Melkveehouderijen+in+Belgi%C3%AB+groeien+juist
Achtergrond
© Twan Wiermans

Melkveehouderijen in België groeien juist

Melkveehouderijen in Vlaanderen die te veel stikstof uitstoten voor de nabije natuur, worden verplaatst of uitgekocht dankzij een flankerend beleid. In Wallonië is de veedichtheid geen enkele reden tot zorg. Het geeft de Belgische veehouders de mogelijkheid om te blijven groeien, mede omdat het aantal bedrijven juist krimpt.

De melkproductie in België is in tien jaar toegenomen met 32 procent, grofweg van zo'n 3 miljard naar 4 miljard kilo. Daarmee behoren de zuiderburen tot de grootste groeiers in Europa.

'We hebben veel gunstige omstandigheden, zoals een zeeklimaat, een behoorlijk kennisniveau, een goede infrastructuur, toeleveranciers en zo'n dertig verwerkende bedrijven', zegt Renaat Debergh, afgevaardigd bestuurder van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie.

Afschaffing melkquota

Mede als gevolg van de afschaffing van de melkquota is een stevige schaalvergroting in gang gezet, vult Roel Vaes, rundveeadviseur bij de Belgische Boerenbond aan. 'Terwijl het aantal melkveehouders met 3 procent terugliep, groeide de productie in Vlaanderen in 2018 tot ruim boven de 600.000 kilo melk per bedrijf.'

Op korte termijn is er veel onzekerheid, zoals de brexit

Renaat Debergh, afgevaardigd bestuurder van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie

Er zijn verschillen tussen Wallonië en Vlaanderen. Waar de Walen hebben ingezet op extensieve veehouderij met relatief veel biologische melkafzet, gaan de Vlamingen voor intensivering. 'De ruimte is beperkt en het land is duur en versnipperd. Een gemiddeld perceel in Vlaanderen is kleiner dan 1 hectare en daardoor is het concept van weidemelk moeilijker te realiseren in Vlaanderen', zegt Vaes.

Ondernemersvraagstukken

De belangrijkste ondernemersvraagstukken schudt Vaes uit zijn mouw. 'Rentabiliteit en vooral de vraag of investeringen uit kunnen. Daarom willen de boeren hun boekhoudkundige cijfers goed in beeld hebben', zegt hij.

'Daarnaast moeten ze zekerheid van afzet zoeken. Door de groei liggen volumebeperkingen, zeker bij een aantal private kopers, op de loer. Daarom moeten de komende jaren waarschijnlijk meer boeren kiezen voor een coöperatie waar deze discussie voorlopig nog niet wordt gevoerd.'

Prijs

Volgens Debergh heeft de zuivelindustrie volop geïnvesteerd en is een verdere groei mogelijk. 'We voeren nog zo'n 900 miljoen kilo melk in.' De prijs is over het algemeen iets lager dan in Nederland. 'Dat past bij een groeimarkt waarin de afnemers moeten investeren en nieuwe markten aanboren. Dat doen we onder andere met mozzarella van koemelk.'

Verdere groei van melkveehouderijen is mogelijk, want jaarlijks voert België 900 miljoen kilo melk in.
Verdere groei van melkveehouderijen is mogelijk, want jaarlijks voert België 900 miljoen kilo melk in. © Twan Wiermans

De huidige prijsvorming heeft volgens Vaes voor- en nadelen. 'In Nederland vraagt FrieslandCampina veel van zijn leden, vooral op het gebied van duurzaamheid. Dan is de vraag of de hogere prijs zich terugbetaalt.' Debergh: 'We zien weinig melkveebedrijven zich bij FrieslandCampina aansluiten, integendeel zelf. En in Nederland heeft de komst van fosfaatrechten ook een gunstig effect op de prijs.'

Fosfaatrechten

In België groeide de melkveestapel in 2018 met een kleine 2 procent tot 529.000 koeien. De productie steeg ruim 4 procent. En dat terwijl in Nederland, door de komst van fosfaatrechten, het aantal melkkoeien met bijna 7 procent daalde tot dik 1,5 miljoen. De productie liep met een kleine 3 procent terug.

In plaats van een fosfaatplafond en afspraken over stikstof leunt Vlaanderen sinds 2007 op nutriëntenemissierechten. Dit zijn individuele en verhandelbare rechten die op basis van de stikstof- en fosfaatproductie bepalen hoeveel dieren op een bedrijf mogen worden gehouden.

