Agridagen benadrukken belang van zeugen bekappen en openheid over PRRS

Ondanks de positieve inbreng van twee ervaringsdeskundigen, klonk een defensief geluid: het streven naar een beter dierenwelzijn is mooi, maar het moet betaald worden en het mag niet leiden tot frustratie en voedselverlies door afkeuringen. Lees hieronder het verhaal van Gino Totté over klauwgezondheid en dat van universitair docent Marina Meester over PRRS.

Bekappen van zeugen moet nog landen in varkensland

Tijdens de Agridagen in het Belgische Ravels trekt de PiggyTrim als een van de aanwezige innovaties flink wat bekijks. Het stalen gevaarte met poortjes en een paal die geschikt is voor het hijsen van 1.000 kilo springt niet eens zo in het oog in de beursstand van Agronovo. Wat wel opvalt, is het scherm met daarop een video over de werking van de klauwenbehandelbox voor zeugen en het verhaal van Gino Totté.

Totté is eigenaar van Agronovo. Dit bedrijf richt zich op diergezondheid op professionele veehouderijen. 'In de afgelopen drie beursdagen zijn heel wat voeradviseurs en andere mensen die het erf van varkenshouders betreden, in onze stand gekomen om de PiggyTrim te zien en te praten over het verzorgen van klauwen bij zeugen.'

Eén exemplaar heeft Totté uit Denemarken gehaald. 'Ik weet dat klauwgezondheid heel belangrijk is voor de productiviteit, het welzijn en de levensduur van zeugen. Melkveehouders zullen dat beamen: door koeienklauwen twee keer per jaar te bekappen, blijven ze kreupelheid en productieverlies voor.'

Kosten tot wel 200 euro

De Agronovo-man hoort van varkenshouders dat kreupelheid bij een zeug tot wel 200 euro kan kosten. 'Dat is een optelsom van productieverlies, minder biggen, verminderde uniformiteit, meer uitval en extra kosten voor vervanging', licht hij toe. 'Hardop durft niemand te zeggen in welke getalen kreupelheid op zeugenbedrijven voorkomt, maar het is meer dan men denkt. In Denemarken is de uitval onder zeugen vrij hoog. Daarom willen ze met klauwverzorging dat kengetal terugdringen.'

Het idee om de klauwen van zeugen te verzorgen voor een productiever en beter leven moet volgens Totté nog landen in varkensland. 'Bovendien ontbreekt de kennis over klauwverzorging. Als we de eerste box op een varkensbedrijf in Nederland of België plaatsen, regelen we daarom ook dat expertise uit Denemarken wordt ingevlogen.'

Eenmalige uitgave

Het apparaat (inclusief de liftpaal met motor en toebehoren) vergt volgens Totté een investering van zo'n 8.000 euro. 'Het is een eenmalige uitgave in een zeer degelijk en goed afgewerkt product', verzekert hij.

De ondernemer rekent voor: 'De PiggyTrim is al rendabel wanneer een zeugenhouder jaarlijks de kreupelheid van tien dieren kan voorkomen. In Denemarken wordt al op meer dan honderd zeugenbedrijven met dit systeem gewerkt. En ook zij doen dat niet voor niets.'

Het meest praktisch is om de installatie in de zeugenstal te plaatsen, in een loopgang met ruimte rondom de liftkooi. 'Een zeug loopt er zonder stress in. En als ze omhoog wordt gehesen, rust de buik comfortabel op de met rubber omklede balk. Zo komen de klauwen vrij voor de behandelaar, die vervolgens veilig het werk kan doen', legt Totté uit. 'Zeugen blijven rustig, terwijl ze netjes worden gepedicuurd.'

'Openheid is sleutel om van virus af te komen'

Het PRRS-virus verandert voortdurend. Met een goede monitoring is volgens Meester te zien of het virus op een varkensbedrijf aanwezig blijft door interne versleping of dat sprake is van insleep van buiten. Daarbij is ook het insleepmoment redelijk goed vast te stellen.

Meester analyseerde samen met Harsh Gupta van de Universiteit Utrecht en Corneel Vermeulen en Tijs Tobias van diergezondheidsdienst Royal GD anonieme data van varkensbedrijven uit het PRRS-voorlopersproject. Daar werden een biosecuritycheck en plan van aanpak uitgevoerd en er werd gedurende tweeënhalf jaar regelmatig op het PRRS-virus gemonitord.

'Via de verzamelde gegevens konden we zien of het PRRS-veldvirus op het bedrijf binnenkomt, of er sprake is van interne versleping en of bij de vaccins veranderingen optreden. De meeste PRRS-vaccins bevatten sterk verzwakte, maar geen dode virusdeeltjes. Deze deeltjes kunnen zich dus vermenigvuldigen, en daarmee ook veranderen', licht Meester toe.

Mutatie van PRRS-virus

Het PRRS-veldvirus muteert op een bedrijf minstens eens per week iets. 'Vind je alleen deze kleine genetische veranderingen, dan wijst dat op interne verspreiding', vertelt de onderzoeker. 'Maar is sprake van een grotere verandering, dan komt dat door recombinatie of door de introductie van een nieuw virus. Met geavanceerde technieken kunnen we inschatten hoe snel het virus hoort te veranderen.'

Als uit de monitoring blijkt dat sprake is van steeds hetzelfde PRRS-virus op het bedrijf, dan moet de varkenshouder vooral maatregelen nemen op het gebied van interne bioveiligheid. Is sprake van een virus dat sterk afwijkt van de eerder geanalyseerde stam, dan heeft een introductie van buiten plaatsgevonden en zijn dus ook maatregelen nodig om de externe bioveiligheid te verbeteren, geeft Meester aan.

Veel meer recombinanten

Het kan ook een recombinant zijn, waarbij nieuw virusmateriaal ontstaat uit de combinatie van twee verschillende bronnen. Analyse van een langer virusfragment leverde acht keer meer recombinanten op dan verwacht. Bij een regelmatig uitgevoerde monitoring kan ook het moment van introductie vrij nauwkeurig worden vastgesteld.

Een varkenshouder kan zo zien of het veldvirus is binnengekomen bij aanvoer van dieren of via een ander extern contact. Meester: 'Daarom adviseer ik om genetische codes van PRRS-virussen tussen contact- en buurbedrijven regelmatig te delen. Dat biedt inzicht in hoe het virus binnenkomt. Is het echt de wind of spelen andere bronnen en recombinatie een rol?'

Verder onderzoek moet uitwijzen of met routinemonitoring ook de belangrijkste verspreidingsroutes kunnen worden blootgelegd.