Glastuinbouw+is+wegbereider+aardwarmte
Achtergrond
© Greenhouse GeoPower

Glastuinbouw is wegbereider aardwarmte

Geothermie Nederland heeft de ambitie om in 2030 de aardwarmteproductie in Nederland op te voeren naar 20 petajoule per jaar, gelijk aan het verbruik van alle huishoudens in Rotterdam en omgeving. Veertig projecten in de pijplijn moeten ervoor zorgen dat niet alleen de glastuinbouw, maar ook de gebouwen meer gebruik gaan maken van aardwarmte.

Geothermie vormt een duurzaam alternatief voor warmte uit fossiele brandstoffen, vooral in de glastuinbouw. Met doubletten produceren glastuinders warmte. Vanuit een put pompen ze warm water van een diepte van 2 tot 3 kilometer uit de grond, waar de temperatuur 70 tot 90 graden Celsius is.

Een pomp brengt het warme water vanuit de put naar warmtewisselaars om de kassen te verwarmen. Het afgekoelde water gaat via een tweede put terug de grond in, zodat het weer kan worden opgewarmd. Het water gaat dus niet verloren.


10 procent groei

Nadat de glastuinbouw in 2008 de eerste aardwarmteinstallatie in gebruik nam, heeft het gebruik van geothermie een vlucht genomen. Met een groei van 10 procent in 2020 bedraagt de jaarlijkse productie nu 6,2 petajoule per jaar, goed voor een besparing van 176 miljoen kubieke meter aardgas en een reductie van de CO2-uitstoot met 333.000 ton.

De bestaande techniek is inmiddels behoorlijk ver uitontwikkeld

Radboud Vorage, directeur Greenhouse Geo Power in Koekoekspolder

Om de ambities voor verdere uitbreiding te stroomlijnen, zijn op 1 januari 2021 Stichting Platform Geothermie en Dutch Association Geothermal Operators (DAGO) samengevoegd tot Geothermie Nederland.


Ambitie

De nieuwe vereniging heeft tachtig leden, naast producenten van aardwarmte installatiebedrijven, banken en adviesbedrijven. De ambitie is om naar honderd leden te gaan en gezamenlijk in 2030 een opschaling naar 20 petajoule te bereiken. Warmtenetten kunnen dan niet alleen de glastuinbouw, maar ook de gebouwde omgeving van duurzame warmte voorzien.

Dat gebeurt tot nu toe bij slechts twee van de 24 aardwarmtebronnen in Nederland: Trias Westland in Westland en Ammerlaan Geothermie, de installatie van Léon Ammerlaan, mede-eigenaar van tropischepotplantenkwekerij Ammerlaan The Green Innovator in Pijnacker.


Eerste sierteeltbedrijf

In 2010 was dat het eerste sierteeltbedrijf in Nederland dat aardwarmte gebruikte. Na een breuk in een van de buizen in 2017 was het rendabeler om nieuwe putten met een grotere diameter te boren.

Sinds 2019 is de nieuwe installatie in bedrijf, die met 600 kubieke meter warm water per uur een meer dan drie keer zo groot debiet heeft als de oorspronkelijke, ruim voldoende om 750.000 vierkante meter kassen, een zwembad, een school en 543 woningen te verwarmen.


Struggles met overheid

'Het aan elkaar lassen van de benodigde buizen was niet zo ingewikkeld', lacht Ammerlaan. 'Maar ik heb best wat struggles gehad met overheidsinstellingen om het voor elkaar te krijgen.'

Desondanks is de ondernemer blij met gemeente Pijnacker-Nootdorp, provincie Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap van Delfland, die alle medewerking verlenen. Een derde van de totale capaciteit van de aardwarmte-installatie is nog niet in gebruik. Gesprekken met toekomstige partijen moeten de rendabele inzet daarvan bij nog meer glastuinbouwbedrijven en woningen vlot trekken.


Opslag Duurzame Energie

De Opslag Duurzame Energie (ODE) op elektriciteit is daarbij een vertragende factor. Glastuinders moeten daardoor extra betalen voor het belichten van hun teelt met elektriciteit uit het net.

