Totaal verschillende experimenteerlocaties leren van elkaar via Nationaal Platform

'We hebben hier een heel gelaagd ecosysteem van innovatieve bedrijven, onderzoek en onderwijs', vertelt Edwin Lambregts, kartrekker van Experimenteerlocatie Glastuinbouw. Vlak bij het WHC moet de Kas voor de Toekomst verrijzen, een kas met de allernieuwste teeltsystemen. Doel is om hier innovatieve ideeën van ondernemers uit de glastuinbouw te toetsen tot ze praktijkrijp zijn. Verderop in de regio Westland-Oostland is onlangs het HortiScience Innovation Center (HIC) gesticht dat start-ups begeleidt. Alle partijen achter het plan voor de Kas voor de Toekomst en het HIC, waaronder de proeflocaties van Wageningen University & Research, Delphy, Vertify en Tomatoworld, slaan de handen ineen binnen Experimenteerlocatie Glastuinbouw.

Eric Poot van Delphy: 'We hoeven niet te wachten tot de Kas voor de Toekomst er is. We starten al met experimenten bij de bestaande proeflocaties. Als we dubbelingen in het onderzoek kunnen voorkomen, is dat een mooie bijvangst.'

Wedstrijd

Ideeën van ondernemers haalde Lambregts op door een wedstrijd uit te schrijven. 'Daar kwam veel respons op. We konden daar de vier lijnen uit halen waar we doorbraken op realiseren: kunstmatige intelligentie (AI) voor hightech tuinbouw, radicale robotisering, de circulaire kas en technologie voor midtech markten wereldwijd.' De eerste stap is een proef van vier piepjonge bedrijven met elk een uitvinding voor efficiënter energiegebruik. Lambregts: 'Die werkten ieder voor zich. We willen uitzoeken of je energieneutraal kunt telen door hun vondsten te combineren.'

Poot vertelt over een andere proef, die al in het WHC staat: 'Daarbij worden de tomatenplanten naar de plukrobot gebracht in plaats van andersom. Een complete systeeminnovatie.'

Experimenteerlocatie AgroforestryBlueprint

Aan de andere kant van het land, in het Oost-Brabantse plaatsje Zeeland, ligt Experimenteerlocatie AgroforestryBlueprint. Boomkwekerij en toeleverancier Agroforestrysupplies, melkveehouderij Opsteeg (melkvee en bomen) en onderzoeksinstelling Louis Bolk Instituut werken hier samen. Agroforestry versterkt akkerbouw-, groenteteelt- en veehouderijsystemen met bomen en struiken. Deze leveren niet alleen voedsel, maar zorgen ook voor dierenwelzijn, koolstofvastlegging, nieuwe verdienmodellen en meer biodiversiteit.

Bij AgroforestryBlueprint lopen momenteel twee wetenschappelijke proeven en worden ieder jaar nieuwe systemen aangeplant voor innovatie en validatie. In een tot gloednieuw bezoekerscentrum omgebouwd pluimveebedrijf kunnen geïnteresseerden elkaar ontmoeten. De komende jaren werkt de experimenteerlocatie toe naar minstens twintig voor de boer toepasbare agroforestrysystemen.

'Agroforestry is in opkomst, zeker in Zuidoost-Brabant, waar de intensieve veehouderij uitkijkt naar een nieuw perspectief. Boeren planten duizenden bomen, maar iedereen probeert een beetje voor zichzelf uit wat het beste werkt. De kennis is nog anekdotisch. Met de experimenteerlocatie hebben we een plek waar we samen met boeren aan betrouwbare kengetallen kunnen werken. Dat moet opbrengstberekeningen opleveren met bewezen effecten op onder meer koolstofvastlegging, stikstofefficiëntie en biodiversiteit. We gaan cijfers over klimaatadaptatie en koolstof vastleggen', vertelt onderzoeker Evert Prins van het Louis Bolk Instituut.

'In onze regio zitten veel koplopers in agroforestry. Zij vormen een netwerk van betrokken boeren die het programma meebepalen. Dat zijn interessante bedrijven waar we kunnen monitoren. Ons idee is dat je straks op agroforestry-safari kunt op honderden hectares in de hele regio', licht Prins toe. Om de kennis te verspreiden, heeft het Louis Bolk Instituut samen met het Agroforestry Netwerk Nederland provinciale leernetwerken opgezet in heel Nederland.

Van elkaar leren

Twee totaal verschillende experimenteerlocaties, die wel allebei onderdeel uitmaken van het Nationaal Platform Agrarische Experimenteerlocaties. Wat kunnen jullie van elkaar leren? Prins: 'De glastuinbouw is al zover met integrale systemen om data te verzamelen en loopt internationaal op veel fronten voorop. Daar kunnen wij wat van opsteken.' Lambregts: 'Op onze beurt kunnen wij leren hoe je de natuurwaarden van een gebied verbetert. Een glastuinbouwregio is haast een industriegebied. De sector begint nu met groenstroken te experimenteren om nuttige insecten aan te trekken die de ziektedruk van plagen kunnen helpen verlagen. Daar weten jullie veel meer van af.'

Prins: 'Onze experimenteerlocaties werken allebei niet alleen regionaal, maar ook landelijk met bedrijven, onderzoekers en elkaar samen. Met het Nationaal Platform Agrarische Experimenteerlocaties kun je ook van elkaar leren hoe je zo'n netwerk benut en op welke manier we resultaten meetbaar maken.'

Vertrouwen

Wat kunnen de experimenteerlocaties brengen? 'Wij laten boeren zien welke grondig geteste vernieuwing voor hun bedrijf mogelijk is', zegt Michiel Ytsma. Hij is sinds 1 februari programmaontwikkelaar bij AgroforestryBlueprint. 'In de Peel en heel Nederland is een nieuw perspectief nodig. Deze experimenteerlocatie gaat het vertrouwen geven aan agrarisch ondernemers om met bomen en langjarige gewassen een nieuwe weg in te slaan.'

Poot besluit: 'Veel innovaties in de glastuinbouw zijn enorm complex. Die kun je individueel niet goed aanpakken. Daar is een breder gedragen en hierop toegeruste experimenteerlocatie voor nodig.'

Start Nationaal Platform

Lapperre gaf bij de start van het Nationaal Platform Agrarische Experimenteerlocaties aan dat het ministerie van LVVN veel meerwaarde ziet in het samenbrengen van agrarisch ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers rond de complexe opgaven in de sector.

'Door elkaar te volgen, van elkaar te leren en samen te monitoren wat werkt, helpt de praktijk ons om beleid verder te ontwikkelen. Zo brengen we innovatie en beleidsontwikkeling dichter bij elkaar', lichtte de secretaris-generaal van het ministerie toe.

Bijschrift bij de beginfoto: Britta Schaffmeister, coördinator Nationaal Platform Agrarische Experimenteerlocaties, en Roald Lapperre, secretaris-generaal van LVVN, bij de officiële start van het platform op 6 februari in Naaldwijk.