Mestmarkt en dure fosfaatrechten beperken winst melkveehouders

‘De melkprijs trekt wel bij, maar fosfaat moet worden betaald en ook de mestafzet kost de Nederlandse melkveehouder veel geld’, zegt Jehannes Miedema. Hij is commercieel directeur bij Farmel. Volgens hem ligt de kostprijs van Nederlandse melkveehouders 10 tot 15 cent per kilo hoger dan in omliggende landen. ‘In veel landen om ons heen kunnen ze met een melkprijs van 40 cent makkelijk break-even draaien.’ In Nederland ligt de gemiddelde kritische melkprijs op dit moment op 49 cent per kilo.

De vraag is of melkveehouders deze winter een financieel buffertje kunnen aanleggen. ‘De liquiditeit in de Nederlandse melkveehouderij is al laag’, zegt Miedema. ‘Ik kan mij voorstellen dat veehouders die 350 euro per kilo fosfaatrecht kunnen incasseren nu toch hun knopen gaan tellen. Dat kan een interessant moment zijn om het vee weg te doen. Voor de blijvers is het volgens hem een andere afweging. ‘Nu fosfaat kopen is geen pretje. Het kost jaren om dat terug te verdienen.’

De meeste zuivelbedrijven verhogen de melkprijs in november opnieuw. FrieslandCampina verhoogt de garantieprijs voor gangbare melk met 1,50 euro naar 47 euro per 100 kilo. Het is de derde maandelijkse stijging van 1,50 euro op rij. De biologische garantieprijs stijgt met 1,25 euro naar 66,50 euro. Bij Royal A-ware loopt de gewogen gemiddeld uitbetaalde melkprijs op met 1,55 euro naar 49,99 euro. De biologische melkprijs stijgt daar met 1 euro naar 68,80 euro.

Arla is de uitzondering. De coöperatie verlaagt de voorschotprijs voor gangbare melk met 0,59 euro naar 45,42 euro per 100 kilo. Biologisch daalt de prijs met 1,28 euro naar 66,99 euro. Het is de eerste verlaging dit jaar: sinds maart verhoogde Arla de melkprijs elke maand.

In de zuivelmarkt zet de inmiddels bekende tweedeling in de markt onverminderd voort. Aan de vetkant zijn de voorraden en het aanbod groot met lage prijzen tot gevolg. Aan de eiwitkant zijn juist tekorten, met prijzen die historisch hoog zijn.

Boter ruim voorhanden

Volgens ZuivelNL-analist Martin Valstar is het aanbod van boter ‘groot en ruim, zowel qua voorraden als qua aanvoer’. ‘De vraag is niet krachtig genoeg om dat op te vangen, maar er is ook te weinig verkoopdruk om de prijs verder te laten zakken. Veel inkopen voor de feestdagen zijn al gedaan. Internationaal is er ook geen steun: in de VS en Australië zijn de boterprijzen verder gedaald.’

De prijzen voor mageremelkpoeders lopen weer verder op. Valstar sluit niet uit dat magere melkpoeder daardoor het prijsniveau van vollemelkpoeder gaat benaderen. ‘Dat is uniek, het is niet eerder voorgekomen.’ Ook Miedema ziet deze bijzondere situatie. ‘De prijsstijgingen zetten nog steeds licht door’, zegt hij. Magermelkpoeder kruipt richting de 400 euro per 100 kilo. ‘Het is afwachten of de prijs die grens ook gaat aanraken, en wanneer dan. De markt blijft heel krap.’ Miedema verwacht dat de prijzen aan de vetkant tegelijkertijd nog lager kunnen uitkomen. ‘Er is nog steeds enorm veel voorraad.’

Lees ook: Melkpoeders zetten opmars deze week voort

De melkaanvoer is inmiddels gedaald en ligt lager dan vorig jaar. Maar er is volgens Valstar nog steeds veel aanbod. ‘We vergelijken de aanvoer met vorig jaar. In de tweede helft van 2025 was de groei van de productie enorm. Het aanbod is nu nog steeds ruim voldoende.’ Dat blijkt ook uit de cijfers. Over januari tot en met september lag de aanvoer in Nederland nog 3,4 procent hoger dan vorig jaar. Miedema ziet bij Farmel dat de Nederlandse aanvoer harder daalt dan de Belgische.

Dat de markt voor mageremelkpoeder niet in balans is, blijkt volgens Miedema uit de marktsituatie die ‘backwardation’ wordt genoemd. Melkpoeder voor levering in de toekomst is goedkoper dan voor directe levering. Normaal is dat andersom, omdat levering voor later extra kosten met zich meebrengt, bijvoorbeeld voor opslag. Miedema: ‘Poeder voor het voorjaar is goedkoper dan poeder voor nu, omdat iedereen afwacht of de prijzen gaan zakken.’ De tegenhanger van ‘backwardation’ is ‘Contango’. Hierbij is kopen in de toekomst juist duurder dan nu.

Valstar vindt het bijzonder dat ondanks alle onrust in de wereld de vraag naar zuivelproducten goed blijft. ‘En ook ondanks de zeer ruime melkproductie. De markt absorbeert het allemaal. Dat heeft alles te maken met de grote vraag naar eiwitten. Die trend begon in de Verenigde Staten en is overgewaaid naar andere werelddelen.’

Bekijk de actuele zuivelprijzen op onze marktpagina