Handel en industrie waarschuwen: koop kunstmest gespreid in

Het Duitse mediabedrijf Kaack meldt dat Duitse boeren wijzen op de hoge prijzen van kunstmest en de onzekerheid of er in het voorjaar van 2027 een nieuwe mestverordening van kracht zal worden. In verschillende Oost-Europese landen loopt de inkoop ook nog duidelijk achter op wat normaal is voor deze tijd van het jaar. Maar volgens groothandel Triferto heeft Frankrijk al redelijk wat product ontvangen. Daar zijn ook subsidies voor kunstmest geweest. Die subsidies komen grofweg overeen op de eerdere ingestelde CBAM-heffing op geïmporteerde kunstmeststoffen. Dat heeft de Franse markt aanzienlijk geholpen, stelt Triferto. De industrie heeft daardoor voldoende product naar Frankrijk kunnen afvoeren.

André Nelis, manager meststoffen bij FarmPlus, ziet ook een afwachtende houding bij Nederlandse boeren. ‘De afgelopen weken begint de concrete interesse bij telers op gang te komen, maar we merken wel dat het later is dan andere jaren.’ Volgens Nelis zijn er meerdere oorzaken aan te wijzen, maar hij merkt toch op dat veel boeren afwachtend kijken naar de hoge prijzen. Tegelijkertijd produceren Europese fabrieken minder en liggen ook bij handelaren minder grote voorraden. FarmPlus biedt in week 45 kalkammonsalpeter (KAS) 27+ 4 MgO procent aan voor 42,50 euro per 100 kilo voor losgestort en 44,60 euro voor bigbags.

De situatie bij Europese fabrieken is gedurende 2026 veranderd. RaboResearch constateerde dat Europese stikstoffabrieken in de eerste helft van het jaar nog dicht bij hun volledige capaciteit draaiden. In het najaar is een deel van die productie teruggeschroefd. Volgens Argus is minimaal 5 miljoen ton, ongeveer 28 procent van de Europese productie, afgeschaald. De hoge aardgasprijs is daarbij een belangrijke oorzaak. Gas wordt gebruikt voor de productie van ammoniak. Volgens Argus waren de productiekosten voor ammoniak in Noordwest-Europa eind oktober opgelopen tot ongeveer 1.132 dollar (1.015 euro) per ton Free On Board (FOB). Dit is de prijs in de vertrekhaven, zonder zeetransportkosten.

Daarom zijn fabrikanten zoals Yara en OCI deels overgeschakeld naar het rechtstreeks inkopen van ammoniak, maar ook dat is inmiddels duur geworden. Analisten van Argus stellen dat Europa zich hiermee afhankelijker maakt van de internationale ammoniakmarkt. Uit cijfers van Argus blijkt dat Europa tussen januari en oktober ongeveer 4,4 miljoen ton ammoniak heeft geïmporteerd, gemiddeld zo’n 430.000 ton per maand.

De afwachtende houding van boeren werkt door naar de rest van de keten, stelt Ttriferto. Producenten gaan tegen de huidige hoge energieprijzen niet zonder meer voor de voorraad produceren als er onvoldoende vraag is. Daalt de gasprijs later, dan bestaat het risico namelijk dat een fabrikant met duur geproduceerd product blijft zitten. Daar komt volgens de handelsonderneming bij dat nog veel reeds verkochte kunstmest richting Duitsland moet worden afgevoerd. Door de lage waterstand op de grote rivieren verloopt dat moeilijk. Als het water in de rivier weer op peil is, moet er veel richting Duitsland worden vervoerd. Ook Nelis merkt dat. Hoewel er zeker werkvoorraden aanwezig zijn, is de voorraad kunstmest in de gehele keten kleiner dan in andere jaren.

Inkoopstrategie

Ondanks de genoemde ontwikkelingen gelooft Triferto niet dat er te weinig kunstmest zal zijn in Nederland. De relatief korte afstand tot kunstmestfabrieken is daarbij een voordeel. Dat verkleint het risico dat boeren helemaal zonder product komen te zitten. Maar ook Nederlandse fabrieken hebben contracten met andere afnemers en kunnen niet iedereen tegelijkertijd beleveren. ‘Als je in het voorjaar bestelt en in dezelfde week geleverd wilt hebben, kun je misschien wel teleurgesteld worden. De aanvoerlogistiek zit krapper’, zegt een woordvoerder van het bedrijf. Ook FarmPlus adviseert zijn klanten om dit jaar meer gespreid in te kopen. ‘Je kunt niet altijd een tien scoren. Het is in deze tijd toch riskanter geworden om vlak voor de afzetpiek in het voorjaar nog te moeten inslaan. Een stukje zekerheid met spreiding van inkoop is ook wat waard’, zegt Nelis.

Wat verder nog aan de vraagkant van de kunstmestmarkt kan meespelen is het voorjaarsweer. Dit geldt vooral voor de akkerbouw. Mocht het goed weer zijn, dan kan dat nog zorgen voor relatief minder vraag naar kunstmest. Dat hangt namelijk samen met de mogelijkheid om dan meer drijfmest op het land te kunnen uitrijden, wat de vraag naar kunstmest zwakker maakt. Drijfmest is voor de akkerbouw de afgelopen jaren een welkome inkomstenbron gebleken. Voor melkveehouders is dit juist een vervelende kostenpost. Mocht er toch een nat voorjaar komen, dan kan dat de vraag nar kunstmest dempen en kan er juist worden gekeken naar het toedienen van iets meer kunstmest. Uit navraag bij verschillende meteorologen blijkt dat er vooralsnog weinig aanknopingspunten zijn om daar nu een richtinggevende uitspraak over te kunnen doen.