Melkveehouder Ritske Reitsma kort tussenkalftijd in met 77 dagen

Reitsma gebruikt voor het aangeven van de vruchtbaarheid de verwachte tussenkalftijd als criterium omdat hij in april vorig jaar begon met het systeem. Het resultaat is dus pas te zien in inseminaties vanaf mei dat jaar. De 35-jarige ondernemer uit het Friese Broeksterwâld nam de maatschap van zijn ouders vijf jaar geleden over. Een bedrijf met 87 hectare, 180 koeien – twee keer daags gemolken in een 2x12 rapid exit-melkstal – en 100 stuks jongvee.

De koeien lopen 120 dagen per jaar in de wei van 6 tot 12 uur voor de bonus van Albert Heijn voor weidemelk. Voor die bonus heeft de melkveehouder ook 12 hectare grasland met uitgestelde maaidatum en teelt hij geen mais.

Na renovatie van de stalinrichting was het tijd om meer focus bij de resultaten te leggen. ‘De problemen met de vruchtbaarheid lagen natuurlijk wel bij mijzelf’, weet Reitsma. ‘Ik miste te veel tochtige koeien. Vooral dieren met een stille tocht. Op een bedrijf van deze omvang met oude stallen heb je altijd veel te doen en schiet er wel eens wat tussendoor. Mijn vader werkt nog voor me en ik heb voor de middag melkers, maar we doen ook alles zelf, behalve het hakselen’, vertelt hij.

De investering in tochtdetectie van smaXtec was financieel even wringen voor de ondernemer. Maar als hij voldoende potentie ziet om een investering terug te verdienen gaat hij ervoor, net als bij de renovatie van stalinrichting met deels tweedehands boxen. Het tekent zijn kijk op ondernemerschap, schetst hij. ‘Mijn wens is een ruime nieuwe stal, maar daar is na de overname nog geen geld voor. Over zeven tot tien jaar is het streven.’

0,01 graad temperatuurverschil

Bij de tochtdetectie van smaXtec krijgen de koeien een bolus die vanuit de netmaag de temperatuur in de koe op 0,01 graad Celsius precies meet en de herkauwactiviteit en beweging van de koe. De bolus wordt elk kwartier uitgelezen vanuit een station in de stal. Bij weidegang wordt dat met terugwerkende kracht uitgelezen voor het beeld over de dag.

Door de gevoelige temperatuurmeting stelt het systeem ook het drinkgedrag van de koe vast. De temperatuur gaat door drinken kort omlaag. De bolus meet hoe vaak en hoeveel de koe drinkt. Op basis van verandering van lichaamstemperatuur, herkauw- en drinkgedrag en activiteit signaleert smaXtec tocht en waarschuwt de boer via de app.

‘Sinds installeren heb ik geen tocht meer gemist’, zegt de ondernemer. De verkorte tussenkalftijd vertaalt zich in een hogere melkgift. ‘Die lag vorig jaar op gemiddeld 31 kilo per koe per dag en nu op gemiddeld 33 kilo. Terwijl we zelfs nog wat zuiniger voeren’, vertelt hij. Samen met een verhoogd eiwitgehalte en een lager voergebruik is de winst ruim voldoende om de kosten van het systeem goed te maken. Met de eerdere verbetering door renovatie van de stal is totale melkproductie van het bedrijf sinds de overname gestegen van 1,4 miljoen naar 1,9 miljoen liter melk per jaar.

‘Het gaat niet alleen om de tochtigheid. Het systeem geeft ook advies voor het juiste tijdsvenster voor de inseminatie’, laat Reitsma zien op de app. ‘Daar houden we ook rekening mee. Mijn vader insemineert ’s ochtends, ik ’s middags, afhankelijk van het advies.’

De stap vooruit bij vruchtbaarheid is dus geslaagd, maar de bolus van smaXtec biedt meer. Ook daar maakt de melkveehouder met een duidelijke interesse in cijfers gebruik van. Allereerst is de voorspelling dat een koe gaat kalven. ‘De app geeft dat op basis van wisseling in temperatuur, herkauw- en drinkgedrag gemiddeld vijftien uur van tevoren aan’, stelt Alfred van der Zijl van smaXtec. Ook daarvan krijgt de boer een alarm op de app.

De gegevens voor afkalven en de tijd tussen het alarm en afkalven geeft een indicatie over hoe de koe uit de droogstand komt, merkt Reitsma. ‘Ik ben daar een keer goed voor gaan zitten met de voeradviseur. Die is ook melkveehouder en werkt met smaXtec. We zagen dat koeien waarbij het tot werpen langer duurt na het alarm minder actief zijn en soms klauwproblemen hebben.’

Hoewel de koeien harde klauwen hebben door bijvoeren met biotine en ze bij geconstateerde problemen door de melkveehouder zelf worden bekapt, heeft hij besloten voortaan elke vijf maanden alle koeien preventief te laten bekappen. Zelf pakt hij alleen nog de individuele gevallen tussendoor op.

Meldingen van verhoogde lichaamstemperatuur helpen bij het bewaken van de gezondheid. ‘Als een koe een melding geeft van licht verhoogde temperatuur, wacht ik meestal een dag af’, vertelt Reitsma. ‘Komt dat de volgende dag terug, dan kies ik meestal voor een koortsverlagende pijnstiller en soms ook drenchen door 20 tot 40 liter extra water te geven, vaak met zout en soms propyleenglycol. Zo help je het zelfherstellend vermogen van de koe. Vaak is dat genoeg om er weer bovenop te komen.’

De kracht van de bolus is dat die een kleine verhoging vroeg ziet. Veel eerder dan je aan het gedrag of de melkgift kunt zien dat er wat mis is, schetst Van der Zijl. ‘Met smaXtec ben je er meestal twee dagen eerder bij.’ Het is vervolgens aan de boer om op basis van de metingen en controle van de koe maatregelen te nemen. Voor een deel van de gebruikers is juist het bewaken van de gezondheid de belangrijkste reden voor smaXtec te kiezen.

Nooit vals alarm

Van der Zijl: ‘Valspositieve meldingen zijn er niet. Bij alarm is er altijd wat aan de hand met de koe. Wat precies en of je direct wat moet doen, is aan de boer.’ Voor vragen is er de helpdesk van smaXtec. ‘Die denken goed mee en brengen de ervaring in die zij hebben. De gebruiksvriendelijke app deel ik met de voeradviseur en de dierenarts’, zegt Reitsma.

De melkveehouder vervolgt: ‘smaXtec kijkt altijd met me mee naar de koeien en voorkomt dat ik zelf wat mis. Ik hoef mij niet meer steeds druk te maken over welke koeien ik nog moet insemineren of behandelen of in het afkalfhok moet doen. De app denkt enorm goed mee.’