Fundamenten van de varkenshouderij van de toekomst zijn zichtbaar

Over tien jaar hebben alle varkens in Nederland een krulstaart. Ook is het genetisch potentieel dan gestegen en zijn er flinke stappen gemaakt rond diergezondheid en dierenwelzijn. Maar wat gaat er spelen op het gebied van voeding, huisvesting en economie? Daarvoor was aandacht tijdens een seminar van ForFarmers op het erf van de familie Oude Voshaar in Geesteren.

Tijdens de bijeenkomst werd ook de innovatieve stal voor 4.000 vleesvarkens met één ster van het Beter Leven-keurmerk officieel geopend. Vernieuwend is het automatisch verstrekken van eet- en wroetbaar materiaal als hokverrijking. Bijzonder zijn de zes mestrobots die meerdere keren per dag de mest en urine uit de putten schuiven en zuigen. Ook kunnen de autonoom rijdende robots water of urease sprayen op de schoongemaakte putvloeren, die tevens kunnen worden gekoeld.

Om de nog vrijkomende ammoniak grotendeels te verwijderen, is voor en achter een brandmuur een biologische combiwasser geïnstalleerd en wordt warmte teruggewonnen. Daarom draait de stal ook mee als onderzoekslocatie voor emissiereducerende stalmaatregelen in het kader van het Praktijk Netwerk Varkenshouderij.

Circulariteit en efficiëntie

Het voeren van de varkens zal volgens Maarten Boerrigter in 2035 nog meer zijn gericht op drie pijlers: circulariteit, duurzaamheid en lange staarten. Boerrigter is nutritionist vleesvarkens bij veevoerconcern ForFarmers. ‘Gemiddeld bestaat 23 procent van onze voeders uit circulaire grondstoffen, zonder dat we daar gericht op sturen.’

Het aanbod aan reststromen afkomstig uit de levensmiddelenindustrie is breed en die lijst zal steeds langer worden, verwacht Boerrigter. ‘Onderzoeken en voerproeven moeten uitwijzen welke producten op bepaalde niveaus bij specifieke diercategorieën kunnen worden ingezet om varkens zo efficiënt en optimaal mogelijk te laten presteren.’

Volgens de nutritionist blijft het bij varkensvoeding draaien om het verlagen van de voerconversie en het efficiënt benutten van stikstof en fosfor. ‘Als duurzaamheidscomponent wordt de CO2-voetafdruk van varkensvlees belangrijker. Scherp draaien is nodig om een lagere voetafdruk te kunnen realiseren. Als de vraag er komt en de boeren worden ervoor beloond, weten we aan welke knoppen te draaien om te sturen naar een lagere voetafdruk.’

Voeding is een van de kritische succesfactoren om varkens met lange staarten te houden, zegt Boerrigter. ‘Het vermijden van bijtgedrag begint bij de zeug, al in de drachtfase. Met een tweefasenvoer, voldoende vezels en de juiste schakelmomenten komen zeugen goed in conditie en met goed beenwerk in het kraamhok. Hun vitaliteit geven ze door aan de biggen, waardoor die een goede levensstart meekrijgen en deze meenemen naar de opfokafdelingen en de vleesvarkensstal.’

Lees ook: Veehouders willen aan de slag met stikstofuitstoot maar vragen om vertrouwen

Boerrigter ziet ook toekomst in keuzevoeding. ‘Vleesvarkens zelf laten kiezen uit een luxe- of een standaard voer, heeft een positief effect op het succesvol houden van varkens met lange staarten. Als de diergezondheid en hygiëne hoog zijn, geeft keuzevoeding het grootste positieve effect.’

Investeren in verlagen van voetafdruk

De varkensstal van de toekomst ziet business developer Bart Hooijer van Cooperl deels terug bij Oude Voshaar. ‘Het fundament ligt hier al: een dagontmestingssysteem en een monovergistingsinstallatie’, stelt hij. ‘Mest met robots vers uit de putten verwijderen en vergisten, is het fundament onder de route naar klimaatneutraliteit in 2050. In mijn ogen zijn boeren die investeren in het verlagen van hun CO2-voetafdruk de blijvers. Ze kunnen carbon credits verkopen, wat een interessante alternatieve inkomstenbron kan worden.’

Smart farming heeft volgens Hooijer de toekomst. ‘Elk dier naar behoefte voeren, efficiënte groei behalen en het afleveren optimaliseren om het ketenrendement te verbeteren’, licht hij toe. Daarom heeft de business developer samen met Oude Voshaar onderzocht of de innovatieve voederoplossing in het IRIS-systeem zou kunnen passen.

Het betreft groepen met 70 tot 150 vleesvarkens met oormerken met transponders die via een IRIS-voerbak een mix van twee voercomponenten krijgen. Slimme camera’s registreren continu de individuele gewichten. Kunstmatige intelligentie berekent de groei en kan per dier voorspellen wat die de volgende dag in gewicht toeneemt en hoeveel nutriënten nodig zijn.

Groeipotentieel benutten

‘Met een eigen dieet wordt het groeipotentieel van ieder varken optimaal benut en kan een varkenshouder sneller ingrijpen wanneer bijvoorbeeld het opnamepatroon afwijkt’, benadrukt Hooijer. ‘Samen met ForFarmers hebben we doorgerekend dat circa twee componentenvoeders 2 tot 3 euro lagere voerkosten en een betere selectie 3 tot 5 euro hogere opbrengsten kunnen opleveren.’

De voordelen van het IRIS-systeem reiken verder dan het boerenerf. ‘Omdat de camera’s naast de gewichten ook de hammen en buiken scannen, weet de slachterij precies welke kwaliteit onderweg is en wat ze kunnen verkopen’, licht Hooijer toe. ‘Ook dat verbetert het rendement in de keten.’

Wat de stal van de toekomst mag kosten, is volgens Rick ter Haar, bedrijfsspecialist intensief bij Countus, een combinatie van factoren. ‘De laagste kostprijs, de hoogste productie, de hoogste opbrengsten en een omgeving die geschikt is om een nieuwe stal te kunnen realiseren’, somt hij op. ‘Alle factoren moeten kloppen om de hoge bouwkosten terug te verdienen.’

Nieuwe varkensstal nuttig om visie aan te scherpen
Varkenshouderij Oude Voshaar in het Overijsselse Geesteren was op vrijdag 10 juli een centrale ontmoetingsplek voor varkenshouders met ontwikkelplannen en erfbetreders die hun visie willen aanscherpen. ForFarmers gaf er daarnaast een seminar over de varkenshouderij in 2035. Volgens directeur Varkens & Pluimvee Koen Brinkman zet de schaalvergroting door en zal de sector nog wat verder krimpen.
‘In onze scenario’s worden in Nederland in 2035 minder varkens gehouden dan op dit moment. Hoeveel minder dat er zijn, hangt onder andere af van de impact van de stikstofbrief. Eén ding is zeker: het houden van varkens wordt complexer, maar er blijft een toekomst’, stelt Brinkman. ‘De veerkracht van de varkenssector is enorm; het behouden van internationale en nationale afzetmarkten en samenwerking in alle schakels van de keten is cruciaal.’