‘Van links tot rechts overtuigd: zo kan het niet verder met de wolf’

Twintig aanvallen, 170 dode schapen. Schapenhouder Gert van de Bor uit het Gelderse Kootwijkerbroek heeft in de afgelopen jaren veel te stellen gehad met wolven. Ook collega-schapenhouders hebben het zwaar. ‘Wij doen met onze schapen aan natuurbeheer op de heide. Een collega die dat ook deed, is gestopt. Een andere collega heeft zijn kudde gehalveerd. Gaan we straks de heide maar gewoon op z’n beloop laten?’

Van de Bor ontving op zijn bedrijf een delegatie van burgemeesters, Gelders landbouwgedeputeerde Harold Zoet (BBB) en BBB-Europarlementariër Sander Smit. Reden van het bezoek: de toegenomen wolvenproblematiek op de Veluwe en de Gelderse Vallei. Voorzitter Wim Brouwer van LTO Noord-afdeling Gelderse Vallei heeft een heldere boodschap aan Smit: ‘Hoelang duurt het voordat we daadwerkelijk stappen zetten? Het gaat zo enorm stroperig allemaal.’

De BBB-Europarlementariër hoort het geïnteresseerd aan. Hij maakte onlangs in zijn woonplaats, het Overijsselse Goor, een incident mee met een wolf. Op het pad waar de kersverse vader regelmatig met de kinderwagen loopt, werden wandelaars geconfronteerd met een wolf. In Europees verband is hij al lang bij het dossier betrokken. Eerst als beleidsmedewerker van Annie Schreijer-Pierik (CDA), tegenwoordig als Europarlementariër namens BBB.

In Europa voelt Smit ruimte om tot populatiebeheer te komen. De verlaagde beschermde status voor de wolf is een eerste stap, maar om echt wat te kunnen doen, is een aanpassing van de Habitatrichtlijn noodzakelijk. ‘Die stamt nog uit de tijd dat er amper wolven waren in Europa. Achter de schermen wordt de discussie over het openen van de habitatrichtlijn ook wel gevoerd’, weet de Europarlementariër.

‘Niet alleen hier, maar ook in Duitsland neemt het aantal confrontaties tussen probleemwolven en mensen toe. Zulke exemplaren moeten uit de populatie worden gehaald’, vindt Smit. ‘Of moet er eerst een ernstig incident plaatsvinden voordat we dit doen? Wat doet dat met het veiligheidsgevoel van mensen, vraag ik me dan af.’

Status aparte

Zoet zegt dat provincies op twee vlakken inzetten: populatiebeheer en meer bevoegdheden om in te grijpen bij afwijkend gedrag van wolven. Hij pleit in de Europese Unie voor een ‘status aparte’ voor dichtbevolkte gebieden als de Benelux.

‘De wolf ziet, ruikt en hoort hier iedere dag mensen en heeft daardoor steeds minder angst voor ze. We zijn bezig om de dieren te kunnen afschrikken met een pijnprikkel, maar door organisaties als de Faunabescherming en Animal Rights lopen we vast bij de rechter’, vertelt de gedeputeerde.

‘Als een wolf twee keer over een wolvenhek springt, dan zou je moeten kunnen ingrijpen. Maar in Voorthuizen deed een wolf dit zeventien keer en kregen we nog geen groen licht van de rechter. Dat is voor dierhouders bijzonder frustrerend’, vervolgt Zoet.

Bekijk ook: Gemeentelijke politieke partijen hameren op aanpak wolven

De gedeputeerde constateert dat er buiten de wolvengebieden maar weinig begrip is voor de zorgen die onder meer op de Veluwe leven. ‘Veel mensen snappen echt niet waar we ons zo druk om maken.’

‘Mijn gemeente is aangemerkt als wolvenhoofdstad van Nederland. Dat is geen leuke lijst om aan te voeren’, zegt burgemeester Jacco van der Tak van Barneveld. Ook hij zou meer mogelijkheden willen hebben om in te grijpen bij probleemwolven. ‘Als er echt sprake is van wanordelijkheden, dan kan de politie ingrijpen. Maar dat geldt alleen voor dat moment. Een weiland vol dode schapen, hoe vreselijk ook, is geen wanordelijkheid.’