Grensstreek

Wie in de grensstreek met Nederland uit wil breiden, kan nutriëntenemissierechten voor runderen kopen. Wat betreft de ammoniakuitstoot en de stikstofdepositie geldt er een algemene PAS-regeling in Vlaanderen, zegt de rundveespecialist bij de Boerenbond.

'Per bedrijf is duidelijk welke ontwikkelmogelijkheden er zijn en welke milieumaatregelen kunnen worden genomen. Voor 'rode bedrijven', waarvan de stikstofdepositie in de nabije natuur te hoog is, is er flankerend beleid uitgewerkt.'

Duurzaamheidsmonitor

De inspanningen op het gebied van duurzaamheid zijn in volle gang. Sinds 2014 kent de Belgische zuivelsector, als eerste landbouwtak, een duurzaamheidsmonitor. Daarbij wordt in kaart gebracht welke maatregelen ondernemers vrijwillig nemen.

'We merken dat dit stimulerend werkt en dat al een op de drie bedrijven zelf groene stroom opwekt', zegt de confederatiebestuurder. 'We gaan de komende jaren ook een stevig tandje erbij zetten, bijvoorbeeld met de focus op permanent grasland.'

Politieke klimaat

'De aandacht voor het milieu en klimaat groeit hier zeker', zegt Vaes. 'Maar niet alle maatregelen passen goed bij elk bedrijf.' Volgens de adviseur zal het politieke klimaat daar de komende jaren een stempel op drukken. Ook de omvang van de veestapel staat in het druk bebouwde Vlaanderen ter discussie.

Als exporteur heeft België te maken met alle grillen op de wereldmarkt. 'Met veel onzekerheid op de korte termijn, zoals handelsmaatregelen en de brexit', zegt Debergh. 'Op de lange termijn verwachten we groei.' Zowel de Boerenbond als de zuivelindustrie denkt dat de sector de komende jaren met 1 tot 2 procent blijft groeien. 'Gematigd en niet ongebreideld. Daar is helemaal niets mis mee', vindt Debergh.

Nederland en Frankrijk zijn belangrijke afzetmarkten
De zevenduizend melkveebedrijven in België leveren jaarlijks bijna 4 miljard kilo melk aan de melkverwerkende bedrijven. De zuivelindustrie realiseerde hiermee in 2017 een omzet van 5,5 miljard euro. Zo'n 60 procent is bestemd voor de export. Nederland en Frankrijk zijn belangrijke afzetmarkten. Oman en Pakistan zijn de grootste groeimarkten, gevolgd door China, Egypte en Singapore. Als Europese speler doet België het goed. Tot 2018 kennen de Nederlandse en Belgische melkveehouderij een gelijkwaardige groei. Sinds 2005 groeien in Europa alleen melkveehouderijen in landen als Ierland en Luxemburg procentueel harder. Naar het Nederlandse voorbeeld ZuivelNL kent België sinds afgelopen maart MilkBE. Deze brancheorganisatie is opgericht door de landbouworganisaties ABS, Boerenbond, FWA en de zuivelindustrie BCZ-CBL. Het budget van 5 ton is voorlopig bescheiden. Naast de aandacht voor kwaliteit en voedselveiligheid is een verdere verduurzaming van de zuivelsector een van de prioriteiten. Over de periode 2000 tot 2015 meldt de BCZ-CBL al een daling van 26 procent van de carbon footprint per kilo rauwe melk. De zuivelindustrie verbruikte tussen 2005-2017 een kwart minder energie per 1.000 kilo verwerkte melk. Het waterverbruik liep in dezelfde periode met 27 procent terug. BCZ-CBL-voorzitter Catherine Pycke zei tijdens de jaarvergadering in juni dat de inspanningen op het gebied van duurzaamheid lonen. 'Laat ons nu de moed hebben om, met realiteitszin en goede afspraken, opnieuw een belangrijke stap vooruit te zetten. Zo nemen wij alvast onze maatschappelijke verantwoordelijkheid op voor de komende generatie.'

Bekijk meer over:

Weer

  • Vrijdag
    19° / 5°
    10 %
  • Zaterdag
    21° / 4°
    10 %
  • Zondag
    21° / 8°
    50 %
Meer weer