PPRS: samen aanpakken of blijven aanmodderen

De Oosthof richtte Noaberbig in 2014 op. De aanpak was gebaseerd op het Amerikaanse Area Regional Control (ARC)-principe en draaide om transparantie. ‘Wanneer er iets rondwaart op je bedrijf, houd je dat niet onder de pet, maar deel je dat met je directe omgeving’, motiveerde dierenarts Arjan Schuttert destijds de start van Noaberbig.

Centraal stonden ketensamenwerking, biosecurity en het leveren van een betrouwbare, gezonde big uit de regio. Volgens dierenartsen Celine Jurjens en Carmijn Meulenbroek van De Oosthof was openheid vanaf het begin een belangrijke succesfactor. ‘De deelnemers waren eerlijk over hun ervaringen. Dat gaf ruimte voor goede discussies en onderling vertrouwen. Dat heb je nodig om stappen te zetten.’

Varkensdichtheid

In de jaren na 2014 veranderde het speelveld in de varkenshouderij. Doordat verschillende bedrijven meededen aan een van de beëindigingsregelingen, nam de varkensdichtheid in de regio’s af. Bij PRRS verschoof de focus geleidelijk van een collectieve naar een meer individuele aanpak.

Het PRRS-plan biedt daarvoor een mooie kapstok. Jurjens en Meulenbroek hebben van 90 tot 95 procent van de klanten-varkenshouders de PRRS-status van hun bedrijf in beeld. Opvallend is dat ondernemers deze vaak niet weten.

Lees ook: Nationale PRRS-aanpak gaat in februari van start

Zeker wanneer duidelijke gezondheidsproblemen ontbreken, is de intrinsieke motivatie van ondernemers om zich te verdiepen in het PRRS-virus vaak beperkt. ‘Dat is anders op bedrijven waar onderliggende problemen spelen. Daar is de urgentie groter’, aldus Jurjens.

Bij zeugen kenmerkt PRRS zich door verwerpen, vroeggeboorte en een hoge biggenuitval en bij gespeende biggen en vleesvarkens door longontstekingen en sterfte. Daarnaast verhoogt het PRRS-virus ook de gevoeligheid voor andere infecties.

Plan van aanpak

Onderdeel van het Nationaal PRRS-plan is het opstellen van een plan van aanpak voor de preventie van insleep en verspreiding van het PRRS-virus op het bedrijf. Per 1 februari van dit jaar moet elke varkenshouderij zo’n plan hebben. Bij veel bedrijven is het uitvoeren van de biosecuritycheck een actiepunt voor dit jaar.

De biosecuritycheck helpt de interne en externe risicofactoren van voren tot achteren in kaart te brengen. ‘Het is een praktische vragenlijst die inzicht geeft in de bedrijfsprocessen die van invloed zijn op insleep en verspreiding van het virus’, legt Jurjens uit.

Meulenbroek vult aan: ‘Het geeft mooie aanknopingspunten om het gesprek aan te gaan over waar de grootste risico’s liggen en waar de meeste winst te behalen is. Een hulpmiddel om gericht verbeteringen door te voeren.’

Schone kleren?

De dierenartsen illustreren dit met voorbeelden, zoals het behandelbakje, de hygiënesluis, looplijnen, quarantaine en adaptatie van opfokgelten – waar vaak te weinig ruimte voor is – en dode dieren. Meulenbroek: ‘Hoe krijg je die uit de stal zonder dat kiemen zich verspreiden? En doe je daarna ook schone kleren en schoeisel aan?’

Bij vleesvarkens komt het PRRS-virus, met uitzondering van bedrijven met een hoge gezondheidsstatus, nagenoeg op alle bedrijven voor. Wat het monitoren op vleesvarkensbedrijven volgens Meulenbroek lastig maakt, is dat het vaccin- en veldvirus moeilijk van elkaar zijn te onderscheiden. Uit eigen onderzoek, ondersteund door onderzoek van farmaceut Zoetis, blijkt dat 40 procent van de gespeende biggen drager is van het virus.

Het PRRS-virus succesvol bestrijden staat of valt met het begrijpen en juist uitvoeren van hygiëneregels. Jurjens: ‘Wie PRRS wil terugdringen, moet altijd inzetten op drie dingen: insleep voorkomen (biosecurity), de infectieketen doorbreken (versleping) en consequent blijven monitoren.’

Lees ook: Johan Kamp: 'Dierenarts staat dicht bij varkenshouder'

Jurjens en Meulenbroek noemen de PRRS-aanpak nog een hele puzzel die moet worden gelegd. Voor bedrijven met veel medewerkers is dit een stuk complexer dan wanneer het werk in de stallen door een of twee mensen wordt gedaan.

Aansluiten op landelijke aanpak

Met Noaberbig 2.0 willen de dierenartsen de kracht van regionale samenwerking opnieuw benutten, maar nu in aansluiting op de landelijke aanpak. Door openheid, kennisdeling en gezamenlijke verantwoordelijkheid moet de PRRS-status in de regio verder verbeteren.

Varkenshouders leren van elkaar en nemen praktische oplossingen sneller en gemakkelijker van elkaar aan. Dat heeft Noaberbig volgens De Oosthof laten zien. Daarom willen de dierenartsen met een nieuwe generatie opnieuw inzetten op samenwerking.