderschap begonnen met het Landbouwakkoord en sluit het nu af met het convenant gewasbeschermingsmiddelen; beide grote processen die veel impact hebben op de sector.’

Wat vind je het mooiste aan de functie?

‘De akkerbouw is erg goed georganiseerd. Natuurlijk zijn er verschillen tussen partijen, maar gemiddeld genomen hebben we hetzelfde toekomstbeeld voor ogen. Dat maakt het prettig werken. Daarnaast werk je binnen NAJK met jonge ondernemers die allemaal ontzettend gedreven zijn om iets voor de sector te betekenen. Je werkt met een hele mooie club mensen aan belangrijke dossiers.’

Kun je een mooi moment uitlichten?

‘De periode rond het Landbouwakkoord was heel pittig, maar ook mooi. Er was veel saamhorigheid binnen NAJK. Dat zie ik nu opnieuw terug bij zware dossiers. Niet alleen binnen het dagelijks bestuur, maar ook met provinciale bestuurders, leden en klankbordgroepen. We kunnen over ingewikkelde onderwerpen praten en daar samen in optrekken. Dat is misschien wel het mooiste van de functie.’

Er staat al een vacature open. Wat wil je meegeven aan je opvolger?

‘De politiek lijkt soms een ver-van-je-bedshow, maar juist daar worden beslissingen genomen die bepalend zijn voor wat er op het erf gebeurt.’

Waarom moeten jonge boeren zich kandidaat stellen?

‘Omdat het je leven in de goede zin verandert. Je leert ontzettend veel nieuwe mensen kennen en krijgt inzicht in een wereld die normaal gesproken mijlenver weg is. Het is een unieke kans.

‘Ik zag vier jaar geleden de vacature zelf voorbijkomen en had een duidelijke mening over het beleid dat destijds op ons afkwam. Toen dacht ik: ik kan er boos over zijn, maar ik kan ook proberen er iets aan te doen. Ik wist niet goed waar ik aan begon, maar ik heb er geen moment spijt van gehad.’