Oliemarkt: herstel uit Perzische Golf, maar diesel blijft schaars

Volgens Rabobank is de afgelopen weken het beeld ontstaan dat de oliestromen door de Straat van Hormuz grotendeels zijn hersteld. De export van ruwe olie uit de regio ligt weer op ongeveer 65 tot 70 procent van het niveau van voor de oorlog. Maar dat betekent niet dat de oliemarkt weer normaal functioneert. Vooral de export van geraffineerde producten, zoals diesel, blijft met ongeveer de helft van het oude niveau sterk achter.

Volgens ING houdt dit de prijzen voorlopig goed ondersteund. De prijs voor een vat ruwe Brent-olie noteert 100 dollar per vat. De nervositeit zal volgens de bank aanhouden totdat er tekenen zijn van vooruitgang in een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran.

De hogere export in de golf wordt volgens Rabobank vooral mogelijk gemaakt door een 'Hormuz-shuttlesysteem'. Kleine tankers vervoeren olie vanuit de Perzische Golf naar grote schepen buiten de Straat van Hormuz, waar de lading via en overslag wordt overgezet. De Amerikaanse marine begeleidt deze transporten. Dit systeem werkt inefficiënt en brengt hoge transport- en verzekeringskosten met zich mee. Daardoor blijft fysieke olie aanzienlijk duurder dan futures.

Rabobank ziet de toegenomen oliestromen als een tijdelijke verlichting voor de markt, maar waarschuwt tegelijkertijd voor nieuwe escalaties in het Midden-Oosten. Wanneer Iran merkt dat het minder invloed krijgt op de scheepvaart door de Straat van Hormuz, kan het volgens de bank proberen die druk te herstellen met nieuwe aanvallen op tankers of exportfaciliteiten in de regio.

Dieselprijs daalt

Behalve de prijs van ruwe Brent-olie is ook de prijs van diesel verder gezakt. Op de ICE-gasoilmarkt, een belangrijke graadmeter voor de dieselprijs in Europa, is de notering in oktober met 7 procent gedaald. De prijs voor diesel bij LTO Ledenvoordeel is teruggezakt naar een prijs van 191 euro per 100 liter.

Op vrijdag stemde de G7 ermee in om 100 miljoen vaten olieproducten uit reserves vrij te geven, wat door het International Energy Agency (IEA) wordt gecoördineerd. Het zal voornamelijk diesel omvatten. Deze vrijstellingen beginnen onmiddellijk voor een periode van vier maanden, terwijl er in de eerste twintig dagen een aanzienlijke dieselvrijstelling zal plaatsvinden.

De stap van de G7 zorgt ervoor dat de Amerikaanse president Donald Trump de mogelijkheid van een exportverbod uitsluit. Eerder dreigde hij een exportverbod voor Amerikaanse diesel in te stellen om de sterk stijgende dieselprijzen in eigen land af te remmen. Deze boodschap leidde tot verontwaardiging bij westerse partners. Vervolgens koppelde Trump het dossier van het exportverbod aan de eis om dieselvoorraden van andere landen vrij te laten komen.

Volgens Rabobank blijft de wereldwijde dieselmarkt uitzonderlijk krap door een combinatie van factoren. De export van geraffineerde olieproducten uit het Midden-Oosten ligt door de verstoringen rond de Straat van Hormuz en de zeestraat Bab-el-Mandeb nog altijd fors lager dan voorheen, terwijl ook een deel van de raffinagecapaciteit in de regio uit bedrijf is. Tegelijkertijd beperken Russische exportverboden, ingevoerd na Oekraïense aanvallen op raffinaderijen, het beschikbare aanbod op de wereldmarkt.

China kiest er bovendien voor om meer brandstoffen voor de eigen markt te behouden en voert slechts beperkt extra diesel uit. Daartegenover staat dat Amerikaanse raffinaderijen al vrijwel op volle capaciteit draaien. Rabobank verwacht daarom dat diesel- en gasolieprijzen hoog blijven en dat de voorraden wereldwijd verder afnemen zolang deze knelpunten aanhouden.

Gasmarkt

De Europese gasmarkt blijft kwetsbaar, ondanks een toenemende aanvoer van vloeibaar gas (lng) uit de Perzische Golf. De TTF-beurs in Amsterdam noteert een prijs van 73 euro per megawattuur. Dat is iets hoger dan eind vorige maand, maar nog altijd lager ligt dan de 83 euro die vorige maand werd bereikt.

De Europese gasopslagen zijn voor bijna 73 procent gevuld. Dat is duidelijk minder dan een jaar geleden, toen de vulgraad rond deze tijd op 83 procent lag, en ook onder het vijfjarig gemiddelde van 88 procent. Hoewel de voorraden tot en met september sneller zijn aangevuld dan gebruikelijk, blijft het lastig om de opslagdoelen voor de winter volledig te halen. Hoe krap de gasmarkt de komende winter wordt, hangt vooral af van de weersomstandigheden. ING geeft aan dat een sterke El Niño de verwachting voedt van een zachtere winter, wat de vraag naar gas in Europa kan temperen.

Rabobank verhoogde in september haar prognose naar een gemiddelde TTF-gasprijs van 72 euro per megawattuur voor het vierde kwartaal van dit jaar. ABN AMRO verhoogde deze zelfs naar 100 euro. In het eerste kwartaal van 2027 verlagen beide banken hun prijsverwachting naar respectievelijk 58 en 80 euro per megawattuur.