Van Essen wil uniform beleid voor zones rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden

Nieuws Politiek Peter Smit 02 nov 2026 om 12:27uur

Landbouwminister Jaimi van Essen werkt aan een uniforme landelijke aanpak voor zones rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De keuze voor landelijke uitgangspunten en rijksregels moet voorkomen dat een lappendeken aan regelgeving ontstaat.

Landbouwminister Jaimi van Essen (LVVN) tijdens een commissiedebat.

Provincies krijgen wel mogelijkheden voor maatwerk. De landelijke aanpak blijkt uit antwoorden van de minister op Kamervragen van het CDA. In de zones rond natuurgebieden wil het kabinet sturen op extensieve vormen van landbouw met perspectief voor boeren. Samen met provincies wordt momenteel per Natura 2000-gebied bekeken of zonering nodig is. Daarbij worden natuurdoelanalyses gebruikt naast beschikbare lokale kennis van de gebieden.

Een landelijke aanpak komt ook het gelijke speelveld ten goede, stelt Van Essen. Uniformiteit betekent volgens hem niet dat in elke zonering exact dezelfde aanpak wordt toegepast.

Lees ook: Niet afstand, maar natuur gaat stikstofmaatregelen voor boeren bepalen

Provincies moeten ruimte krijgen om rekening te houden met gebiedseigen kenmerken en bestaande gebiedsprocessen. Landelijke regels en doelen voor natuurherstel blijven daarbij leidend. Maatwerk mag volgens de minister niet betekenen dat daarop wordt ingeleverd. Te veel regels zouden bovendien uitvoering en handhaving ingewikkelder maken.

Een mogelijkheid voor maatwerk is om zonegrenzen langs perceel- en landschapsstructuren te leggen. Bij gebieden waar waterdoelen de opgaven bepalen, kan worden gekozen voor een andere begrenzing, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. De minister komt dit najaar met een Kamerbrief met een nadere uitwerking van wat als maatwerk mogelijk is.

Dominante windrichting

Van Essen is geen voorstander van een gebiedsaanpak waarbij zones worden bepaald door bijvoorbeeld perceelgrenzen of de in Nederland dominante windrichting. Zulke factoren kunnen veranderen, waardoor regels regelmatig zouden moeten worden aangepast.

De minister kiest daarom voor duidelijke zonegrenzen met daarbinnen ruimte voor aanpassingen bij de drukfactoren in een gebied. Een alternatieve gebiedsaanpak blijft mogelijk als daarmee aantoonbaar hetzelfde natuurhersteldoel wordt bereikt.

LTO-voorzitter Ger Koopmans pleit bij het ministerie juist voor meer vrijheden voor de provinciale overheden bij de gebiedsprocessen. ‘De aanpak in de zonering staat of valt met de vrijheid die de provincies krijgen om zelf met eigen invulling de doelen te halen. Dreigende Haagse dictaten verpesten de gebiedsgerichte aanpak.’

Lees ook: Stikstofoverleg minister en landbouwpartijen afgelopen: ‘Nu afwachten’