Europese Centrale Bank laat rente met rust maar heeft te maken met Franse onrust

De belangrijkste beleidsrente van de ECB is gelijk gehouden op 2,5 procent. Dat kondigt ECB-president Christine Lagarde aan, die eerder vandaag aangaf dat ze volgend jaar februari vroegtijdig vertrekt bij de bank in Frankfurt. Na een rentevehoging in september van een kwart procentpunt pauzeert de centrale bank.

Dat de beleidsrente gelijk wordt gehouden is opvallend. Door heel Europa lopen inflatiecijfers weer langzaam omhoog door de stijgende energieprijzen. De inflatie in België is deze maand tot boven de 5 procent gestegen. Gas kost bij onze zuiderburen nu ruim de helft meer dan een jaar geleden.

De inflatie in Nederland is voor deze maand nog niet bekend, maar in september lag deze op 3,4 procent, fors boven de doelstelling van krap 2 procent. In Frankijk en Duitsland liep de inflatie in september op naar respectievelijk 3,1 en 3,3 procent. Voor de hele Eurozone ging het om 3,8 procent.

Hoogste punt sinds inflatieschok

Daarmee staat de Europese inflatie op het hoogste punt sinds de nasleep van de inflatieschok van 2021-2023. Ondertussen stijgt voedselinflatie mee, maar gematigd: van 1,1 naar 1,3 procent.

Tegelijkertijd zijn er ook argumenten voor dit besluit te geven. Hoewel de economie dit jaar beter heeft gepresteerd dan verwacht, neemt de economische groei waarschijnlijk af door de hogere energiekosten.

Daarnaast zijn de langetermijnrentes aanzienlijk gestegen, sterker dan de ECB had verwacht. Deze stijging zorgt ervoor dat de financiële omstandigheden al krapper worden. Daarmee wordt het effect van de eerdere renteverhogingen versterkt. Dit geeft de bank de mogelijkheid om meer tijd te nemen voor de volgende stap, oftewel het al dan niet aanpassen van de rente in december.

Over de beleidsrente van ECB

De beleidsrente is het tarief dat de ECB hanteert als rente voor kortlopende leningen aan commerciële banken. Deze rente bepaalt niet direct wat boeren voor hun lening betalen, maar werkt door in de marktrente waarop banken hun financiering baseren.

Deze marktrentes worden gevormd op de geldmarkt, zoals de Euribor (variabel) of diverse renteswapmarkten (vast). De bank telt daar vervolgens een opslag bij op die onder meer afhangt van de financiering, kosten en het risico van het landbouwbedrijf.

De aandacht gaat in het bijzonder uit naar Frankrijk. De kapitaalmarkt maakt zich al langer zorgen om de houdbaarheid van de Franse staatsfinanciën. De politieke en sociale onrust in het land gooide nog eens vuur op die angst.

Dit resulteerde in het omhoogschieten van de 10-jaarsrente op Franse staatsobligaties. Daarnaast verzwakte de euro ten opzichte van andere valuta’s, met name de dollar. Sinds juni is de Franse rente in één lijn gestegen van 3,5 naar ruim 5 procent. Op moment van schrijven staat de rente op 4,9 procent.

Lees ook: Franse onrust en hoge energieprijzen houden euro onder druk

De onrust rond Franse staatsobligaties is nog niet ernstig genoeg om de ECB te laten ingrijpen. De Franse problemen zijn tot nu toe nauwelijks overgeslagen naar andere eurolanden.

Mocht dat wel gebeuren en lopen de renteverschillen sterk en ongecontroleerd op, dan kan volgens een recent rapport van Raboresearch de ECB alsnog ingrijpen om ‘besmetting van andere landen’ te beperken. Vooralsnog ziet de bank daar geen aanleiding toe en houdt zij er eerder rekening mee dat de ECB eerder stopt met de cyclus aan renteverhogingen, mocht er toch ‘besmetting’ plaatsvinden.

Amerikaanse verkiezingen

Niet alleen de ECB, maar ook de Amerikaanse centrale bank (FED) heeft de beleidsrente deze week ongewijzigd gelaten op 3,75 tot 4 procent. Een besluit dat de Amerikaanse president niet verder in het harnas zal jagen, aangezien hij de rente liever ziet dalen.

Een nieuwe renteverhoging zou vlak voor de Amerikaanse midterm-verkiezingen niet goed uitkomen voor de Republikeinse regering. De FED gaat niet in op deze redenatie en geeft aan eerst meer economische inzichten nodig te hebben om in december, na de verkiezingen, tot een goede afweging te kunnen komen voor een eventuele renteverhoging. Zowel economen als de markt verwachten gezien de noodzaak van een renteverhoging dat deze er in december alsnog komt.

Lees ook: Oliemarkt: herstel uit Perzische Golf, maar diesel blijft schaars

Hoewel de Amerikaanse economie sterker presteert dan verwacht, heeft het aanhoudende conflict met Iran geresulteerd in een hogere inflatie. Met name de hogere energieprijzen lijken ook daar de oorzaak te zijn. Daar komt bij dat de FED, bij monde van haar president, zelf aangeeft dat de inflatie al zes jaar lang te hoog is en dat daarom een relatief hogere Amerikaanse beleidsrente nodig blijft.

Hoewel de ECB de rente ongewijzigd laat, is de cyclus van renteverhogingen mogelijk nog niet voorbij. Het risico dat de inflatie nog verder omhooggaat, valt zeker niet uit te sluiten. Tegelijkertijd zijn de financiële omstandigheden voor marktpartijen krapper geworden door onder andere de onrust op de kapitaalmarkten zoals die van staatsobligaties.

Door die krapte wordt het remmende effect van eerdere renteverhogingen van de ECB versterkt. Omdat de inflatierisico's hardnekkig blijven, verwachten zowel economen als de markt in december alsnog een renteverhoging van de ECB.