Winter bepalend voor gasprijs en krapte van de voorraad

Rabobank verhoogt haar prognose naar een gemiddelde TTF-gasprijs van 72 euro per megawattuur voor het vierde kwartaal van dit jaar. ABN AMRO verhoogt deze zelfs naar 100 euro. In het eerste kwartaal van 2027 verlagen beide banken hun prijsverwachting naar respectievelijk 58 en 80 euro per megawattuur. Volgens energiespecialist Jilles van den Beukel van Den Haag Centrum voor Strategische Studies bepaalt vloeibaar aardgas (LNG) in belangrijke mate de marktprijs.

‘Omdat LNG wereldwijd wordt verhandeld, concurreren Europa en Azië direct met elkaar om beschikbare volumes. Het wegvallen van een deel van de LNG-export vanuit Qatar maakt de markt krapper’, zegt hij. De prijsontwikkeling hangt de komende tijd vooral af van in hoeverre het een strenge winter wordt, stelt Van den Beukel. ‘De relatief lage vulgraden van Europese gasopslagen moeten dan verder worden aangevuld, wat extra koopdruk geeft op de internationale markt.’

Rabobank wijst in haar rapport op een nieuw risico voor de gasmarkt. De recente Oekraïense aanvallen op de Russische gasinfrastructuur hebben schade veroorzaakt tot diep in Rusland. Mocht de Russische infrastructuur voor gas langdurig beschadigd raken, dan kunnen de Europese en Aziatische gasprijzen volgens Rabobank terugkeren naar niveaus die voor het laatst werden bereikt tijdens de energiecrisis van 2022. Hoe waarschijnlijk dit scenario is, maakt de bank in het rapport niet duidelijk.

Beleidsspecialist energie en klimaat Alexander Formsma van Glastuinbouw Nederland zegt dat de impact van de hoge gasprijzen in de glastuinbouw sterk verschilt per bedrijf. Het verschil zit vooral in de teelt, energiebehoefte en inkoopstrategie. ‘In de praktijk werken veel bedrijven met een combinatie van marktprijzen en termijninkoop’, vertelt Formsma. ‘Ook wordt vaak een deel van het verwachte energieverbruik voor meerdere jaren vooraf vastgelegd. Hierdoor zijn de meeste bedrijven niet volledig afhankelijk van de dagprijs. Over het algemeen geldt dat de effecten van de gestegen gasprijzen nu nog gering zijn.’

Impact op glastuinbouw

Op de vraag of hij verwacht dat glastuinbouwbedrijven in de financiële problemen komen, antwoordt Formsma dat er wel zorgen zijn. Hij rekent voor dat het aandeel van de energiekosten op de bedrijfslasten 10 tot 40 procent is. ‘Daaruit kun je concluderen dat voor sommige bedrijven de financiële gevolgen groot kunnen zijn. Anderzijds kunnen bedrijven met wartmekrachtkoppelingen extra verdienen aan de verkoop van elektra. De prijs voor elektriciteit gaat zeker in de winter vrijwel gelijk op met de gasprijs. Bij de energiecrisis in 2022 bleek dat de impact van de hoge energieprijzen het grootst was voor de bedrijven met belichte teelten, omdat die juist veel elektra nodig hebben.’

Energiehandelaar Nick Waltmans begeleidt zowel intensieve als extensieve veehouders en akkerbouwers en merkt dat elektriciteit voor de meeste klanten een veel grotere kostenpost is dan gas. ‘Veel agrariërs gebruiken aardgas alleen voor de woning, terwijl stallen vaak worden verwarmd met propaangas uit een eigen tank op het erf. Daardoor zijn zij minder afhankelijk van de dagelijkse ontwikkelingen op de aardgasmarkt.’

Impact op stroomprijs

Voor deze sectoren kijkt Waltmans meer naar de impact op elektraprijzen. ‘Gascentrales vormen nog altijd de achtervang van ons elektriciteitssysteem. Vooral in de winter, als er weinig zon en wind is, bepalen ze voor een belangrijk deel de stroomprijs.’ De stijging van de gasprijs werkt daardoor ook door in hogere elektriciteitsprijzen.

Bekijk alle energieprijzen op de marktpagina

Formsma merkt dat er in de glastuinbouw meer zorgen zijn over de leveringszekerheid van gas en dat die zorgen met de week toenemen. Het advies van Glastuinbouw Nederland is dat bedrijven hun gaspositie innemen voor komende winter. ‘Het is begrijpelijk dat bedrijven afwachtend worden, nu de prijzen oplopen. Maar dan wordt het risico van te weinig voorraad wel groter.’

Net als Formsma ziet ook Arne Bac, sectormanager tuinbouw bij Rabobank, dat de glastuinbouwsector goed voorbereid is op de hoge gasprijzen. ‘De meeste bedrijven hebben hun prijsrisico’s goed afgedekt. Ook zijn de financiële buffers in de sector gezond genoeg om de hogere kosten op te vangen.’ De leveringszekerheid voor de komende winterperiode ziet Bac op nationaal niveau als een groter risico.

Voorraadcijfers laten voor Nederland een relatief laag niveau zien en dat geldt volgens hem voor meer landen in Europa. ‘Als Trump chagrijnig wordt en besluit om Europa geen vloeibaar gas meer te leveren, hebben we echt een probleem. Maar dat is vooral een geopolitiek risico, daar hebben we als glastuinbouwsector of als individuele tuinder weinig invloed op.’ De Verenigde Staten zijn één van de belangrijkste LNG leveranciers aan Europa, nu Qatar en Rusland wegvallen.