Convenant Gewasbescherming moet einde maken aan onzekerheid

Tijdens een bijeenkomst bij Fruitmasters in Geldermalsen werd onder leiding van convenantvoorzitter Gert-Jan Segers en in aanwezigheid van verantwoordelijk staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur de aftrap genomen voor de overleggen die moeten leiden tot het convenant Gewasbescherming.

De druk zit erop bij de aanwezigen, want binnen acht weken moet er een breed gedragen akkoord op hoofdlijnen op tafel liggen. Erkens schetste de noodzaak om te komen tot een breed gedragen convenant. ‘Ondernemers zitten vast, terwijl we de doelen voor de natuur, leefomgeving en water niet halen.’

Brug slaan naar burgers

Gewasbescherming is een gevoelig thema dat breed leeft in de maatschappij, zegt Segers, die op verzoek van de staatssecretaris de onderhandelingen gaat leiden. ‘In de beste Nederlandse traditie gaan we hier uitkomen.’

Wel vindt de voormalig ChristenUnie-leider het noodzakelijk dat er in het convenant een brug wordt geslagen naar bezorgde burgers en omwonenden van landbouwpercelen. ‘Doen we dat niet, dan hebben we een interessant proces gehad, maar dan ploft het alsnog.’

Lees ook: Aftrap convenant Gewasbescherming: duidelijkheid voor telers en einde aan polarisatie

Voor boeren en tuinders in Nederland is het van belang dat het convenant een einde maakt aan het verguisde postcodebeleid, waarbij steeds meer gemeenten met eigen maatregelen komen die het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door telers beteugelen.

Koopmans noemt het een van de belangrijkste uitkomsten die in het convenant moeten worden vastgelegd. ‘Het is noodzakelijk dat er bindende regelgeving komt waaraan ook gemeenten en provincies zich moeten houden’, benadrukt hij.

Jeroen van den Heuvel, wethouder in gemeente Maashorst en deelnemer namens de Verenging Nederlandse Gemeenten (VNG), is blij met meer regie van de overheid als het gaat om regelgeving voor de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. ‘Ook voor ons is het postcodebeleid onwenselijk, want het leidt tot kapitaalvernietiging wanneer alle gemeenten in Nederland eigen beleid moeten maken.’

Tijdens het eerste overleg blijkt dat de LTO Nederland-voorzitter een belangrijk doel al kan inboeken als naast de gemeenten ook het Interprovinciaal Overleg (IPO) voorstander blijkt te zijn van nationale regelgeving. Koopmans: ‘Ik ben buitengewoon enthousiast dat alle partijen hebben uitgesproken dat ze van het postcodebeleid af willen.’

Europees perspectief

Koopmans benadrukt verder het belang van een Europees perspectief in het convenant. De voorstellen van de Europese Commissie om de toelating van gewasbeschermingsmiddelen anders in te richten, ziet hij als een steun in de rug. De commissie wil onder meer de toelating van middelen voor onbepaalde tijd goedkeuren. Dat moet ruimte maken voor een versnelde toelating van groene middelen.

‘Als je hier de eisen voor gewasbescherming te streng maakt, gaat de productie naar het buitenland. En dat zou voor de Nederlandse economie, voor de Nederlandse gezondheid, want fruit en agrarische producten zijn allemaal gezond, heel slecht zijn. Dus ook dat Europese perspectief is van groot belang’, zegt Koopmans.

Kerntafel

Aan de aftrap voor het convenant Gewasbescherming namen onder andere deel LTO Nederland, BO Akkerbouw, Greenports Nederland, het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Internprovinciaal Overleg (IPO), Natuur en Milieu, de Unie van Waterschappen, Wageningen University (WUR) en LandschappenNL. Deze partijen vormen de ‘kerntafel’ van het overleg.

Sommige deelnemers missen enkele belangrijke vertegenwoordigers uit de sector en de maatschappij bij het overleg. CBL-directeur Marc Jansen, die de supermarkten vertegenwoordigt, zou graag zien dat ook ketenpartijen als de fabrikanten van en de handelaren in gewasbeschermingsmiddelen aanschuiven.

‘Dat misten we aanvankelijk ook bij het convenant Dierwaardige Veehouderij. Daar hebben we heel lang op gewacht’, geeft Jansen aan. ‘Ik heb liever een goed traject, dan een snel traject.’

Voorzitter Segers nam de opmerking van de CBL-directeur ter harte. In werkgroepen zal het hoofdlijnenakkoord rond het convenant Gewasbescherming worden uitgewerkt voor de diverse agrarische sectoren. Daarvoor zullen meer partijen worden uitgenodigd. Segers: ‘Ketenpartijen zijn cruciaal voor het slagen van het convenant.’

Afronden convenant kan nog wel een jaar kosten Het convenant gewasbescherming loopt door tot 2040 en moet leiden tot een forse reductie in het gebruik van schadelijke middelen. Het is een vervolg op het uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming 2030 dat in 2019 startte. ‘In het veredelen kun je richting 2030 geen grote stappen zetten, maar richting 2040 kan dat wel’, lichtte Erkens toe. Na oplevering voor de zomer van het hoofdlijnenakkoord volgen vervolggesprekken om het convenant nader af te stemmen op de behoeften en voorwaarden voor de deelsectoren. Die gesprekken kunnen tot en met volgend jaar duren. Eind dit jaar moet er al wel meer duidelijkheid komen agrariërs.

‘Met de term landbouwgif gooi je alles op een hoop’

Een doel van staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) met het convenant Gewasbescherming is het beëindigen van de polarisatie rond dit onderwerp. ‘Met de term landbouwgif gooi je alles op één hoop.’

Wat is uw grootste zorg in dit dossier?

‘Het onderwerp gewasbescherming raakt dat steeds verder gepolariseerd. Mensen spreken van landbouwgif. Ik ga dat in gesprekken normeren, want je gooit er alles mee op één hoop, ook de natuurlijke en laagrisicomiddelen.’

‘We zien aan de ene kant dat we nog onvoldoende doen om ondernemers af te laten stappen van stoffen met schadelijke effecten. Anderzijds zie je dat er steeds meer zorgen zijn in de samenleving over de impact op de leefomgeving, gezondheid en water- en natuurkwaliteit. Daarom maken mensen de gang naar de rechter en worden ondernemers ermee geconfronteerd.’

Zorgt dit convenant voor een snellere toelating van nieuwe middelen?

‘Dat is een van de dingen die we moeten gaan regelen met elkaar. Zowel in de Europese Unie als in Nederland, om duurzame middelen sneller die markt op te krijgen. Maar dat lost niet het hele probleem op, want ook als alles goedgekeurd wordt, heb je nog steeds niet alle middelen vervangen die je nodig hebt. Dus is er ook een inzet op precisielandbouw en Integrated Crop Management nodig.’

Worden middelen pas verboden als er een fatsoenlijk alternatief is?

‘Ik vind dat de politiek niet zelf die besluiten moet nemen. Daar hebben we toezichthouders als het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden voor. Want anders zou ik kunnen besluiten iets niet te verbieden, terwijl een opvolger van een andere politieke kleur het misschien later wel verbiedt. Dat creëert echt heel veel onzekerheid.’

Wat doet dit convenant met de productie en prijs van voedsel in Nederland?

‘We hebben niet de intentie om de productie in Nederland te verlagen. Met het laten weglekken van bedrijvigheid naar het buitenland los je niets op. Je krijgt dan meer import uit landen waar ze wellicht meer gewasbeschermingsmiddelen gebruiken voor voedselproductie.’