Strategische oliereserves bieden steeds minder bescherming

De diplomatieke onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten verlopen moeizaam. Iran verbindt een heropening van de zeeroute aan aanvullende voorwaarden en verlangt onder meer dat eerdere Amerikaanse acties worden gecompenseerd. Daardoor blijft het aantal tankers dat de Straat van Hormuz passeert ver achter bij het niveau van voor de oorlog. Waar voorheen dagelijks 130 tot 140 schepen de zeestraat gebruikten, ligt dat aantal momenteel slechts tussen de 3 en 10.

Volgens Rabobank wordt het huidige energietekort niet alleen veroorzaakt door beperkingen in de aanvoer van ruwe olie en vloeibaar aardgas (lng). Ook aanvallen op raffinaderijen in de Perzische Golf en Rusland hebben de productie van diesel, stookolie en andere middendestillaten geraakt.

Tegelijkertijd draaien raffinaderijen in China op een lager pitje door exportbeperkingen en onzekerheid over de beschikbaarheid van ruwe olie. China leunt gedurende het hele conflict al op zijn eigen reserves. De oliemarkt ziet het moment dat China weer op de wereldmarkt komt dan ook als een belangrijk moment voor de prijs en beschikbaarheid van voldoende product.

Strategische oliereserves hebben de eerste schok weliswaar verzacht, maar bieden volgens Rabobank steeds minder bescherming. De vrijgegeven reserves bevatten voornamelijk ruwe olie, terwijl de markt juist kampt met een tekort aan raffinagecapaciteit.

In Europa stijgen dieselprijzen snel. De gasoliefutures op de ICE-beurs in Londen, de Europese benchmark voor diesel, staat nu 64 procent hoger dan voor de start van het conflict. Ter vergelijking, ruwe brent-olie staat ‘nog maar’ 20 procent hoger dan toen het conflict begon.

Ook de dieselprijs in Nederland is de laatste tijd weer gestegen. Zo betaal met nu voor 100 liter diesel bij LTO een bedrag van 183 euro. Dit was begin deze maand nog 169,50 euro.

Gasprijzen lopen verder op

Ook de Europese gasmarkt blijft onder druk staan. De TTF-gasprijs steeg de afgelopen vijf dagen met 8 procent en schommelde tussen 55 en 61 euro per megawattuur. De onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten lijken op dit moment vastgelopen, waardoor handelaren rekening houden met een langdurige verstoring van de energiestromen.

Tegelijkertijd staan de Europese gasvoorraden op het laagste seizoensniveau in achttien jaar. De opslagfaciliteiten zijn gemiddeld voor 59 procent gevuld. Nederland behoort daarbij tot de landen met de laagste vulgraad.

De combinatie van hoge gasprijzen, extreme hitte, lage waterstanden en storingen in kerncentrales zorgt ook voor een sterke stijging van de Europese elektriciteitsprijzen. In Duitsland liep de dagprijs op van 94 euro per megawattuur begin augustus naar 147 euro. In Frankrijk werd zelfs bijna 155 euro per megawattuur betaald. Volgens Rabobank dreigen de lage waterkrachtreserves in de Alpen en Scandinavië de elektriciteitsprijzen ook deze winter hoog te houden.