Lammerperiode geiten in volle gang: blijf bijsturen tijdens opfok

Op veel geitenbedrijven is de lammerperiode in volle gang. Een drukke periode voor de geitenhouder, wat het risico met zich meebrengt dat de aandacht na de eerste weken verslapt. 'Dat zou jammer zijn, want een optimale groei vraagt om voortdurende aandacht en tijdig bijsturen', zegt Noortje Kamphuis, vitalisator geiten bij Vitalvé.

Een goede opfok begint met de geitenlammeren zo snel mogelijk een goede kwaliteit biest geven. Gezien het grote aantal lammeren dat in korte tijd wordt geboren, lukt het vrijwel nooit om de dieren biest te voeren van de eigen moeder. Wel is het een optie om de biest van de geiten die net hebben gelammerd te verzamelen en dit te geven.

Dat vereist een goede hygiëne. 'Je moet de biest schoon winnen uit een schone uier met schone materialen en verstrekken in schone flesjes', licht Kamphuis toe. 'Geef de biest zo snel mogelijk of breng het direct naar de koeling of diepvries', voegt geitenspecialist Ronald Paardekooper van Voergroep Zuid toe.

Wanneer je het laat staan totdat alle geiten zijn gemolken, loopt het kiemgetal heel snel op en is de biest niet meer bruikbaar, vervolgt Paardekooper. Met een zogeheten brix-meter krijgt de geitenhouder inzicht in het gehalte aan antistoffen in de biest. Een brix-getal van boven de 23 is minimaal.

Bij een te laag brix-getal kan de geitenhouder de geitenbiest mengen met kunstbiest of volledig overstappen op kunstbiest. Dat is ook de beste oplossing wanneer het bedrijf kampt met Caprine Arthrits Encefalitis (CAE). Dit omdat die besmetting via de biest kan overgaan.

Verschillende soorten kunstbiest

Er zijn diverse soorten kunstbiest. Zo is er kunstbiest waarin bijvoorbeeld minder biestvet zit. Dit is dan vaak vervangen door andere vetten. Ook is er kunstbiest waaraan andere toevoegingen zijn gedaan, of je gebruikt volle kunstbiest die alleen is ingedroogd. Dit heeft voordelen voor de darmgezondheid.

Kamphuis adviseert de lammeren op de eerste dag met de fles drie porties biest te geven van ieder 5 procent van het lichaamsgewicht. Bij toediening via een sonde mag de eerste portie 8 procent van het lichaamsgewicht zijn en daarna in twee keer met de fles naar 15 procent worden opgehoogd.

'De biest moet lichaamstemperatuur hebben, omdat de slokdarmsleuf dan het beste werkt en de geitjes zo geen energie verliezen om de biest op te warmen', benadrukt Paardekooper.

Alle materialen die voor de biestgift worden gebruikt, moeten goed schoon zijn en er moeten steeds voldoende schone materialen klaarliggen om de dieren snel van biest te kunnen voorzien. Kamphuis: 'Schoonmaken houdt in dat je spoelt met koud water, daarna met heet water en dan nogmaals met koud water. Daarna reinig je.'

Na de eerste dag kunnen de lammeren het beste naar een groepje van bijvoorbeeld acht dieren. 'Dan heb je goed zicht en controle op ieder lammetje', stelt Paardekooper. De lammeren gaan vervolgens over op kunstmelk; de eerste vier weken op basis van magere melkpoeder. Dat stremt beter, waardoor de lammeren langer een vol gevoel hebben.

Omdat steeds duidelijker wordt dat darmgezondheid van groot belang is voor de weerstand en het productievermogen van geiten, kan het goed zijn de lammeren transitiemelk met kunstbiest te geven.

Vers voer en water

Enkele dagen na de geboorte kan volgens Paardekooper al worden gestart met het bijvoeren van kleine beetjes kracht- en ruwvoer aan de lammeren. 'Dat heeft een positief effect op het microbioom in de pens en de darmen.'

Volgens Kamphuis is daarbij essentieel dat steeds nieuw vers voer beschikbaar is. 'Geef dat minimaal tweemaal daags. De lammeren moeten daarbij ook steeds de beschikking hebben over vers, schoon water. Als ze niet drinken, dan eten ze ook niet. Uiteindelijk wil je dat ze op het moment van spenen (met circa acht weken) zo'n 150 tot 200 gram brok per geitje hebben opgenomen. Dat vraagt om veel aandacht en vaak en vers aanbieden.'

Vanaf een leeftijd van vier weken kunnen de lammeren over naar melk op basis van weipoeder. Dat verzadigt minder, waardoor de dieren meer brokken eten. En met melkpoeder lopen de lammeren kans op vervetting. Het gaat niet om het behalen van de hoogste groei, maar om een optimale gewichtsontwikkeling, stellen de specialisten.

Laat aandacht niet verslappen

Kamphuis: 'Na die eerste intensieve weken wil de aandacht voor de lammeren weleens verslappen. Blijf meerdere keren per dag kijken en zorg dat ze vers voer en drinkwater hebben. Controleer de voeropname en weeg de geitjes regelmatig. Met de Vital Opfok Monitor kun je dit goed bijhouden en doelen behalen: lammeren die op twaalf weken minimaal 650 gram voer hebben gegeten. Het streven is dat ze met zeven maanden 38 tot 42 kilo wegen.'

Paardekooper laat wegen liever achterwege. 'Dat geeft veel stressmomenten, iets waar lammeren gevoelig voor zijn. En dat staat een regelmatige groei in de weg. Voorkom ook dat lammeren te hard groeien en vervetten. Die dieren hebben onvoldoende pensontwikkeling, waardoor het spenen juist moeilijker gaat.'