‘Brusselse troonrede moet antwoorden geven’

Column Politiek Klaas Johan Osinga 15 sep 2026 om 11:00uur

In zijn boek ‘De uitbreiding’ vergelijkt auteur Robert Menasse politiek met theater: zichtbaar toneel, maar achter de decorstukken, onzichtbaar, de cruciale toneeltechniek. Zo gaat het ook bij de voorbereiding op de Europese Troonrede: de ‘State of the Union’, voorgedragen door de voorzitter van de Europese Commissie. De Brusselse lobbymachine maakt zich al behoorlijk druk over wat Ursula von der Leyen op woensdag 16 september gaat zeggen.

Klaas Johan Osinga, LTO-Beleidsspecialist Internationaal

Von der Leyen heeft een groot probleem. De verpletterende overwinning van het Alternative für Deutschland in Saksen-Anhalt, bij een opkomst van meer dan 80 procent, eist een antwoord. Maar ze is Duitse en haar partij is zojuist gehalveerd, dus dat is lastig. Het is de eerste Duitse extreemrechtse partij die sinds 1945 mogelijk gaat regeren. Ik verwacht dat Von der Leyen een lans gaat breken voor beleid dat populisme beantwoordt. Antwoorden op de zorgen op het platteland, in plaats van regeltjes.

Ze zal ons ook herinneren aan de hittegolven en bosbranden van afgelopen zomer en het belang van het Europees klimaatbeleid. De Europese Unie wil in 2050 ‘netto’ klimaatneutraal zijn. In de discussies in Nederland over stikstof krijgt dit weinig aandacht, maar het wordt straks de grootste beperkende factor voor boeren en tuinders.

Durven we Europa samen sterk genoeg te maken tegen een bedreiging als Rusland, ondanks nationalistische kopstukken die de Europese Unie liever van binnenuit afbreken?

Klaas Johan Osinga, beleidsspecialist Internationaal bij LTO Nederland

Ik zat laatst in de bestuursvergadering van onze Europese organisatie COPA-COGECA. Tachtig boerenbestuurders in een bloedhete zaal. Er was veel kritiek op de voorstellen voor een Europese koolstofimportheffing die kunstmest belast. Maar niemand die dan zegt dat dit soort klimaatbeleid van strategisch belang is voor de toekomst van boeren en tuinders. Want: hitte, lage waterstanden, verzilting, overstromingen, oprukkende ziekten…

Von der Leyen bevestigt in haar toespraak ook de solidariteit met Oekraïne. En daarmee het toekomstig Europees lidmaatschap. Russische droneaanvallen in de Europese Unie vragen namelijk ook om antwoord. Ze zal zeggen: onze veiligheid is niet gratis. Europese uitbreiding is ook in het belang van boeren en tuinders. Het Europees budget moet dus meegroeien, anders neemt niemand ons meer serieus. Durven we Europa samen sterk genoeg te maken tegen een bedreiging als Rusland, ondanks nationalistische kopstukken die de Europese Unie liever van binnenuit afbreken?

Hopelijk zegt Von der Leyen ook dat het Europese budget belangrijk is voor boeren en tuinders, namelijk het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Onze regering wil er namelijk weer op bezuinigen. Past Den Haag zich snel aan bij de nieuwe werkelijkheid?