Kabinet moet kleur bekennen in stikstof: over links of rechts

JA21, SGP en BBB stuurden donderdag een brief naar het kabinet, een dag voordat landbouwminister Jaimi van Essen de uitwerking van de stikstofplannen presenteert. In die brief bieden de drie oppositiepartijen ‘steun aan het belastingplan en een constructieve houding richting de begrotingen voor 2027’. Met die steun heeft het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA een meerderheid in de Tweede Kamer, maar niet in de Eerste Kamer.

In ruil voor hun steun vragen JA21, BBB en SGP wel wat terug. Zij willen lastenverlichting voor middeninkomens en ondernemers. Verder vragen ze om strenger migratiebeleid, ruimte voor boeren en een pas op de plaats bij medisch-ethische ontwikkelingen. Ook moet de btw-verhoging op sierteeltproducten van tafel.

Om ruimte voor boeren te creëren, willen de drie partijen onder meer de GVE-normen schrappen, de rekenkundige ondergrens invoeren per 1 januari (veel sneller dan het kabinet) en een zonering van maximaal 250 meter instellen.

Lees ook: JA21, BBB en SGP stellen landbouweisen in ruil voor steun aan kabinet

Daarmee vragen de drie partijen niet om enkele technische wijzigingen, maar om een andere benadering van het stikstofbeleid. Waar het kabinet ruimte voor vergunningverlening wil creëren door eerst de stikstofuitstoot terug te dringen, willen JA21, BBB en SGP sneller juridische en beleidsmatige ruimte voor boeren creëren.

Als het kabinet uitgestoken hand van de rechtse oppositie aanneemt, dreigt het de steun van PRO en Volt te verspelen. Zij willen niet dat de stikstofplannen worden afgezwakt.

Landbouwminister Jaimi van Essen gaf eerder al aan niets te voelen voor afzwakkingen. Hij denkt dat dit de vergunningverlening in gevaar brengt. Bijvoorbeeld een te snelle invoering van een rekenkundige ondergrens voor stikstofdepositie, nog voordat vaststaat dat de uitstoot daadwerkelijk daalt.

Grote vermogens zwaarder belasten

Het kabinet sprak de afgelopen dagen met meerdere oppositiepartijen, waaronder PRO en Volt, die samen ook voor een meerderheid kunnen zorgen in beide Kamers. Deze partijen willen juist aanpassing op andere dossiers, zoals het belastingplan. Zij willen ook lastenverlichting, vooral voor werkenden. Een zwaardere belasting van grote vermogens moet dat mogelijk maken, maar daar wil de VVD niet aan.

Het kabinet zoekt niet alleen een meerderheid buiten de coalitie, maar moet daarvoor eerst zijn eigen interne richtingenstrijd oplossen. De coalitie is onderling nog altijd verdeeld over de te kiezen richting. D66 en CDA hebben een voorkeur voor links, de VVD wil over rechts. De brede meerderheid waar het kabinet nog altijd naar zegt te streven, sluiten de meeste oppositiepartijen uit.

Boeren vormen nu een onderdeel van de discussie die verder gaat dan losse stikstofmaatregelen. Hun perspectief op vergunningverlening en bedrijfsontwikkeling wordt onderdeel van de politieke ruil waarmee het kabinet zijn begroting door beide Kamers probeert te krijgen.