Van de Bor stelt dat de wolvenaanvallen veel impact hebben. ‘Zonder de schadetegemoetkomingen, die goed zijn, was er allang opstand geweest’, stelt de schapenhouder. Ondertussen ziet hij ook berusting optreden. ‘Niet elke aanval haalt meer de media. Ik krijg niet meer van iedereen berichten na een nieuwe aanval. Dan is het ernstig, als je boeren niet meer hoort.’

Zo niet verder

In Gelderland heeft de provincie inmiddels 3,7 miljoen euro uitgekeerd aan veehouders voor het plaatsen van wolfwerende rasters. Tienduizenden dieren zijn daardoor beter beschermd. Toch is het niet genoeg. Van der Tak zegt dat iedereen in gebieden die met de wolf te maken hebben, er inmiddels wel van overtuigd is dat het op deze manier niet verder kan.

‘Zowel op links als rechts is er geen verschil in opvatting meer’, zegt de CDA’er. ‘Ik ben blij met de inzet van de provincie op het gebied van preventie. Daar is ook nog veel te winnen, maar we zouden echt moeten kijken naar meer mogelijkheden om in te grijpen en naar populatiebeheer.’

Vorig jaar steeg het aantal wolven in Nederland met 30 naar zeker 131 dieren, zo becijferde uitvoeringsorganisatie BIJ12 eerder deze maand. De groei komt voor 70 procent voor rekening van de geboorte van welpen. De rest komt van over de grens naar Nederland. Vooral vanuit Duitsland komen veel wolven.

Bekijk ook: Aantal wolven blijft groeien, Nederland telt veertien roedels

Van alle in 2025 getelde wolven zijn er volgens BIJ12 79 nieuw in Nederland. Dat houdt in dat voor het eerst DNA van het dier is aangetroffen. Dat kan een haar of een keutel zijn, maar er wordt ook DNA gevonden van nieuwe wolven na een aanval op vee.

Hoeveel wolven er precies in Nederland leven, is moeilijk te zeggen vanwege het zwerfgedrag van het dier. Zo zagen onderzoekers in een zenderonderzoek van Wageningen University & Research een dier trekken door Drenthe, Flevoland, Overijssel en Gelderland. Ook kan het zijn dat er wolven rondtrekken waarvan helemaal geen sporen zijn aangetroffen. In Gelderland leven negen wolvenroedels, een meer dan een jaar eerder.

Minder aanvallen in Gelderland

In 2025 kwamen bij de uitvoeringsorganisatie 1.114 schademeldingen binnen waarbij kon worden vastgesteld dat de schade is veroorzaakt door de wolf. Een jaar eerder waren dat er 804. In het eerste kwartaal van dit jaar nam in Gelderland dat aantal af. Ging het in 2025 om 151 vermoedelijke wolvenaanvallen in het eerste kwartaal, in 2026 zijn het er vooralsnog 119. De daling volgt op jaren van stijging.

Een eenduidige verklaring voor die afname is er niet. Veehouders nemen vaker preventieve maatregelen, maar volgens deskundigen kan dat alleen de daling niet verklaren. Een andere factor is de natuur: er zijn meer eikels en beukennootjes, die herten en wilde zwijnen aantrekken, die op hun beurt weer een belangrijke prooi zijn voor wolven. Als er in het wild genoeg voedsel beschikbaar is voor de wolf, wijkt deze minder snel uit naar ‘laaghangend fruit’ als landbouwhuisdieren.

Een betere verhouding tussen mens en wolf vergt niet alleen beheer van de populatie. Mensen moeten beter leren omgaan met de wolf, zegt wolvenconsulent Johan Wesselink.