Omdat het goedkoper is om zelf elektriciteit op te wekken, hebben verschillende tuinders hun WKK in 2020 weer aangezet. Daardoor heeft Ammerlaan 10 tot 15 procent minder warmte afgezet dan daarvoor. Hij hoopt dat de ODE de komende kabinetsperiode van tafel gaat.


Recordopbrengst

Dat is ook de wens van Radboud Vorage, directeur van Greenhouse Geo Power in Koekoekspolder, het tuinbouwgebied bij IJsselmuiden, in 2011 het eerste aardwarmteproject van Oost-Nederland. In 2020 heeft de installatie met bijna 178.000 gigajoule warmte een recordopbrengst gehad.


Hijsen van buizen bij de aanleg van het warmtenet naar glastuinbouwbedrijven in Koekoekspolder.
Hijsen van buizen bij de aanleg van het warmtenet naar glastuinbouwbedrijven in Koekoekspolder. © Greenhouse GeoPower

Eind 2021 neemt het collectief van acht bedrijven, als het tijdig de vergunningen krijgt, een nieuwe productieput in gebruik. Daarnaast gaan Duurzame Voorne in Voorne en Trias Westland 2 in Westland dit jaar in productie, evenals de Haagse Aardwarmte Leyweg in Den Haag, als eerste aardwarmteproject specifiek gericht op de binnenstedelijke omgeving.

De leden van Geothermie Nederland hebben een lijst van twintig aardwarmteprojecten die zij de komende vijf jaar kunnen realiseren. Dat betekent een verdubbeling van de huidige capaciteit. 'Daarbij gaat het niet om projecten van het type 'rocket science', want de bestaande technologie is inmiddels behoorlijk ver uitontwikkeld en breed toepasbaar in alle geplande projecten', zegt Vorage.


Geologisch onderzoek

Tussen 2025 en 2030 wil Geothermie Nederland nog eens twintig aardwarmteprojecten hebben afgerond. Daarvoor is nog geologisch onderzoek nodig, omdat de aardlagen niet overal in Nederland hetzelfde zijn samengesteld.

Ook zaken als de aansluiting op warmtenetten, vergunningen en contracten met afnemers vragen nog uitzoekwerk. Maar als het lukt, levert geothermie in 2030 evenveel warmte als het verbruik van alle huishoudens in Rotterdam en omgeving.



'We willen markt en omgeving beter op elkaar afstemmen'

Hans Bolscher is sinds 1 april voorzitter van Geothermie Nederland. Als adviseur en bestuurder is hij al vijftien jaar actief op het gebied van energie, klimaat en innovatie. Hij ziet geothermie als een cruciaal element in de energietransitie. In zijn ogen is deze nu te veel gefocust op de duurzame opwekking van elektriciteit en zou duurzame warmte meer aandacht moeten krijgen. Wat Bolscher betreft ligt de uitdaging voor Geothermie Nederland vooral in het uitrollen van de succesvolle aardwarmteprojecten in de glastuinbouw naar de gebouwde omgeving. Volgens de voorzitter van Geothermie Nederland is over warmtenetten al veel gesproken, maar in de praktijk nog weinig uitgevoerd, omdat het een ingewikkeld proces is. Daarbij werken niet alleen praktische zaken, maar ook wet- en regelgeving belemmerend. Ook zijn opties die gebruikmaken van traditionele en vervuilende verwarmingsmethodes met fossiele brandstoffen vaak goedkoper. Door deze financieel onaantrekkelijk te maken en tegelijk in de beginfase subsidies te verstrekken voor duurzame alternatieven als aardwarmte, kunnen financiële prikkels naar twee kanten werken. Op den duur moet de duurzame energiesector financieel op eigen benen kunnen staan. Bolscher wil vooral kijken naar kansen om de bedrijfsmatige als de politieke kant van de energiewereld dichter bij elkaar te brengen en belemmeringen weg te nemen. 'We hebben een branche met sterke spelers en nieuwe partijen staan klaar om toe te treden om met techniek en innovatie onze ambities samen waar te maken. Wat we voor elkaar moeten krijgen, is het scheppen van een kader waarin markt en omgeving op elkaar zijn afgestemd. Anders gebeurt er niets.'

Bekijk meer over:

Weer

  • Zondag
    25° / 11°
    60 %
  • Maandag
    18° / 15°
    70 %
  • Dinsdag
    17° / 8°
    60 %
Meer weer