Maatschappelijke organisaties doen aangifte tegen vleesgigant JBS

De aangifte bij het Openbaar Ministerie (OM) is gedaan door de Transnational Legal Coalition (TLC). Daarin werken onder meer milieuorganisatie Mighty Earth, het Global Legal Action Network (GLAN), het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR), onderzoeksorganisatie FIND en King’s College London samen.

De aangifte richt zich tegen JBS N.V., de in Nederland gevestigde moedermaatschappij van het Braziliaanse vleesconcern. De organisaties stellen dat opbrengsten uit rundvlees dat is geproduceerd op illegaal ontboste grond vanuit Brazilië naar de Nederlandse moedermaatschappij stromen. Ze willen dat het OM daar strafrechtelijk onderzoek naar doet.

Ook zijn klachten ingediend tegen banken en zakelijke dienstverleners van JBS. In Nederland gaat het onder andere om Rabobank, ING, EY, KPMG en Loyens & Loeff. Zij zouden volgens de coalitie mogelijk onvoldoende hebben gedaan om witwasrisico's te onderzoeken.

Gevolgen voor Nederlandse veehouders

Voor Nederlandse rundvee- en vleesveehouders heeft de aangifte vooralsnog geen directe gevolgen. De zaak kan wel bijdragen aan strengere aandacht voor de herkomst en traceerbaarheid van runderen en rundvlees in internationale handelsketens. Dat kan ook gevolgen hebben voor de concurrentiepositie van Europees rundvlees als aan import uit landen als Brazilië strengere eisen worden gesteld. Of dat daadwerkelijk gebeurt, is niet duidelijk.

JBS is ook het moederbedrijf van onder andere De Vegetarische Slager en Vivera, eveneens een bedrijf in de vegetarische vleesvervangersindustrie. De gevolgen voor deze bedrijfstakken zijn ook nog niet duidelijk.

Miljoenen hectares ontbossing

De coalitie van milieu- en mensenrechtenorganisaties baseert zich onder meer op onderzoek van AidEnvironment. Daaruit zou blijken dat JBS tussen 1988 en 2026 via directe en indirecte leveranciers kan worden gelinkt aan ruim 6,5 miljoen hectare ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied. De organisaties proberen de vermeende illegale ontbossing nu te koppelen aan Europese antiwitwasregels. Hun redenering is dat geld dat wordt verdiend aan runderen van illegaal ontboste grond als opbrengst uit criminaliteit kan worden gezien.

Bláithín Quigley, coördinator van de TLC, zegt hierover: 'Illegale ontbossing in het Amazonegebied is een ernstig misdrijf, geen verdienmodel. Inheemse volkeren en maatschappelijke organisaties strijden hier al tientallen jaren tegen. De TLC is opgericht om via het recht op te treden tegen partijen die medeplichtig zijn aan milieucriminaliteit in internationale productieketens. Dit is onze eerste gezamenlijke stap om de keten van JBS aan te pakken.'

De juridische stappen beperken zich niet tot Nederland. In totaal zijn veertien klachten ingediend in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Duitsland.