Keurmerk is stok achter deur voor fabrikant

‘Voer is voor de kostprijs van varkens het belangrijkste onderdeel. Het is goed dat onafhankelijk getoetst wordt dat erin zit waarvoor je betaalt’, vat Eric Stiphout, vicevoorzitter van de Producentenorganisatie Varkenshouderij en bestuurslid van VoederWaarde.nl, de nut en functie van het keurmerk samen. Een van zijn voorgangers, voorzitter Wien van den Brink van de toenmalige Nederlandse Vakbond Varkenshouders, was de initiator van VoederWaarde.nl.

In de jaren daarna sloten ook LTO Nederland, de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders en de Nederlandse Melkveehouders Vakbond zich aan. ‘Voor pluimveehouders die voor een vaste periode voer inkopen, geeft het keurmerk de zekerheid dat de kwaliteit gedurende de gehele periode op hetzelfde niveau blijft’, vult Eric Hubers aan, die namens de LTO/NOP-vakgroep Pluimveehouderij in het bestuur zit.

Product verdunnen

Het voorkomt volgens Hubers dat wanneer de grondstofprijzen oplopen, de voerfabrikant in de verleiding komt om het voer toch wat te verdunnen. ‘Als je koopt bij een fabrikant die werkt met VoederWaarde.nl, kun je ervan uitgaan dat het voer bevat wat op de bon staat.’ Doordat in de stal niet werd waargemaakt wat werd verwacht, ontstond de wens voor onafhankelijke controle. Niet dat veel werd en wordt ‘gerotzooid’ met mengvoer, maar toch blijft het wel ‘een dingetje’, aldus een onafhankelijke voeradviseur. Hubers: ‘We werken met levende have, dus een ander excuus voor tegenvallende resultaten is als voerleverancier gemakkelijk gevonden.’

Een groep fabrikanten nam de handschoen op en dat leidde in 2009 tot de oprichting van VoederWaarde.nl. Dit samenwerkingsverband eist van deelnemers openheid over gebruikte grondstoffen en zekerheid over de aangegeven voederwaarde. Consultant Imelda Gielen is betrokken als onafhankelijk voorzitter. De deelnemende bedrijven zijn ABZ Diervoeding, AgruniekRijnvallei, CAVV Zuid-Oost Salland, Vitelia Voeders, Voergroep Zuid en P. Bos Veevoeders. Zij houden zich aan een vaste methodiek en een vast schema voor een minimaal aantal analyses van zowel de grondstoffen als de gemaakte mengvoeders. Gielen: ‘Het gaat erom dat klopt wat op het label staat. Dat toetsen we extern.’

Gielen begeleidt met haar bedrijf Qraak onder andere legpluimveehouders en vleesverwerkers bij voedselveiligheid, ketenconcepten en andere compliancevraagstukken. ‘Kernwaarde voor VoederWaarde.nl is transparantie’, benadrukt ze. Dat gaat verder dan het weergeven van de juiste voederwaarde. ‘Veehouders krijgen ook de samenstelling van het voer als ze ernaar vragen. Je ziet dat andere bedrijven dat nu ook vaker doen.’

Kwart van voeromzet
De zes deelnemers aan VoederWaarde.nl zijn goed voor 24,7 procent van de mengvoermarkt. De Heus, ForFarmers en Agrifirm doen niet mee. ‘Blijkbaar genieten deze producenten door hun omvang voldoende vertrouwen zonder externe borging’, zegt Jos Verstraten, bestuurder bij VoederWaarde.nl. ‘Toch vind ik dat elke fabrikant moet willen aansluiten voor meer transparantie en duidelijkheid.’
De vrees om concurrentiegevoelige informatie te delen, eigen voederwaardes en eigen controles staan deelname in de weg. Dat laatste argument gaat niet op, stelt medebestuurder Eric Stiphout. ‘Als je overtuigd bent van de eigen interne controle, staat niets je in de weg dat extern te laten bevestigen.’ Bij tegenvallende resultaten is de samenstelling van het voer vaak een discussiepunt en lang niet altijd krijgt de veehouder dat gegeven boven water, weet Jos Verstraten, voorzitter van de LTO-vakgroep Melkveehouderij en bestuurslid van VoederWaarde.nl.

De mengvoerbedrijven voeren de analyses in bij het systeem van het keurmerk, dat ze controleert op afwijkingen. De bedrijven krijgen jaarlijks voor elke vestiging een audit, waarbij een externe partij controleert of de procedures op de juiste manier gevolgd worden en of de bedrijven met de juiste apparatuur werken. Daarbuiten worden nog steekproeven genomen.

CO2-voetafdruk

Het keurmerk volgt aanvullend nieuwe ontwikkelingen in de voermarkt. Zo wordt de CO2-voetafdruk van voer al een tijd vastgesteld. ‘Als GMP+, een internationaal erkend certificeringssysteem dat de veiligheid en kwaliteit van diervoeder waarborgt, daar klaar voor is, doen we een stap terug. Het heeft geen zin dingen dubbel te doen.’ Wel werkt VoederWaarde.nl met marges voor de voederwaarde, omdat de inhoud van grondstoffen van partij tot partij verschilt.

Gielen: ‘We houden de marges zo klein mogelijk. De ontwikkelingen in de grondstoffenmarkt maken dat lastiger. Vooral sinds de oorlog in Oekraïne is sprake van nieuwe herkomsten van grondstoffen, andere grondstoffen en meer gebruik van reststromen. Dat leidt tot meer variatie.’ Tegelijkertijd vergroten de ontwikkelingen de waarde, vindt de voorzitter. ‘Juist nu de gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat worden aangescherpt. Die combinatie maakt het afbreukrisico voor de sector groter. Het keurmerk wordt met doelsturing alleen maar relevanter.’