‘Vroeger regende het nog weleens, nu moet ik alles beregenen’

Op de oostpunt van Goeree-Overflakkee ligt Ooltgensplaat. Het bedrijf van Anthon Bom ligt op 1 kilometer van de dijk van het Haringvliet en op 1,5 kilometer van het Volkerak. Aan het einde van de Bosweg begint Natura 2000-gebied Krammer-Volkerak. ‘Daar heb ik geen nadeel van’, zegt Bom. ‘Ik voldoe ruimschoots aan alle eisen.’ Op de keukentafel ligt een verrekijker. ‘Die kun je meenemen als je naar de vogelkijkhut aan het einde van de weg loopt. Met een beetje geluk zie je een visarend.’

Goeree-Overflakkee telt enkele grote tulpentelers en twee grote tulpentrekkers. ‘Wij zitten hier op lichte zavelgrond en zijn omringd door zoet water. Mijn vader teelde al tulpen en had daarnaast een witloftrekkerij in het dorp’, vertelt de Zuid-Hollandse ondernemer.

Dat juist op Goeree-Overflakkee meerdere voorlopers in de biologische landbouw actief zijn, noemt Bom geen toeval. Volgens hem beperken de vernieuwingen zich niet tot de biologische sector. ‘Het eiland kenmerkt zich door ondernemerschap en de bereidheid om nieuwe dingen te proberen. Tegelijkertijd is er veel respect voor elkaars keuzes.’

Na de ruilverkaveling in 1992 verhuisde het bedrijf naar de huidige locatie en trad Bom toe tot het familiebedrijf. De witloftrekkerij maakte plaats voor koolteelt. Daarnaast werkte hij als gewasbeschermingsadviseur bij Syngenta, een periode waarin hij veel leerde. ‘Wat mij vooral is bijgebleven, is dat de sector steeds dezelfde cyclus doorliep. Er ontstond een ziekte, daarvoor kwam een chemisch middel, vervolgens trad resistentie op en moest er weer een nieuw middel worden ontwikkeld.’

In 2009 schakelde de akkerbouwer zijn bedrijf om naar biologisch. Die beslissing viel niet overal goed. ‘Dat was tegen het zere been van zowel mijn klanten als Syngenta. Dat begreep ik ook wel.’

Na de omschakeling investeerde Bom in een pootgoedtak voor biologische consumptieaardappelen. De vruchtwisseling is ruim; iedere teelt beslaat ongeveer 5 hectare. De rotatie bestaat uit pootgoed, slabonen op stam, knolselderij, gerst, bloembollen en voorjaarsbloeiers, gevolgd door grasklaver.

‘Op 5 hectare telen we tulpen, narcissen, muscari, allium en bijgoed voor de bollenteelt. Verder snijden we gladiolen voor de bloemen. Amaryllis telen we uitsluitend als uitgangsmateriaal’, vertelt de ondernemer. ‘Binnenkort treedt onze zoon Johan Joël toe tot de maatschap. Dan moet het bedrijf meer inkomen genereren, maar met twee ondernemers ontstaat ook meer ruimte om nieuwe stappen te zetten. Daarom willen we zowel de bollenteelt als de bloementeelt uitbreiden.’

Samenwerkingsverband

De bloementak opereert onder de naam Biologische Bloem van Anthon en Leonie Bom. Samen met zes andere biologische bollentelers vormt het bedrijf het samenwerkingsverband BioBol. De telers wisselen intensief kennis en ervaring uit. Nieuwe deelnemers zijn welkom, want voor een brede afzet is een breed en vooral betrouwbaar aanbod nodig.

2026 is het tweede jaar dat Bom gladiolen snijdt. Over de ontwikkeling van deze nieuwe tak is hij voorzichtig positief. ‘De teelt en de afzet verlopen goed. Kopers moeten je eerst weten te vinden, maar we voeren inmiddels veelbelovende gesprekken. Ook grotere spelers als Lidl en Intratuin krijgen steeds meer belangstelling voor biologische bloemen.’

Dat ook Lidl belangstelling heeft, verrast veel mensen. ‘Dat zou je misschien niet verwachten, omdat ze er weinig over communiceren. Maar we kunnen goede afspraken met ze maken en de prijsvorming is reëel’, vindt de ondernemer.

Bom heeft een huiskavel van 10 hectare en 22 hectare op drie nabijgelegen percelen. Dankzij de beschikbaarheid van zoet water kan hij alle gewassen beregenen, met uitzondering van de pootaardappelen. ‘Vroeger regende het nog weleens, maar nu kan ik daar niet meer op rekenen. Een gezonde bodem is daardoor belangrijker dan ooit’, zegt hij.

Bodemvruchtbaarheid tegen droogte

‘Wij gebruiken uitsluitend biologische vaste mest en zaaien veel groenbemesters. Sinds we zijn gestopt met chemische gewasbescherming, is het organischestofgehalte gestegen van 1,5 naar bijna 3 procent. Dat maakt de bodem weerbaarder tegen zowel droogte als ziekten’, vertelt de ondernemer.