Wesselink is werkzaam voor provincie Gelderland en ziet soms de vreemdste dingen. Hij noemt voorbeelden van fotografen die een wolf volledig insluiten om een zo mooi mogelijk plaatje te schieten. Ook worden de wolven soms gelokt met voedsel. ‘Er worden letterlijk frikandellen of hamburgers neergelegd om wolven te lokken.’

Volgens Wesselink is het zeker in Nederland noodzakelijk om de wolf op afstand te houden. ‘Je moet het dier afschrikken en schuw maken. Het Nederlandse landschap is overvol. De wolf komt hier meer mensen tegen dan in veel andere Europese landen. Bovendien leggen wolven vaak veel kilometers af. Een wolf in Nijkerk kan ‘s avonds in Arnhem zijn. Mede door ons gevarieerde agrarische landschap, waarin alles erg verweven is met elkaar.’

De wolvenconsulent hekelt de berichten die hij soms voorbij ziet komen. Daarin wordt gesuggereerd dat schapenhouders hun dieren onvoldoende beschermen, doordat een wolf toch over een raster heeft kunnen komen.

Bescherming

‘Die mensen doen hun stinkende best om hun vee te beschermen. Maar het blijft een strijd tussen hoe slim wolven en mensen zijn’, aldus Wesselink. ‘De wolf is heel slim. Die blijft in de gaten houden of jij de bescherming van je dieren voor elkaar hebt. Voor de wolf blijft een schaap altijd makkelijker als prooi dan uren achter een edelhert aanjagen.’

Semiprofessionele schapenhouders lopen het vaakst tegen problemen aan, ziet Wesselink. Voor hen is het managen van de bescherming van hun dieren niet zelden een probleem vanwege tijdgebrek. Bij schapenhouder Gert van de Bor zijn de blauwe linten die boven zijn rasters zijn gespannen een succes. ‘Sinds we die hebben, hebben we geen aanvallen meer gehad. Maar het blijft een beetje een kat-en-muisspel. Het voelt als winnen van de wolf.’

Tijdens het werkbezoek van BBB-Europarlementariër Sander Smit aan Kootwijkerbroek sloot ook basisschooldirecteur Erik Borghuis aan. Hij ziet van dichtbij de impact die de wolf heeft op kinderen.

Borghuis is directeur van de Koningin Beatrixschool in Kootwijkerbroek. Hij zegt dat veel kinderen van de school direct of indirect met de wolf te maken hebben gehad. ‘Circa 80 procent heeft in zijn of haar nabije omgeving iets meegekregen van wolvenaanvallen.’

Afgelopen maand had de school staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur op bezoek om met de kinderen te spreken over de wolf. ‘Een meisje uit groep 8 vertelde dat ze door een wolf opengereten schapen heeft zien liggen.’

Dat soort verhalen heeft veel impact, erkent Erkens. ‘Veel van de kinderen op de Beatrixschool wonen in het buitengebied. Die weten dat elke avond een roedel wolven vlak langs hun woningen loopt.’ Sommige kinderen zijn zelfs rechtstreeks geconfronteerd met het dier, vertelde Borghuis tijdens het werkbezoek van de BBB-Europarlementariër. ‘Met een wolf die ineens op de dam stond, bijvoorbeeld.’

Angst in buitengebied

Een jongen die op de terugweg was van het sporten, zag in het donker een wolf in het weiland vlak naast hem. ‘Die jongen schrok zich te pletter. Veel kinderen fietsen echt met angst door het buitengebied’, aldus de basisschooldirecteur.

Burgemeester Celine Blom van Nunspeet herkent die vrees: ‘De jongste kinderen uit het dorp Elspeet worden nu met de auto naar school gebracht, de oudere kinderen worden via hun telefoon gevolgd door hun ouders.’

Erkens sprak onder meer met een schapenhouder, burgemeester Jacco van der Tak van Barneveld en belangenbehartigers als LTO Nederland. Na afloop gaf hij aan dat hij nog voor de zomer nieuw wolvenbeleid door de Tweede Kamer wil krijgen.