‘Voor grote investeringen in dierenwelzijn krijgen boeren de tijd’

Donderdag debatteerde Erkens met de Tweede Kamer over dieren in de veehouderij. De bewindsman ging daarbij in op het convenant 'Stappen naar een dierwaardige veehouderij' en de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Dierwaardige Veehouderij, waarvan hij de concepten na de zomer wil opleveren.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wacht als sinds 2021 op de invoering van een dierwaardige veehouderij. In dat jaar werd het amendement-Vestering (Partij voor de Dieren) aangenomen. Die wetswijziging beoogt in 2040 een veehouderij waarin dieren niet meer worden aangepast aan het stalsysteem en hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Dit betekent voor veehouders een grote verandering in de bedrijfsvoering.

Meer ruimte

De AmvB Dierwaardige Veehouderij zal de te nemen maatregelen over een aantal jaren uitsmeren. ‘Kleine aanpassingen kunnen al in de komende jaren. Maar bij echt grote aanpassingen aan stallen, denk aan meer ruimte creëren, moet je aan jaren denken', zegt Erkens tegen Nieuwe Oogst. ‘Dus aan ene kant heb je maatregelen voor de periode 2028-2030 en aan de andere kant voor de periode 2035-2040.’

In het convenant 'Stappen naar een dierwaardige veehouderij' dat parallel loopt aan de AmvB Dierwaardige Veehouderij worden onder meer afspraken gemaakt met markt- en ketenpartijen over het verwaarden van producten uit de toekomstige dierwaardige veehouderij. De supermarkten deden al mee aan de gesprekken. Erkens gaat daar nu ook de horeca en out-of-home-bedrijven (cateraars, gemakswinkels, foodservice) bij betrekken.

Houdbare verdienmodellen voor veehouders zijn een randvoorwaarde voor deze transitie, zegt de staatssecretaris. ‘De keten kan bijdragen door te zorgen dat consumenten deze producten gaan kopen. Dat kan door de plaatsing in het schap in de supermarkten en door keurmerken’, licht hij toe.

Concept neerzetten

Samen met de convenantpartijen wil Erkens ook een exportmodel uitwerken. Hij is ervan overtuigd dat er een groeimarkt is voor producten met dierenwelzijnslabels. ‘Ik geloof echt dat ook in andere Europese landen dierwaardigheid een steeds groter thema wordt, ook onder jonge generaties. Als je daar goed op inspeelt, kan dat kansen bieden. Dat vraagt wel van overheid, sector en keten dat we samen een concept neerzetten in plaats van dat iedereen versplinterd probeert zijn of haar product te slijten. Want dat is kwetsbaar.’

Tijdens het debat speelde de vraag op of het wel verstandig is nieuwe dierenwelzijnseisen wettelijk vast te leggen in een AMvB. BBB-Kamerlid Caroline van der Plas wees erop dat retailers doorgaans alleen extra betalen voor bovenwettelijke eisen. Ze heeft er weinig vertrouwen in dat ze dat straks wel doen voor producten uit de dierwaardige veehouderij.

Erkens ziet dat risico niet, omdat ook de ketenpartijen het convenant onderschrijven. ‘De randvoorwaarden voor het creëren van deze markt vergt een regierol van de overheid. Er is vraag naar deze producten en we moeten de keten helpen deze te verkopen.’

 Lees ook: Vleesveesector toch in AMVB dierwaardige veehouderij; extra eisen op komst

SP-Kamerlid Sandra Beckerman uitte bij dit punt haar zorgen over importen uit landen in de Europese Unie (EU) die aan lagere eisen voldoen. Nederland moet hier internationaal als gidsland gaan fungeren en vooroplopen, zegt D66-Kamerlid Anne-Marijke Podt.

Erkens gaat het bij de andere EU-lidstaten ook agenderen. In eerste instantie ziet hij kansen in de directe buurlanden Duitsland en België. ‘Daar gebeurt ook best veel op dit vlak.’