'Als je leent, betaal je terug'

Ik kan zijn redenering wel volgen. Banken hebben immers leningen verstrekt op basis van de toenmalige politieke en maatschappelijke realiteit. Maar hij deed ook een andere uitspraak, namelijk dat boeren feitelijk gewoon bedrijven zijn. Dat is natuurlijk zo, maar dan beland je wel in de spagaat dat de overheid daar soms anders over lijkt te denken.

Van bedrijven kunnen we immers niet verwachten dat ze maatschappelijke problemen oplossen zonder dat daar een vergoeding tegenover staat. Hun grond wordt niet omgevormd naar 'landschapsgrond' waarop allerlei beperkingen liggen. Schiphol hoeft geen baan aan te leggen waar alleen zweefvliegtuigen mogen landen en Rockwool wordt niet verplicht 'steenwol' te gebruiken van 3 sterren Beter Leven-schapen.

Maar alle gekheid op een stokje: wat je leent, betaal je terug. We zijn allemaal ondernemer genoeg om dat te begrijpen. Het gaat echter mis als je tussentijds de spelregels verandert. Dat de politieke en maatschappelijke realiteit ineens anders is, is niet de schuld van de banken, maar ook niet de schuld van de boeren. Het is een nieuwe situatie waarmee we als hele samenleving te maken hebben.

Je verwacht dan dat iedereen een tikkie krijgt voor die transitierekening. Een rekening waar we overigens als sector graag ons eerlijke deel aan betalen. Maar dat moet natuurlijk ook kunnen worden terugverdiend. We blijven dus benieuwd naar het beloofde perspectief. Want niet alleen lenen, ook belofte maakt schuld.