De glastuinbouwsector op weg naar 2040

De sector investeert fors in verduurzaming, met innovaties als geothermie (waarbij de benodigde warmte uit de diepere aardlaag wordt gehaald), e-boilers en warmte- en koudeopslag. Tegelijkertijd lopen ondernemers aan tegen randvoorwaarden die niet altijd op orde zijn. Netcongestie is een belemmering. 'Als je wilt verduurzamen, moet je wel toegang hebben tot de elektriciteitsmarkt. Die zit op veel plekken op slot en dat remt ondernemers,' aldus Bom-Lemstra.

Ook de ontwikkeling rond de nieuwe ETS2-regeling (Emission Trading System 2) over CO2-beprijzing voor de sector zorgt voor onzekerheid. 'Glastuinbouwondernemers betalen al jaren voor hun uitstoot via een sectoreigen CO2-beprijzingssysteem. De beoogde heffing van ETS2 valt veel hoger uit dan nodig is om de emissiedoelen van de glastuinbouw te halen.'

Meer teelten onder glas

Ruimte is ook een thema dat de sector in beweging houdt. 'Door klimaatverandering ontstaat er steeds meer een behoefte aan gecontroleerde omstandigheden. Dat zorgt ervoor dat steeds meer teelten onder glas plaatsvinden met als gevolg dat de ondernemer met minder ruimte meer kan produceren. Dat maakt de onderneming efficiënter, maar is ook interessant voor ons land waar ruimte steeds schaarser wordt. Glastuinbouw heeft volgens het CBS slechts 0,5% van het Nederlandse landoppervlak nodig', aldus de Glastuinbouw Nederland-voorzitter.

In sommige gebieden ontstaat er schaalvergroting van de glastuinbouwbedrijven en zodra een buurbedrijf te koop staat, wordt het vrijwel meteen opgekocht. Maar bedrijven verplaatsen zich ook om aansluiting te vinden bij duurzame energiebronnen of restwarmtenetten. 'Dit jaar gaan we in kaart brengen welke gebieden hiervoor geschikt zijn', besluit Bom-Lemstra.

Huisvesting

Naast duurzaamheid is arbeid een bepalende factor voor de continuïteit van glastuinbouwbedrijven. 'Arbeidsmigranten zijn onmisbaar, maar huisvesting voor deze mensen is een uitdaging,' weet de voorzitter.

Steeds meer ondernemers nemen zelf verantwoordelijkheid voor goede huisvesting, in nauwe afstemming met gemeenten. Toch kunnen we hier als sector wel wat meer ruimte gebruiken van de (lokale) overheid zodat we deze mensen onder goede omstandigheden kunnen huisvesten. De sector ziet robotisering als een deel van de oplossing om voor het zwaar en repetitief werk minder menskracht in te zetten, maar ook dan zijn er mensen van buitenaf nodig om de robots en de machines aan te sturen.'

Toekomstbestendig bedrijf is kansrijk

Bij de verkoopbaarheid van glastuinbouwbedrijven speelt duurzaamheid een steeds grotere rol, maar het is niet de enige factor. 'Een duurzame energievoorziening helpt zeker, maar het totale plaatje moet kloppen,' zegt Bom-Lemstra. 'Het hangt sterk af van de teelt, de locatie en de mogelijkheden om het bedrijf toekomstbestendig in te richten. Bedrijven die kunnen investeren, samenwerken in clusters en inspelen op marktvraag, zijn het meest kansrijk.'

De toekomst van de glastuinbouw ligt in innovatie, samenwerking en gebiedsgerichte oplossingen. 'Als we ruimte en randvoorwaarden krijgen om te investeren, kan de sector blijven vernieuwen,' besluit Bom-Lemstra. 'De kracht van de glastuinbouw zit in het samenspel tussen ondernemers, overheid en kennisinstellingen. Dat maakt dat de sector de ambitie richting 2040 kan waarmaken.'

Dit artikel is gecreëerd door onze kennispartner NVM Agrarisch & Landelijk