Daarnaast composteert Bom gras uit natuurgebieden en snoeihout. ‘Onze alluviale grond zet organisch materiaal snel om. We merken wel dat compost van gras minder stabiele organische stof oplevert dan compost van hout. Sinds de omschakeling probeer ik veel uit, maar ik ben geen proefbedrijf. Daarom luister ik goed naar de ervaringen van andere biologische telers. Met standaardbemestingsadviezen die alleen uitgaan van stikstof, fosfaat en kalium (NPK) kan ik weinig.’

Biologische mest is schaars en de vraag neemt toe. De ondernemer heeft een vaste leverancier in de biologische geitenhouderij, maar die meststroom is onvoldoende. Daarom koopt hij ook mest via de handel. ‘Dat is niet ideaal, want de kwaliteit wisselt. Ik verwacht wel dat het aanbod de komende jaren groeit. In de Krimpenerwaard schakelen steeds meer melkveehouders over op biologisch, omdat uitbreiding daar nauwelijks mogelijk is. Bovendien wil de overheid rond Natura 2000-gebieden meer biologische landbouw stimuleren. Dat levert ook meer biologische mest op.’

Meer biologische productie betekent ook een groter aanbod op de markt. Ziet Bom dat als een risico? ‘Niet per se. Als de overheid meer biologische landbouw wil, moet zij ook de afzet stimuleren. Biologisch boeren is nu nauwelijks rendabel. Consumenten moeten in de supermarkt veel duidelijker kunnen zien wat het verschil is tussen gangbare en biologische producten. En ook dat biologische sperziebonen uit Chili een andere milieu-impact hebben dan Nederlandse bonen.’

Volgens de ondernemer kan de overheid dat ondersteunen met een lagere btw op biologische groenten, fruit en bloemen. Ook door de milieukosten van importproducten beter mee te wegen.

Wisselende opbrengsten

Ondanks de gunstige ligging en een gezonde bodem blijven de opbrengsten per hectare achter bij die van gangbare akkerbouwbedrijven. Dat hoort volgens Bom ook wel een beetje bij biologisch telen. ‘Onze opbrengsten verschillen per jaar. Slaat botrytis vroeg toe, dan valt de oogst tegen. Is de zomer warm en droog en moeten we beregenen, dan vormt fusarium een risico.’

Ter illustratie noemt de ondernemer enkele gemiddelde opbrengsten. ‘Bij pootaardappelen halen we, afhankelijk van het ras, 60 tot 80 procent van de productie van een gangbare teler. Brouwgerst brengt ongeveer 6 ton per hectare op en knolselderij rond de 40 ton. Die knollen moeten wel ongeveer een kilo wegen. Daarmee laten we bewust groei liggen. Slabonen zijn biologisch goed te telen. Met ongeveer 8 ton per hectare ligt de opbrengst niet veel lager dan in de gangbare teelt.’

De hogere prijs van biologische producten compenseert het lagere productieniveau lang niet altijd. Voor biologische bloembollen ligt dat anders. Die vormen nog altijd een nichemarkt, waarin vraag en prijs zich gunstiger ontwikkelen. Over de oogst van dit jaar is Bom dan ook tevreden.

De brouwgerst staat eind juli nog op het land. Door de droge zomer zou je verwachten dat het gewas eerder rijp is, maar dat valt mee. ‘Hij is nu pas klaar om te oogsten. De kwaliteit is uitstekend en daar draait het uiteindelijk om’, zegt de ondernemer. De gerst is bestemd voor een Nederlandse biologische bierbrouwer. Welke dat is, wil hij niet zeggen.

In de schuur sorteert Johan Joël Bom de narcisbollen. Binnenkort treedt hij toe tot de maatschap. Op de vraag wat hij wil veranderen aan het bedrijf, antwoordt hij: ‘Ik wil ieder jaar een stap vooruit zetten.’ Johan Joël Bom studeert nog aan de HAS green academy en is marathonschaatser. Hij heeft zijn eerste langebaanwedstrijden in Heerenveen gereden.

Zijn blik op het bedrijf verschilt op onderdelen van die van zijn vader. ‘Ik kijk vanuit de landbouwtechniek naar de bollenteelt. Daar liggen nog kansen voor meer mechanisatie en misschien zelfs robotisering. Nu hebben we daarvoor nog te veel verschillende gewassen’, vertelt de opvolger.

Zijn vader ziet die ontwikkeling met vertrouwen tegemoet. ‘Ik kan het straks niet allemaal meer alleen. Met Johan Joël erbij kunnen we de bloementak verder uitbouwen. Zo blijft het bedrijf zich ontwikkelen, zonder groter te worden in hectares.’

Bedrijfsgegevens
Anthon Bom (55) heeft een biologisch akkerbouwbedrijf in het Zuid-Hollandse Ooltgensplaat. Bom teelt op 32 hectare zes gewassen: pootaardappelen, slabonen op stam, knolselderij, brouwgerst, voorjaarsbloeiers en bolbloemen voor zowel de bol als de bloem. Vooral de bloementak groeit. Het bedrijf breidt daardoor niet uit in hectares, maar wel in omzet en arbeidsbehoefte.